Lớp học 'khắc nghiệt' ở Harvard bất ngờ được săn đón
Mặc dù Humanity 10 có khối lượng sách cần đọc khổng lồ, không dễ đạt được điểm A, các sinh viên năm nhất tại Harvard vẫn tranh nhau xếp hàng đăng ký lớp học này.

Một sáng thứ Ba vào tháng 10, giáo sư Samantha Matherne vừa đi lại trong lớp học vừa viết ghi chú trên bảng trắng, giải thích nền tảng triết học trong cuốn tiểu thuyết Emma của Jane Austen, đồng thời liên hệ tác phẩm với tư tưởng của Adam Smith và Immanuel Kant.
Giáo sư triết học đặt ra câu hỏi lớn cho 90 sinh viên có mặt tại giảng đường Boylston Hall: “Tại sao Austen lại xây dựng một nhân vật anh hùng khó gây thiện cảm đến vậy? Và tại sao chúng ta phải đọc tiểu thuyết?”
Cuối cùng, khi buổi giảng kéo dài 75 phút kết thúc, bà đặt câu hỏi: “Điều gì sẽ xảy ra với Emma, và điều gì sẽ xảy ra với các bạn?”.
Các sinh viên đồng loạt vỗ tay. Môn học Humanity 10 đang trở thành hiện tượng bất ngờ trong chương trình đào tạo của Harvard, theo Wall Street Journal.
Cơn sốt
Nhu cầu đăng ký môn học tăng mạnh nhờ những lời truyền miệng và chia sẻ trên mạng xã hội từ các cựu sinh viên. Mùa thu năm nay, số lượng hồ sơ đăng ký tăng vọt 40%, với 180 sinh viên năm nhất cạnh tranh 90 suất học.

Samantha Matherne cầm cuốn Emma cùng tài liệu phát tay của lớp học. Ảnh: Pamela Paul/Wall Street Journal.
Đây chắc chắn không phải môn học để sinh viên dễ dàng nâng điểm trung bình. Mỗi tuần, họ phải đọc một cuốn sách đồ sộ và thường xuyên viết bài luận. Các thiết bị điện tử bị cấm sử dụng, trong khi giảng viên điểm danh ở mọi buổi học.
Chương trình bắt đầu với The Odyssey, tiếp nối theo dòng thời gian đến Ulysses của James Joyce, rồi quay ngược trở lại để kết thúc với Iliad. Xen giữa là các tác phẩm của Montaigne, Shakespeare, Spinoza, Baldwin, Dante và Plato.
Trong hồ sơ đăng ký và các cuộc phỏng vấn, sinh viên cho biết họ muốn được “buộc phải đọc” và nghiên cứu những tác phẩm kinh điển mà nếu không có khóa học này, họ có thể sẽ không bao giờ tìm đọc.
“Tôi có cảm giác rằng nhiều sinh viên cho rằng môi trường văn hóa nói chung hiện nay không tạo điều kiện thuận lợi cho việc đọc sâu, suy nghĩ sâu sắc hay thực sự đầu tư vào hoạt động viết lách”, David Elmer, một trong hai người đồng phụ trách Humanity 10, cho biết.
CNN dẫn nghiên cứu cho thấy khả năng tập trung trung bình của con người đã giảm từ 2 phút 30 giây (năm 2003) xuống còn 47 giây. Nguyên nhân là sự phát triển của các thuật toán khuyến khích người dùng liên tục lướt và chuyển sang nội dung mới, cùng với ranh giới ngày càng mờ nhạt giữa công việc và thời gian cá nhân.

