Loạt chính sách mới đáng chú ý có hiệu lực từ tháng 10/2026

Thí điểm chế định luật sư công từ ngày 1/10

Nghị quyết số 24/2026/QH16 của Quốc hội về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Thời gian thí điểm kéo dài đến hết ngày 30/9/2028.

Theo quy định, luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân hoặc người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước đáp ứng điều kiện và được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư để thực hiện các công việc có tính chất pháp lý theo quy định.

Luật sư công thực hiện nhiệm vụ nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị và doanh nghiệp nhà nước.

Việc thí điểm được triển khai tại Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng.

Ở địa phương, chế định này được thí điểm tại UBND 10 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Khánh Hòa và Lâm Đồng.

Để hướng dẫn triển khai, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 364/2026/NĐ-CP ngày 21/9/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Nghị quyết số 24/2026/QH16, cùng có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.

Tăng mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công lên 3,012 triệu đồng

Từ ngày 1/10/2026, Nghị định số 321/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng chính thức có hiệu lực.

Một trong những nội dung đáng chú ý là mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng được nâng từ 2.789.000 đồng lên 3.012.000 đồng.

Mức chuẩn này là căn cứ để tính mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi đối với người có công với cách mạng và thân nhân của người có công.

Các mức được xác định theo mức chuẩn tại Nghị định sẽ được điều chỉnh khi mức chuẩn thay đổi và được làm tròn đến hàng nghìn đồng.

Bên cạnh trợ cấp, phụ cấp, Nghị định tiếp tục quy định nhiều chế độ ưu đãi đối với người có công như bảo hiểm y tế; điều dưỡng phục hồi sức khỏe; hỗ trợ phương tiện trợ giúp, dụng cụ chỉnh hình, thiết bị phục hồi chức năng; hỗ trợ ưu đãi giáo dục tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân đến trình độ đại học.

Các chính sách còn bao gồm hỗ trợ thăm viếng mộ liệt sĩ; di chuyển hài cốt liệt sĩ; công tác mộ liệt sĩ, công trình ghi công liệt sĩ; xác định danh tính hài cốt liệt sĩ và một số chế độ ưu đãi khác theo quy định.

Quỹ học bổng Quốc gia chính thức được tổ chức vận hành theo quy định mới

Cũng từ ngày 1/10/2026, Nghị định số 317/2026/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Học bổng Quốc gia bắt đầu có hiệu lực.

Theo Nghị định, Quỹ Học bổng Quốc gia nhằm thực hiện chính sách của Nhà nước trong việc phát hiện, khuyến khích, bồi dưỡng, thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời mở rộng cơ hội học tập, nghiên cứu, phát triển kỹ năng nghề và năng lực cá nhân cho người học theo định hướng ưu tiên của Nhà nước trong từng giai đoạn.

Quỹ cũng hướng tới thu hẹp chênh lệch về cơ hội học tập giữa các vùng, miền và các nhóm đối tượng.

Trong đó, ưu tiên người học thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người học các ngành, lĩnh vực được ưu tiên hoặc những ngành đang có nhu cầu nhân lực cao.

Nguồn lực của Quỹ được sử dụng để hỗ trợ người học trong học tập, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, phát triển kỹ năng nghề, năng lực số, khả năng hội nhập học thuật quốc tế và tham gia thị trường lao động.

Quỹ đồng thời có nhiệm vụ huy động, tiếp nhận, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn ngân sách nhà nước cũng như các nguồn lực ngoài ngân sách để thực hiện chính sách học bổng quốc gia.

Thời gian nghỉ thai sản được tính để xét thi đua, khen thưởng

Nghị định số 368/2026/NĐ-CP ngày 25/9/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thi đua, khen thưởng có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.

Một nội dung đáng chú ý là thời gian nghỉ thai sản của cá nhân theo quy định của pháp luật được tính là thời gian công tác để xét tặng danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng.

Nghị định cũng quy định việc khen thưởng phải căn cứ vào điều kiện, tiêu chuẩn và thành tích đạt được; không nhất thiết phải được khen thưởng ở mức thấp rồi mới được xem xét hình thức khen thưởng ở mức cao hơn.

Trong trường hợp có nhiều cá nhân, tập thể cùng đáp ứng đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn, quy định ưu tiên lựa chọn cá nhân nữ hoặc tập thể có tỷ lệ nữ từ 70% trở lên để xét khen thưởng.

Đối với nữ lãnh đạo, quản lý, thời gian giữ chức vụ để xét khen thưởng quá trình cống hiến được giảm 1/3 so với thời gian theo quy định chung.

Trường hợp nữ lãnh đạo, quản lý thuộc đối tượng có tuổi nghỉ hưu cao hơn theo quy định của pháp luật thì thời gian xét khen thưởng quá trình cống hiến được thực hiện theo quy định chung.

