Loại quả 'tốt nhất thế giới' chỉ có ở Quảng Ngãi, thành đặc sản trồng 3 tháng cho thu hoạch, tốt cho sức khỏe

Ở nhiều vùng quê Việt Nam, ớt là loại gia vị quen thuộc, gần như không thể thiếu trong bữa ăn hằng ngày. Từ những trái ớt tươi bán đầy ở chợ cho đến ớt bột, ớt khô trong căn bếp gia đình, giá của chúng thường khá rẻ và dễ mua. Thế nhưng tại vùng núi của tỉnh Quảng Ngãi lại tồn tại một loại ớt rất đặc biệt: quả nhỏ xíu nhưng giá lại đắt đỏ, được nhiều người săn tìm, đó là quả ớt gió.

Ớt gió chủ yếu xuất hiện ở khu vực miền núi. Đây là nơi sinh sống của nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, nơi núi rừng còn khá hoang sơ. Khác với các giống ớt trồng phổ biến ở đồng bằng, ớt gió có kích thước cực nhỏ, thậm chí bé hơn nhiều lần so với ớt thường. Tuy nhỏ nhưng loại ớt này lại có mùi thơm đặc trưng và vị cay rất riêng: cay nhưng không gắt, không gây cảm giác nóng rát “xé lưỡi”, mà lan tỏa nhẹ nhàng, đậm đà.

Theo người dân địa phương, ớt gió còn được gọi bằng nhiều cái tên khác như ớt xiêm rừng hay ớt chim ỉa. Tên gọi này xuất phát từ cách cây ớt sinh trưởng trong tự nhiên. Những cây ớt mọc hoang trên các sườn đồi khô cằn, ít người chăm sóc. Khi trái chín, chim rừng thường ăn rồi bay đi nơi khác, hạt ớt theo phân chim rơi xuống đất và nảy mầm. Chính vì vậy, cây ớt có thể mọc rải rác trên các triền núi, như được “gieo trồng” tự nhiên bởi gió và chim trời, nên người dân gọi là ớt gió hay ớt bay.

Trước đây, loại ớt này mọc khá nhiều trong rừng và chủ yếu được người dân hái về dùng trong gia đình. Nếu thu hoạch nhiều, họ thường giã hoặc phơi khô để làm ớt bột dùng dần quanh năm. Ít ai nghĩ đến việc đem bán vì khi đó ớt gió chưa được nhiều người biết đến. Tuy nhiên, theo thời gian, do diện tích rừng thay đổi và nhu cầu thị trường tăng lên, loại ớt này dần trở nên hiếm hơn. Có những ngày người dân vào rừng hái ớt cả buổi cũng chỉ thu được vài lạng đến khoảng một kg.

Vài năm gần đây, khi ớt gió trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua, người dân địa phương bắt đầu gieo hạt để trồng trên rẫy. Tuy vậy, cách trồng vẫn rất tự nhiên: chỉ rải hạt xuống đất rồi để cây phát triển theo điều kiện tự nhiên, hầu như không bón phân hay phun thuốc. Nhờ vậy, ớt vẫn giữ được hương vị đặc trưng của núi rừng. Thông thường, người dân gieo hạt vào khoảng tháng 3, sau khoảng ba tháng cây bắt đầu cho quả và có thể thu hoạch kéo dài trong nhiều tháng.

Hiện nay, ớt gió Quảng Ngãi được bán trên thị trường với giá khá cao, khoảng 300.000 đồng/kg, thậm chí có lúc lên đến 400.000 đồng khi khan hiếm. Dù vậy, nguồn cung vẫn không nhiều vì loại ớt này sinh trưởng tự nhiên, sản lượng thấp. Chính sự khan hiếm cùng hương vị đặc biệt đã khiến ớt gió trở thành một trong những đặc sản độc đáo của vùng núi Quảng Ngãi, mang đậm dấu ấn của núi rừng và đời sống người dân bản địa.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) từng công bố xếp hạng 47 loại trái cây và rau củ tốt nhất thế giới dựa trên điểm "mật độ dinh dưỡng". Trong đó, ớt đỏ được xếp ở vị trí 17, với số điểm là 41,26.

Lợi ích của quả ớt với sức khỏe

Ngăn ngừa ung thư nhờ hợp chất

Ớt chứa nhiều capsaicin – hợp chất tạo nên vị cay đặc trưng. Các nghiên cứu khoa học cho thấy capsaicin có khả năng hỗ trợ phòng ngừa một số loại ung thư như ung thư dạ dày và ung thư tuyến tiền liệt. Theo Đông y, hoạt chất này còn kích thích não bộ sản sinh hormone endorphin, giúp giảm đau tự nhiên và mang lại cảm giác thư giãn, cải thiện tâm trạng.

Hỗ trợ kiểm soát bệnh tiểu đường

Một số nghiên cứu được thực hiện tại Úc cho thấy việc sử dụng ớt cay thường xuyên có thể giúp cơ thể điều hòa lượng insulin trong máu hiệu quả hơn. Ở những bệnh nhân tiểu đường tham gia nghiên cứu, nhóm có sử dụng ớt trong khẩu phần ăn ghi nhận mức đường huyết giảm đáng kể, thậm chí có thể thấp hơn nhiều so với nhóm không dùng ớt.

Giảm đau tự nhiên

Capsaicin trong ớt có cơ chế hoạt động tương tự một loại thuốc gây tê nhẹ, giúp ngăn chặn tín hiệu đau truyền lên hệ thần kinh. Nhờ đặc tính này, ngoài việc dùng làm gia vị, chiết xuất từ ớt còn được ứng dụng trong y học hiện đại để sản xuất các loại thuốc giảm đau hoặc kem bôi hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp, đau lưng.

Tăng cường hệ miễn dịch

Đặc tính cay nóng của ớt có tác dụng sát khuẩn tự nhiên, giúp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn trong thực phẩm. Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu cũng cho thấy việc bổ sung ớt vào chế độ ăn có thể góp phần tăng cường sức đề kháng, giúp cơ thể chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh.

Hỗ trợ kiểm soát cân nặng

Ớt được cho là có khả năng thúc đẩy quá trình trao đổi chất và đốt cháy năng lượng trong cơ thể. Đồng thời, vị cay của ớt cũng giúp tạo cảm giác no nhanh hơn, từ đó giảm cảm giác thèm ăn. Nhờ vậy, loại gia vị quen thuộc này được xem là một trong những thực phẩm hỗ trợ tốt cho những người muốn kiểm soát cân nặng hoặc hạn chế nguy cơ béo phì.

H.A/PNPL