Lộ diện 'kẻ giấu mặt' thảm hoạ sụp sông băng biên giới Nepal - Trung Quốc

Truyền thông quốc tế ngày 28/8 dẫn lời nhà địa mạo học Kristen Cook tại Đại học Grenoble Alpes (Pháp), và Dan Shugar, Phó Giáo sư Đại học Calgary (Canada), cho biết, các ảnh vệ tinh ban đầu hôm 26/8 bị mây và bụi che khuất nên giới chuyên gia chỉ xác định được một phần sông băng trên đỉnh Langtang Lirung (thuộc dãy Himalaya) đã tách ra và sụp xuống thung lũng bên dưới.

Tuy nhiên, ảnh vệ tinh rõ hơn chụp một ngày sau đó chỉ ra rằng, đá nền bên dưới sông băng ở sườn núi bị mất ổn định và cũng sụp xuống với quy mô lớn. Đây là điểm mới so với những đánh giá ban đầu về nguyên nhân gây ra thảm họa tại biên giới Nepal và Tây Tạng (Trung Quốc).

Bộ trưởng Tài chính Nepal Swarnim Wagle ước tính, nước này sẽ cần ít nhất vài tỷ USD để khắc phục hậu quả nghiêm trọng do lũ quét gây ra. Ảnh: Reuters

Theo hai chuyên gia này, sau khi đổ xuống đáy thung lũng, khối băng và đất đá vẫn lao đi với tốc độ lớn do địa hình dốc và hẹp. Băng tan trộn với đất, đá và nước tạo thành dòng bùn lũ khổng lồ, có nơi cao tương đương nhiều tầng nhà, cuốn qua các khu dân cư phía dưới. Ảnh vệ tinh cho thấy dòng Trishuli sau đó rộng hơn rõ rệt, nước chuyển từ xanh sang nâu do chứa lượng lớn bùn đất và trầm tích.

Về nguyên nhân, các chuyên gia cho rằng hiện chưa đủ cơ sở để kết luận biến đổi khí hậu trực tiếp gây ra thảm họa này. Tuy nhiên, nhà địa mạo học Kristin Cook lưu ý nhiệt độ trái đất tăng đang làm tan lớp băng vĩnh cửu vốn góp phần giữ ổn định các sườn núi. Khi lớp băng này suy giảm, đất đá dễ mất liên kết và sạt lở hơn, đồng nghĩa những vụ sụp đổ tương tự có thể xảy ra thường xuyên hơn trong điều kiện khí hậu tiếp tục ấm lên.

Ảnh vệ tinh cho thấy sức tàn phá của trận lũ quét tại biên giới Nepal - Trung Quốc. Ảnh: Planet Labs

Theo nhà địa lý học Alton Byers thuộc Đại học Colorado Boulder (Mỹ) trận lũ quét hôm 26/8 đã để lại một vùng đất hoang tàn và sẽ cần nhiều năm để phục hồi.

Trước đó, Bộ trưởng Tài chính Nepal Swarnim Wagle thông tin, nước này sẽ cần ít nhất vài tỷ USD để khắc phục hậu quả nghiêm trọng do lũ quét gây ra, trong bối cảnh nền kinh tế trị giá 45 tỷ USD của Nepal đang tìm kiếm nguồn tài chính quốc tế cho một chương trình tái thiết quy mô lớn.

Ông Wagle nhấn mạnh, các tổ chức đa phương, trong đó có Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), đã cam kết cung cấp tài chính cho các nhu cầu nhân đạo. Các nước láng giềng như Ấn Độ và Trung Quốc cũng hỗ trợ hàng hóa và tài chính.