Loạt quy định mới về đấu thầu dự án năng lượng

Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/1/2026, đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong khuôn khổ pháp lý về đấu thầu các dự án điện, bảo đảm thống nhất với Luật Đấu thầu, Luật Điện lực và các nghị định hướng dẫn mới ban hành.

Một thay đổi đáng chú ý là việc mở rộng và làm rõ các chủ thể tham gia quá trình mời quan tâm, tổ chức đấu thầu. Theo quy định mới, ngoài Bộ Công thương và UBND cấp tỉnh, Ban Quản lý khu kinh tế và UBND cấp xã (khi được giao nhiệm vụ) cũng được phép thực hiện thủ tục mời quan tâm đối với các dự án thuộc phạm vi quản lý. Thẩm quyền quyết định tổ chức đấu thầu được xác định rõ ràng, tránh chồng chéo trong quá trình triển khai.

Thông tư 66 còn bổ sung nhóm tiêu chí đánh giá về tác động xã hội và hiệu quả phát triển ngành điện.

Nâng chuẩn năng lực nhà đầu tư, siết chặt yêu cầu tài chính

Trọng tâm của Thông tư 66 nằm ở việc điều chỉnh các tiêu chí đánh giá năng lực nhà đầu tư, đặc biệt là yêu cầu về tài chính. Theo đó, nhà đầu tư tham gia dự án điện lực phải bảo đảm vốn chủ sở hữu tối thiểu bằng 15% tổng mức đầu tư. Quy định này được áp dụng xuyên suốt từ giai đoạn mời quan tâm đến chấm hồ sơ dự thầu, nhằm loại bỏ các nhà đầu tư thiếu năng lực tài chính, giảm rủi ro dự án chậm tiến độ hoặc không triển khai.

Thông tư cũng làm rõ phương pháp xác định vốn chủ sở hữu, căn cứ vào báo cáo tài chính đã kiểm toán hoặc phần vốn điều lệ thực góp đối với doanh nghiệp mới thành lập. Trường hợp nhà đầu tư đồng thời triển khai nhiều dự án, phải kê khai đầy đủ danh mục đầu tư và chứng minh khả năng đáp ứng vốn chủ sở hữu cho toàn bộ các dự án đang thực hiện.

Đối với hình thức liên danh, tổng vốn chủ sở hữu được tính bằng tổng phần vốn của các thành viên. Trong đó, thành viên đứng đầu liên danh phải đảm nhận tối thiểu 30%, các thành viên còn lại không thấp hơn 15%. Cách tiếp cận này nhằm nâng cao trách nhiệm thực chất của từng bên, hạn chế tình trạng liên danh mang tính đối phó.

Ngoài vốn tự có, nhà đầu tư còn phải chứng minh khả năng huy động vốn vay thông qua cam kết tài trợ của ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng.

Siết xử lý vi phạm, bổ sung tiêu chí xã hội và hiệu quả ngành điện

Cùng với việc nâng chuẩn đầu vào, Thông tư 66 cũng hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm trong đấu thầu dự án điện lực. Theo đó, các hành vi vi phạm pháp luật về đấu thầu, tùy mức độ, có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự và buộc bồi thường thiệt hại.

Đáng chú ý, thời hạn cấm tham gia hoạt động đấu thầu được quy định cụ thể, dao động từ 6 tháng đến tối đa 5 năm tùy theo hành vi vi phạm. Những hành vi nghiêm trọng như thông thầu, gian lận hoặc cản trở đấu thầu có thể bị áp dụng mức cấm cao nhất. Thời hiệu áp dụng biện pháp cấm là 10 năm kể từ thời điểm phát sinh hành vi vi phạm.

Với các liên danh, Thông tư phân định rõ trách nhiệm, chỉ cấm thành viên vi phạm hoặc cấm toàn bộ liên danh trong trường hợp cần thiết, bảo đảm tính răn đe nhưng không gây ảnh hưởng lan tỏa không cần thiết. Thẩm quyền ban hành quyết định cấm thuộc Bộ Công thương hoặc UBND cấp tỉnh, thời hạn xử lý là 15 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ xác định vi phạm.

Bên cạnh yếu tố tài chính, Thông tư 66 còn bổ sung nhóm tiêu chí đánh giá về tác động xã hội và hiệu quả phát triển ngành điện. Nhà đầu tư phải trình bày phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; cam kết ứng trước kinh phí nếu dự án có thu hồi đất. Các nội dung liên quan đến tạo việc làm, đào tạo lao động tại chỗ và đóng góp phúc lợi xã hội cũng được đưa vào tiêu chí chấm điểm.

Về hiệu quả phát triển ngành điện, Thông tư phân tách rõ hai nhóm dự án. Đối với dự án có khung giá phát điện do Bộ Công thương ban hành, hiệu quả được xem xét thông qua giá điện trúng thầu và kết quả đàm phán hợp đồng mua bán điện. Với các dự án chưa có khung giá, tiêu chí hiệu quả được xác định dựa trên khoản nộp ngân sách nhà nước hằng năm do nhà đầu tư đề xuất, tách biệt với các nghĩa vụ tài chính khác.

Hồng Hạnh