Lộ trình 4 cấp độ phát triển đô thị thông minh tại Việt Nam

Đô thị thông minh là đô thị lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực cốt lõi trong công tác quy hoạch, xây dựng, quản lý và vận hành đô thị nhằm nâng cao chất lượng sống của người dân cũng như nâng cao hiệu quả quản lý và năng lực cạnh tranh.

Tại Diễn đàn, bà Đào Thị Như - đại diện Cục Phát triển Đô thị, Bộ Xây dựng đã trình bày tham luận liên quan đến lộ trình phát triển đô thị thông minh.

TS Đào Thị Như - Cục Phát triển Đô thị, Bộ Xây dựng trình bày tham luận tại Diễn đàn.

Theo Nghị định 269/2025/NĐ-CP ngày 14/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ về phát triển đô thị thông minh, việc phát triển phải gắn chặt với quy hoạch đô thị và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, dữ liệu đô thị là nền tảng cốt lõi của đô thị thông minh. Sự phát triển của mô hình đô thị này phải gắn với nhu cầu thực tiễn của người dân và doanh nghiệp, đồng thời phải đảm bảo được an ninh an toàn và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Cuối cùng, phát triển đô thị thông minh là quá trình lâu dài, có lộ trình, có đánh giá và có kiểm soát.

“Những tiện ích mà người dân thường tiếp xúc trực tiếp như an ninh, an toàn, y tế, môi trường, văn hóa hay giáo dục thực chất chỉ là "lớp bề nổi" của một đô thị thông minh”, bà Như nhận định.

Để thực sự đạt được mức độ đô thị thông minh, các đô thị cần được xây dựng dựa trên một cấu trúc nền tảng sâu xa, bao gồm công tác quy hoạch, quản lý và xây dựng đô thị thông minh, với nền tảng là cơ sở hạ tầng thông minh, cơ sở dữ liệu và công nghệ nền tảng.

Từ tư duy nền tảng đó, tiến trình phát triển đô thị thông minh được Bộ Xây dựng cụ thể hóa thành 4 cấp độ phát triển.

Cấp độ 1 là xây dựng nền tảng. Đây là bước khởi đầu thiết yếu, tập trung vào việc tạo lập một bộ khung cơ sở vững chắc. Cấp độ này bao gồm việc xây dựng các nền tảng về công nghệ, hệ thống cơ sở dữ liệu và hoàn thiện cơ sở hạ tầng.

Cấp độ 2 là liên kết hệ thống ngành dọc. Sau khi đã có nền tảng hạ tầng và dữ liệu, đô thị bắt đầu bước vào giai đoạn liên kết. Tuy nhiên, ở mức độ này, sự liên kết mới chỉ diễn ra trong phạm vi các "ngành dọc". Các lĩnh vực riêng biệt như y tế thông minh, giao thông, môi trường, hay giáo dục sẽ xây dựng các hệ thống điều hành và liên kết nội bộ trong phạm vi ngành của mình.

Cấp độ 3 là liên kết hệ thống toàn diện. Đây là bước tiến tạo ra sự đổi mới thực sự trong quản trị đô thị. Hệ thống sẽ được liên kết một cách toàn diện, đan xen cả "ngành dọc" và "ngành ngang" để công tác điều phối và quản trị đô thị trở nên nhịp nhàng, hiệu quả hơn. Bà Như đã minh họa bằng một ví dụ thực tiễn: thay vì chỉ dựa vào dữ liệu giao thông đơn thuần (cấp độ 2), đô thị ở cấp độ 3 cho phép hệ thống giao thông xem xét và tích hợp cả dữ liệu của các ngành khác (như dữ liệu cảnh báo ngập lụt) để từ đó đưa ra quyết định điều tiết và quản lý giao thông hiệu quả hơn.

Cấp độ cuối cùng là tự động hóa và đô thị bền vững. Đây là đích đến cao nhất của lộ trình phát triển. Dựa trên nền tảng liên kết hệ thống toàn diện ở cấp độ 3, đô thị tiến tới khả năng tự động hóa các phản hồi và quyết định điều hành. Từ đó, mô hình này giúp đạt được mục tiêu cuối cùng là một đô thị bền vững, đảm bảo hài hòa giữa chất lượng cuộc sống, bảo vệ môi trường và duy trì năng lực cạnh tranh kinh tế.

Kết luận tham luận, đại diện Bộ Xây dựng tiếp tục nhấn mạnh rằng phát triển đô thị thông minh không phải quá trình có thể tạo đột phá trong thời gian ngắn mà cần được triển khai theo lộ trình dài hạn với cơ chế đánh giá và kiểm soát nghiêm ngặt.

Bên cạnh đó, bà khuyến nghị các địa phương cần ưu tiên xây dựng nền tảng trước khi triển khai ứng dụng, tạo lập dữ liệu trước khi phát triển trí tuệ, đồng thời tập trung giải quyết các nhu cầu cấp bách của dân sinh nhằm nâng cao hiệu quả trước khi triển khai đồng bộ trên diện rộng.