Loại hormone quen thuộc hỗ trợ giấc ngủ có thể xoa dịu các cơn đau mãn tính

Từ lâu, hormone tự nhiên melatonin đã đóng vai trò then chốt trong việc điều hòa nhịp sinh học và đưa con người vào giấc ngủ sâu. Do đó, chúng thường được tổng hợp và kê đơn rộng rãi như một liệu pháp hỗ trợ giấc ngủ hiệu quả.

Tuy nhiên, các nhà khoa học vừa phát hiện thêm một lợi ích sức khỏe đáng kinh ngạc khác từ loại chất bổ sung quen thuộc này, đó chính là khả năng xoa dịu các cơn đau kéo dài dai dẳng.

Trong vai trò là một chất hỗ trợ giấc ngủ, melatonin hoạt động bằng cách bù đắp vào lượng hormone tự nhiên sẵn có trong cơ thể, kích hoạt các phản ứng hóa học cần thiết để chuẩn bị cho cơ thể bước vào trạng thái nghỉ ngơi. Cụ thể, chất này sẽ gửi tín hiệu đến các tế bào trong vùng hạ đồi của não bộ, báo hiệu rằng đã đến lúc cơ thể cần giảm nhịp độ hoạt động và thư giãn.

Bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng tìm thấy nhiều bằng chứng cho thấy một vài cơ chế tương tác này trong não bộ có thể hỗ trợ giảm đau hiệu quả. Dù trước đây phần lớn các dữ liệu thực nghiệm mới chỉ dừng lại trên động vật, nghiên cứu mới quy mô lớn trên cơ thể người cuối cùng đã mang lại những câu trả lời rõ ràng hơn.

Phát hiện bước ngoặt từ cơ sở dữ liệu lớn

Để tìm kiếm một cái nhìn toàn diện và chính xác nhất về mối liên hệ giữa việc sử dụng melatonin và khả năng giảm thiểu các cơn đau mãn tính ở người, nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Kangchao Wu dẫn đầu tại Đại học Sydney (Australia) đã tiến hành một phân tích gộp quy mô lớn từ 23 cuộc thử nghiệm lâm sàng trước đây. Kết quả nghiên cứu ý nghĩa này vừa được công bố chính thức trên tạp chí Pain.

Melatonin mới được phát hiện thêm một tác dụng đáng kinh ngạc là khả năng xoa dịu các cơn đau kéo dài dai dẳng. Ảnh minh họa: Everyday Health.

Nghiên cứu được thực hiện trên tổng số hơn 2.000 người tham gia đến từ nhiều quốc gia khác nhau, tập trung vào những bệnh nhân mắc các hội chứng đau cơ xương khớp mãn tính phổ biến như đau thắt lưng, thoái hóa khớp và đau xơ cơ.

Dù từng cuộc thử nghiệm riêng lẻ trước đây chưa đủ quy mô để đưa ra kết luận chắc chắn, việc tổng hợp và phân tích đồng thời toàn bộ dữ liệu đã giúp các nhà khoa học nhận diện được một mối liên hệ vô cùng rõ rệt.

Kết quả phân tích độ nhạy giới hạn ở những nghiên cứu có nguy cơ sai lệch thấp càng củng cố thêm tính hiệu quả của liệu pháp này, cho thấy mức độ giảm đau vượt trội hoàn toàn so với nhóm đối chứng chỉ sử dụng giả dược.

Phát hiện cốt lõi của nghiên cứu chỉ ra rằng melatonin thực sự mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc làm giảm cường độ đau đối với các bệnh lý về cơ, xương, khớp, cũng như các dây chằng hay gân kết nối chúng. Trên thang điểm đau tiêu chuẩn từ 0 đến 100, việc sử dụng bổ sung melatonin giúp bệnh nhân giảm trung bình khoảng 9 điểm đau.

Trong một số trường hợp cụ thể, hiệu quả xoa dịu cơn đau này thậm chí tương đương tác dụng của các loại thuốc giảm đau thông dụng nhưng chứa nhiều nguy cơ như opioids, nhóm kháng viêm không steroid (NSAIDs) và paracetamol.

Tiến sĩ Kangchao Wu, nhà nghiên cứu về cơ xương khớp tại Đại học Sydney và là người dẫn đầu công trình này cho biết, melatonin vốn là một sản phẩm rất quen thuộc trong tủ thuốc của nhiều gia đình, giá thành lại rẻ và có độ an toàn đã được kiểm chứng.

