Loại quả xưa chín rụng đầy gốc, ăn miếng đầu chua chát sau càng nhai càng bùi béo, đem nấu ngón này được đưa cơm

Giữa rất nhiều loại quả ngọt thơm của mùa hè, trám chua lại gây nhớ theo một cách riêng. Quả không lớn, vẻ ngoài cũng chẳng quá bắt mắt, nhưng hương vị thay đổi từ chua, chát sang bùi béo rồi để lại vị ngọt trong miệng khiến nhiều người ăn quen lại thấy khó quên.

Trám chua còn được gọi là trám xanh hoặc trám trắng, xuất hiện tại nhiều tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên... Cây có thể mọc tự nhiên trong rừng, ven nương hoặc được người dân đưa về trồng quanh nhà.

Đây là cây thân gỗ lớn. Có những cây trám cao hàng chục mét, thân lớn và tuổi đời lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm năm.

Đến mùa quả, những cành trám có thể sai trĩu. Tuy nhiên, do cây cao và cành giòn, việc thu hái không phải lúc nào cũng dễ dàng. Người dân có thể đợi những quả già tự rụng hoặc dùng sào tác động vào cành để quả rơi xuống rồi thu gom.

Sau những trận mưa hoặc gió lớn, trám thường rụng nhiều dưới gốc. Đây cũng là lúc người dân tranh thủ đi nhặt quả từ sáng sớm.

Đến mùa quả, những cành trám sai trĩu quả - Ảnh minh hoạ

Loại quả "càng ăn càng thấy ngọt"

Trám chua có hình bầu dục, phần đầu và cuống hơi thuôn. Khi còn non, vỏ mang màu xanh, sau đó chuyển dần sang xanh vàng khi quả già.

Bổ hoặc đập dập quả sẽ thấy phần thịt màu vàng xanh khá dày, bên trong có lớp dầu tự nhiên.

Điều đặc biệt nằm ở hương vị. Miếng trám vừa đưa vào miệng có thể khiến người ăn cảm nhận ngay vị chua và hơi chát. Sau đó, vị bùi, béo, ngậy dần xuất hiện và cuối cùng để lại hậu vị ngọt.

Thậm chí, sau khi ăn trám rồi uống nước lọc, nhiều người còn cảm nhận vị ngọt trong khoang miệng rõ hơn.

Trám tươi có thể rửa sạch rồi ăn trực tiếp, chấm cùng muối hoặc bột canh. Tuy nhiên, trong bữa cơm của người dân miền núi, loại quả này còn được biến tấu thành nhiều món mặn.

Một trong những cách chế biến quen thuộc là trám kho thịt. Quả được rửa sạch, đập dập để phần thịt hơi tách khỏi hạt rồi đem kho cùng thịt ba chỉ, đậu phụ hoặc các loại thịt khác. Khi nấu, vị chua dịu cùng độ béo của trám hòa vào nước kho, tạo nên hương vị bùi ngậy đặc trưng.

Trám xanh cũng thường được dùng để kho cá. Quả sau khi đập dập được cho vào nồi kho, vừa tạo vị chua tự nhiên vừa giúp làm dịu mùi tanh. Khi được nấu lâu, phần thịt trám mềm, ngấm gia vị và có thể ăn cùng cá và cơm nóng.

Ngoài ra, trám còn có thể dùng nấu canh, hầm cùng thịt gà hoặc chế biến theo những cách riêng ở từng địa phương.

Quả trám không lớn, vẻ ngoài cũng chẳng quá bắt mắt, nhưng hương vị thay đổi từ chua, chát sang bùi béo rồi để lại vị ngọt trong miệng khiến nhiều người yêu thích - Ảnh mạng xã hội

Trám xanh cũng rất hợp với cá - Ảnh minh hoạ

Đến mùa được bán khoảng 80.000 đồng/kg

Một cách ăn khác là đập dập trám tươi, tách hạt rồi ngâm cùng nước mắm cốt. Sau một thời gian, phần thịt trám ngấm nước mắm, có vị mặn, chua nhẹ xen lẫn độ béo bùi, dùng ăn với cơm trắng hoặc lấy ra kho, nấu trong những bữa sau.

Người dân cũng có thể muối trám để bảo quản lâu hơn, tương tự cách muối một số loại rau củ, quả khác.

Mùa trám chua thường vào mùa hè và đầu thu. Khi đến vụ, trám được thu hái từ rừng hoặc vườn nhà rồi đưa ra chợ phiên, chợ quê và cả chợ mạng. Tùy thời điểm và nguồn hàng, giá bán có thể khác nhau, hiện ở khoảng 80.000 đồng/kg.

Trám chua cũng có nhiều điểm khác với trám đen. Trám chua mang lớp vỏ xanh, phần thịt sáng màu, vị chua rõ trước khi chuyển sang bùi béo và ngọt hậu. Trong khi đó, trám đen khi chín có vỏ đen tím, phần thịt mềm, béo và mang hương thơm đặc trưng.

Nếu trám đen thường gắn với các món trám om, xôi trám hay những món ăn dân dã khác thì trám xanh lại được sử dụng nhiều để kho cá, kho thịt, ngâm nước mắm hoặc ăn tươi.

Ngày nay, trám chua không chỉ được thu hái từ tự nhiên mà còn được người dân trồng để lấy quả. Cây phù hợp với khí hậu nóng ẩm, có thể sinh trưởng trên đất đồi, đất rừng giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt.

Do cây trưởng thành có kích thước lớn, người trồng cần dành khoảng không gian phù hợp, tránh vị trí quá sát nhà hoặc công trình.

Trám có thể được nhân giống từ hạt hoặc cây giống. Nếu gieo từ hạt, cây thường mất nhiều năm mới cho quả, trong khi cây ghép hoặc cây giống đã qua chọn lọc có thể rút ngắn thời gian chờ thu hoạch. Khi trưởng thành, nếu được chăm sóc tốt và gặp điều kiện phù hợp, cây có thể cho quả đều hằng năm.