Loại quả cứ vào hè lại chín vàng trĩu cành, một cây thu cả tạ, nay thành đặc sản 60.000 đồng/kg được người thành phố ưa chuộng

Nhắc đến Mộc Châu (Sơn La), nhiều người thường nghĩ ngay đến mận hậu. Tuy nhiên, vùng đất này còn có một giống mận khá đặc biệt với lớp vỏ chuyển sang màu vàng óng khi chín. Người dân địa phương gọi đây là mận vàng, trước kia còn được biết đến với tên mận chát.

Mận vàng không phải giống cây mới xuất hiện. Trước đây, loại mận này từng được trồng khá phổ biến tại Mộc Châu. Tuy nhiên, do quả có vị chua, chát hơn những giống mận mới, cây dần bị chặt bỏ để nhường chỗ cho mận hậu và các giống cho quả giòn, ngọt, dễ tiêu thụ hơn. Bởi vậy, số cây mận vàng lâu năm còn lại hiện không nhiều.

Những năm gần đây, khi người tiêu dùng có xu hướng tìm kiếm các loại trái cây bản địa và đặc sản lạ, mận vàng bắt đầu được chú ý trở lại. Một số nhà vườn giữ cây cũ hoặc nhân giống để vừa lấy quả, vừa phục vụ khách du lịch trải nghiệm.

Chín vàng óng, nhìn xa như những chùm nho trên cây

Điểm gây ấn tượng đầu tiên của giống mận này chính là màu sắc. Quả có kích thước vừa phải, lớp vỏ căng bóng. Khi còn non, mận có màu xanh nhưng càng chín càng chuyển sang màu vàng nổi bật.

Đến mùa thu hoạch, những chùm quả bám dày trên cành. Có những cành khỏe mang hàng chục chùm, nhìn từ xa dễ khiến người lần đầu bắt gặp liên tưởng đến những chùm nho vàng. Mận vàng cũng có mùa thu hoạch khác biệt so với nhiều giống mận quen thuộc tại Mộc Châu.

Khi nhiều vườn mận đã gần kết thúc vụ, mận vàng mới bắt đầu bước vào thời điểm chín rộ, thường khoảng cuối tháng 6 và kéo sang đầu tháng 7.

Việc chín muộn trở thành một lợi thế bởi thời điểm này lượng mận thông thường trên thị trường đã giảm. Người trồng có thể bán quả tại vườn, đưa tới chợ, cửa hàng đặc sản hoặc bán qua các kênh trực tuyến.

Khi chín già, mận vàng có vị ngọt hơn, nhiều nước, phần thịt mềm. Tuy nhiên, hương vị có thể thay đổi tùy giống, điều kiện chăm sóc và thời điểm thu hoạch. Ngoài ăn trực tiếp, loại quả này còn có thể dùng để ngâm hoặc chế biến thành đồ uống.

Có thời điểm giá 60.000 đồng/kg, cây trưởng thành cho 1-2 tạ quả/vụ

Mận vàng từng bị lép vế trước những giống mận mới, nhưng sự khan hiếm hiện nay lại khiến loại quả này trở nên lạ mắt đối với nhiều người tiêu dùng. Có thời điểm, mận vàng được bán với giá khoảng 60.000 đồng/kg, tùy chất lượng quả và thời điểm thu hoạch.

Một cây trưởng thành nếu được chăm sóc tốt có thể cho khoảng 1-2 tạ quả trong một vụ. Với những vườn có nhiều cây, sản lượng thu hoạch vì vậy không hề nhỏ.

Bên cạnh bán quả, các nhà vườn còn có thể tận dụng vẻ ngoài đặc biệt của giống mận này để phát triển du lịch trải nghiệm. Vào mùa chín, những chùm quả vàng phủ kín cành tạo nên khung cảnh khác biệt so với những vườn mận hậu vốn quen thuộc với du khách.

Mận vàng phù hợp với điều kiện khí hậu mát mẻ của Mộc Châu. Cây có bộ cành khỏe, sinh trưởng tương đối nhanh và có khả năng mang nhiều quả. Khoảng năm thứ 3 sau khi trồng, cây có thể bắt đầu cho quả bói. Khi trưởng thành và được chăm sóc phù hợp, năng suất sẽ tăng dần.

Do cây có khả năng sai quả, người trồng cũng phải chú ý tạo tán, cung cấp dinh dưỡng, nước tưới và điều chỉnh lượng quả để tránh cây suy kiệt sau mùa thu hoạch.

Từ giống mận từng bị chặt bỏ để nhường chỗ cho những loại quả được ưa chuộng hơn, mận vàng đang dần được một số nhà vườn Mộc Châu đưa trở lại. Màu vàng bắt mắt, mùa chín muộn và sự khan hiếm trở thành những đặc điểm giúp loại quả cũ này tìm được chỗ đứng mới trên thị trường.