Điểm đáng phấn khởi là hoạt chất này có khả năng hỗ trợ kiểm soát tốt các cơn đau mãn tính, từ đó mở ra cơ hội giảm bớt sự lệ thuộc vào các loại thuốc giảm đau liều mạnh vốn tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ nguy hiểm cho sức khỏe người bệnh.

Hiệu quả xoa dịu cơn đau của melatonin thậm chí tương đương tác dụng của các loại thuốc giảm đau thông dụng nhưng chứa nhiều nguy cơ như opioids, NSAIDs và paracetamol. Ảnh minh họa: cottonbro studio/Pexels

Dù mang lại hiệu quả vượt trội đối với các hội chứng đau mãn tính, nghiên cứu cũng ghi nhận sự khác biệt lớn khi melatonin hoàn toàn không đem lại tác động giảm đau có ý nghĩa thống kê đối với những bệnh nhân đang trong giai đoạn hồi phục ngay sau phẫu thuật.

Điều này chứng minh tác động của melatonin mang tính đặc hiệu và hiệu quả nhất đối với các cơn đau cơ xương khớp kéo dài dai dẳng thay vì các cơn đau cấp tính phát sinh sau chấn thương ngoại khoa hoặc phẫu thuật lâm sàng.

"Tác động kép" chữa lành từ bên trong

Lý giải cho khả năng giảm đau đặc biệt của hormone này, các nhà nghiên cứu đã đưa ra hai giả thuyết khoa học thuyết phục. Đầu tiên là hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa mạnh mẽ vốn có của melatonin, giúp giảm thiểu đáng kể tình trạng căng thẳng oxy hóa cũng như các tổn thương ở cấp độ tế bào tại các vùng cơ khớp bị viêm đau.

Giả thuyết thứ hai xuất phát chính từ công dụng gốc của melatonin là cải thiện chất lượng giấc ngủ. Một giấc ngủ sâu và trọn vẹn vào ban đêm không chỉ giúp toàn bộ hệ cơ xương khớp được thư giãn tối đa mà còn kích hoạt cơ chế tự phục hồi tự nhiên của cơ thể, gián tiếp làm dịu đi cảm giác đau nhức vào ngày hôm sau.

Đồng tác giả nghiên cứu, chuyên gia Paulo Ferreira tại Đại học Sydney, nhận định việc ứng dụng một loại dược phẩm đã được hiểu rõ về độ an toàn để giải quyết một bài toán sức khỏe nan giải đang ảnh hưởng đến phần lớn dân số toàn cầu là một bước tiến vô cùng thiết thực.

Dù vậy, do chứng đau mãn tính luôn phức tạp và chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi các yếu tố tâm lý cũng như xã hội riêng biệt của từng bệnh nhân, melatonin có thể chỉ mang lại tác dụng tối ưu cho một nhóm đối tượng nhất định, nhưng bấy nhiêu đó cũng đã mang lại giá trị lâm sàng to lớn.

Một giấc ngủ sâu và trọn vẹn vào ban đêm có thể gián tiếp làm dịu đi cảm giác đau nhức vào ngày hôm sau. Ảnh minh họa: Polina/Pexels

Dù melatonin được đánh giá là một liệu pháp giá rẻ, dễ tiếp cận và có độ an toàn cao khi sử dụng ngắn hạn từ 1 đến 2 tháng cho những người không mang thai hoặc đang cho con bú, các nhà khoa học vẫn đưa ra những khuyến cáo thận trọng cho người bệnh.

Theo đó, Việc bổ sung melatonin có thể gây ra một số tác dụng phụ nhẹ không mong muốn như cảm giác buồn nôn, đau đầu nhẹ hoặc chóng mặt đối với một số cơ địa nhạy cảm.

Tiến sĩ Kangchao Wu còn nhấn mạnh, mục tiêu của nghiên cứu không phải là định hướng dùng melatonin để thay thế hoàn toàn cho mọi loại thuốc giảm đau hiện hành. Thay vào đó, bệnh nhân nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ bác sĩ để sử dụng hoạt chất này như một liệu pháp hỗ trợ đắc lực đi kèm trong phác đồ điều trị toàn diện.

Đồng thời, do các dữ liệu nghiên cứu lâm sàng về mức độ an toàn khi sử dụng melatonin liên tục trong dài hạn vẫn còn khá hạn chế, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý lạm dụng thuốc trong thời gian dài mà thiếu sự giám sát chặt chẽ của nhân viên y tế.