Một buổi học chuyên đề bắt đầu bằng việc sinh viên lựa chọn tác phẩm nghệ thuật tại Bảo tàng Fogg của Đại học Harvard để thảo luận. Ảnh: Pamela Paul/Wall Street Journal.
Một số sinh viên tỏ rõ sự không hài lòng khi kể rằng những người không theo học thường thắc mắc tại sao họ không sử dụng AI để tìm hiểu tác phẩm.
“Phần lớn những gì chúng tôi nhận được từ môn học này chính là trải nghiệm của con người, điều mà AI không thể mang lại”, Peggy Urdan, sinh viên chuyên ngành chính trị học và khoa học thần kinh đến từ Lexington, bang Massachusetts, cho biết. “Cách duy nhất để thực sự thu nhận được điều gì đó từ môn học này là không sử dụng AI”.
Hấp dẫn với cả người dạy
Ý tưởng về Humanity 10 được đôi bạn Stephen Greenblatt và Louis Menand - đều là những giáo sư tiếng Anh danh tiếng và tác giả có sách bán chạy - nảy ra trong một bữa tối năm 2008.
Mục tiêu là tìm cách khắc phục tình trạng sinh viên ngày càng ít quan tâm đến các ngành khoa học nhân văn.
Kể từ đó, khóa học mở rộng với sự tham gia luân phiên của những giảng viên hàng đầu của Harvard. Mỗi người phụ trách hai buổi giảng và một buổi thảo luận chuyên đề hàng tuần
Đội ngũ giảng viên từng có nhà sử học Jill Lepore và tiểu thuyết gia, nhà phê bình Namwali Serpell. Matherne và Elmer tiếp quản vai trò điều hành vào năm 2023.
Các giáo sư cũng bày tỏ niềm vui tương tự sinh viên. “Chúng tôi luôn nói với sinh viên rằng Humanity 10 là một trải nghiệm có khả năng thay đổi họ. Nhưng trải nghiệm ấy không chỉ dành riêng cho sinh viên”, Matherne nói.

Giá sách trong văn phòng của Louis Menand, với một số cuốn sách dày mà sinh viên phải đọc. Ảnh: Pamela Paul/Wall Street Journal.
Khóa học đòi hỏi rất nhiều công sức từ chính các giảng viên. Mỗi người đề cử hai cuốn sách để đưa vào chương trình học của năm.
Tất cả đều tham dự mọi buổi giảng và phải trực tiếp điều hành các buổi thảo luận về những cuốn sách mà có thể trước đó họ chưa từng đọc, thậm chí thuộc lĩnh vực chuyên môn khác. Về cơ bản, chính các giáo sư cũng là những người học trong khóa học này.
“Tôi rất yêu thích công việc này”, Jay Harris, giáo sư nghiên cứu Do Thái học, đã tham gia giảng dạy Humanity 10 từ năm 2015, nói.
“Đối với giảng viên, một phần thú vị của khóa học là chúng tôi không phải đi theo lộ trình quen thuộc”, Greenblatt chia sẻ. “Tôi chưa từng giảng dạy The Wealth of Nations (tạm dịch: Sự thịnh vượng của các quốc gia) trước đây, nhưng chính điều đó khiến tôi rất hào hứng khi đọc sách”.
Các buổi thảo luận chuyên đề của Greenblatt, được tổ chức tại Bảo tàng Fogg của Harvard, sẽ bắt đầu bằng việc sinh viên lựa chọn một tác phẩm nghệ thuật trong bộ sưu tập của bảo tàng, lấy cảm hứng từ nội dung đọc của tuần đó.
Phần thảo luận sau đó diễn ra sôi nổi. Các sinh viên dường như đặc biệt thích tranh luận với bạn học, thường mở đầu bằng những câu như: “Tôi muốn phản biện một chút về ý kiến này” hoặc “Tôi hoàn toàn không đồng ý”.
“Đây là môn học duy nhất tôi từng theo học tại Harvard mà sinh viên sẵn sàng nhắc nhở, thậm chí phê bình nhau vì không đọc tài liệu được giao”, Ellie Powell, cựu sinh viên Humanity 10 tốt nghiệp năm 2025, cho biết.
“Bạn sẽ không muốn khiến cả nhóm thảo luận thất vọng khi là người duy nhất chưa đọc sách, hoặc không đóng góp gì cho cuộc trao đổi. Tất cả chúng tôi đều có cảm giác mình đang cùng nhau xây dựng nên một điều gì đó, và đó là cảm giác rất đặc biệt”, cô nói.