Quy định mới về kiểm soát tàu thuyền tại cửa khẩu cảng

Nghị định số 289/2026/NĐ-CP ngày 21/7/2026 của Chính phủ về quản lý, bảo đảm an ninh, trật tự tại cửa khẩu cảng do Bộ Công an quản lý cũng có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.

Nghị định quy định về thủ tục kiểm soát; kiểm tra, giám sát; cấp giấy phép đi bờ cho thuyền viên, giấy phép xuống tàu và quản lý các hoạt động liên quan đến an ninh, trật tự đối với người, tàu thuyền và phương tiện hoạt động tại cửa khẩu cảng thuộc phạm vi quản lý.

Theo đó, tàu thuyền nhập cảnh cùng thuyền viên, hành khách phải làm thủ tục nhập cảnh tại cửa khẩu cảng đầu tiên mà tàu đến khi vào khu vực biên giới biển Việt Nam.

Đối với tàu thuyền xuất cảnh, thủ tục xuất cảnh phải được thực hiện tại cửa khẩu cảng cuối cùng trước khi phương tiện rời vùng biển hoặc biên giới quốc gia trên biển của Việt Nam theo quy định.

Tàu thuyền quá cảnh phải thực hiện thủ tục quá cảnh khi vào khu vực biên giới biển Việt Nam.

Trong quá trình quá cảnh, thuyền trưởng có trách nhiệm quản lý thuyền viên, hành khách, hàng hóa trên tàu; bảo đảm tình trạng niêm phong và hồ sơ xuất nhập cảnh. Việc người rời tàu, xuống tàu hoặc phương tiện khác cập mạn phải tuân thủ quy định và sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền, trừ một số trường hợp thực hiện nhiệm vụ theo quy định.

Đối với tàu thuyền chuyển từ một cửa khẩu cảng đến một cửa khẩu cảng khác của Việt Nam, phải thực hiện thủ tục chuyển cảng đi trước khi rời cảng và thủ tục chuyển cảng đến khi cập cảng mới.

Tăng mức chuẩn trợ giúp xã hội lên 540.000 đồng/tháng

Từ ngày 5/10/2026, Nghị định số 335/2026/NĐ-CP ngày 21/8/2026 của Chính phủ quy định chính sách trợ giúp xã hội chính thức có hiệu lực.

Theo Nghị định, mức chuẩn trợ giúp xã hội được quy định là 540.000 đồng/tháng.

Mức chuẩn này được sử dụng làm căn cứ xác định mức trợ cấp xã hội; mức hỗ trợ kinh phí nhận chăm sóc, nuôi dưỡng; mức chăm sóc, nuôi dưỡng tại các cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở chăm sóc người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em và các cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng khác.

Đây cũng là căn cứ để xác định các mức trợ giúp xã hội khác theo quy định.

Trường hợp điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương cho phép, UBND cấp tỉnh có thể trình HĐND cùng cấp quyết định mức chuẩn trợ giúp xã hội và mức trợ giúp xã hội áp dụng trên địa bàn cao hơn mức quy định tại Nghị định.

Địa phương cũng có thể xem xét chính sách đối với một số đối tượng có hoàn cảnh khó khăn khác chưa được quy định trong Nghị định.

Có thể sử dụng VNeiD để truy cập Cổng thông tin một cửa quốc gia

Từ ngày 15/10/2026, Nghị định số 336/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định thực hiện thủ tục hành chính đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh; phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo cơ chế một cửa quốc gia, cơ chế một cửa ASEAN bắt đầu có hiệu lực.

Nghị định quy định việc thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa quốc gia và một cửa ASEAN; đồng thời điều chỉnh việc quản lý, vận hành, trao đổi và chia sẻ dữ liệu thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia.

Một điểm đáng chú ý là từ ngày 15/10, người sử dụng có thể sử dụng tài khoản định danh điện tử được cấp qua ứng dụng VNeID để đăng ký và truy cập Cổng thông tin một cửa quốc gia.

Bên cạnh hình thức này, người sử dụng vẫn có thể đăng ký tài khoản và chữ ký số trên Cổng thông tin một cửa quốc gia theo quy định.

Đơn vị quản lý Cổng thông tin một cửa quốc gia có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu thông tin của người khai trong thời hạn một ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận.

Nếu thông tin chưa đầy đủ hoặc không chính xác, cơ quan quản lý sẽ thông báo qua thư điện tử để người khai sửa đổi, bổ sung hoặc thông báo việc không chấp nhận và nêu rõ lý do.

Trường hợp thông tin đầy đủ, chính xác, người khai sẽ nhận được thông báo chấp thuận qua thư điện tử.

Như vậy, ngay trong tháng 10/2026, hàng loạt chính sách mới liên quan trực tiếp đến an sinh xã hội, người có công, giáo dục, thi đua - khen thưởng, hoạt động pháp lý, xuất nhập khẩu và quản lý cửa khẩu cảng sẽ chính thức được triển khai. Người dân, cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp cần lưu ý từng thời điểm có hiệu lực để thực hiện đúng các quy định mới.