Ra mắt tuyển tập và trao giải thưởng mang tên Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San
Nhân dịp kỷ niệm 75 năm thành lập Khoa Ngữ văn, Trường đại học Sư phạm Hà Nội và Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), tại Hà Nội, Trường đã tổ chức tọa đàm và giới thiệu “Tuyển tập Nguyễn Ngọc San”, trao “Giải thưởng học thuật chuyên ngành Hán Nôm” mang tên Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San.

Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San và bộ sách “Tuyển tập Nguyễn Ngọc San”. (Ảnh: Ban tổ chức)
Tham dự và chủ trì tọa đàm có Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Văn Minh, Trưởng Khoa Ngữ văn đồng thời là Hiệu trưởng Trường Khoa học Nhân văn, Trường đại học Sư phạm Hà Nội. Cùng dự tọa đàm có các giáo sư, các cựu cán bộ lãnh đạo của Trường đại học Sư phạm Hà Nội và Khoa Ngữ văn, các cán bộ và giảng viên cùng các chuyên gia hàng đầu về ngữ văn và chuyên ngành Hán Nôm từ các trường đại học, các viện nghiên cứu…
Ông Nguyễn Đỗ Tùng Cương (Chủ tịch Hiệp hội Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Việt Nam; Phó Chủ tịch thường trực Hội hữu nghị Việt Nam-Áo) là con trai và đại diện gia đình Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San tham dự sự kiện.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Văn Minh, Trưởng Khoa Ngữ văn đồng thời là Hiệu trưởng Trường Khoa học Nhân văn, Trường đại học Sư phạm Hà Nội, phát biểu tại tọa đàm.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Văn Minh, Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San sinh năm 1933, tại Áng Sơn, Hoa Lư, Ninh Bình, trong một gia đình trí thức yêu nước có truyền thống y học, giáo dục khoa cử và cách mạng, được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng danh hiệu Gia đình vẻ vang.
Thân sinh ra thầy là bác sĩ Nguyễn Văn Dị (thuộc lớp y bác sĩ đầu tiên tại Đông Dương); cụ sinh được 16 người con, trong đó có 5 người tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp. Nhiều người trong gia đình Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San là nhà khoa học, nhà giáo, nhà quản lý thành danh. Thế hệ sau trong đại gia đình của thầy cũng có nhiều nhà giáo, nhà trí thức thành đạt. Tính đến nay, gia đình của Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San có nhiều người có học vị Tiến sĩ, học hàm Giáo sư và có nhiều đóng góp cho sự nghiệp khoa học, giáo dục và văn hóa của đất nước.
Trọn cuộc đời, ông là một người thầy tận tụy trên bục giảng, miệt mài bên trang sách với tinh thần "học nhi bất yếm, hối nhân bất quyện". Cho đến nay, nhà giáo, nhà khoa học Nguyễn Ngọc San là người duy nhất ở Việt Nam đã tự nghiên cứu và bảo vệ thành công Luận án Tiến sĩ về chữ Nôm (1982); được phong học hàm Phó Giáo sư (1995), Giáo sư (1999); được Nhà nước phong tặng Nhà giáo Ưu tú (1998), Nhà giáo Nhân dân (2002); được tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ (2012) và nhiều danh hiệu, phần thưởng cao quý khác.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Cường, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Đại học Sư phạm.
Phát biểu tại tọa đàm, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Cường, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Đại học Sư phạm cho biết “Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San là một trong những học giả tiêu biểu, người đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị của di sản Hán Nôm cũng như tiếng Việt lịch sử. Tên tuổi và sự nghiệp của Giáo sư Nguyễn Ngọc San gắn liền với những thành tựu có ý nghĩa nền tảng, góp phần quan trọng vào việc khẳng định giá trị của văn hóa, ngôn ngữ dân tộc trong tiến trình phát triển và hội nhập”.
Các nhà khoa học đều nhận định Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San là một nhà nghiên cứu ngữ văn học tiêu biểu. "Tuyên ngôn" về quan điểm học thuật của ông được thể hiện qua chính phương pháp luận, phương pháp và thao tác nghiên cứu, ứng với mỗi lĩnh vực khác nhau.
Công trình học thuật của ông hội đủ cả bề rộng và chiều sâu, có thể nhóm vào 3 mảng chính: Khảo cứu văn bản di sản Hán Nôm, nghiên cứu chữ Nôm và tiếng Việt lịch sử, biên soạn từ điển và sách công cụ khác.
Thành tựu khoa học của Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San đã và chắc chắn sẽ tiếp tục ảnh hưởng lâu dài trong giới nghiên cứu ngữ văn Việt Nam, có tác động sâu sắc và toàn diện tới công tác đào tạo và nghiên cứu ngữ văn bậc đại học.

Ông Nguyễn Đỗ Tùng Cương, thay mặt gia đình Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San, chia sẻ tại tọa đàm.
Nhân dịp kỷ niệm 75 năm ngày thành lập Trường đại học Sư phạm Hà Nội, Khoa Ngữ văn phối hợp Nhà xuất bản Đại học Sư phạm và gia đình Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San tuyển chọn một số công trình tiêu biểu của ông đã công bố trước đây để xuất bản dưới dạng tuyển tập gồm 2 tập: “Nghiên cứu chữ Nôm và di sản Hán Nôm”, “Nghiên cứu tiếng Việt lịch sử và từ điển”.
Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Đỗ Tùng Cương và Khoa Ngữ văn hy vọng bộ sách sẽ là nguồn tư liệu hữu ích cho các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên và những ai quan tâm đến ngôn ngữ Hán Nôm nói riêng, đến ngôn ngữ, văn học và văn hóa Việt Nam nói chung, đồng thời góp phần khơi gợi cảm hứng nghiên cứu, học tập cho các thế hệ tiếp nối.

Lễ trao Giải thưởng học thuật chuyên ngành Hán Nôm-năm 2026 mang tên Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San.
Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), Trường đại học Sư phạm Hà Nội cũng trang trọng tổ chức lễ trao Giải thưởng học thuật chuyên ngành Hán Nôm-năm 2026 mang tên Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San (Giải thưởng Nguyễn Ngọc San).
Giải thưởng được xét duyệt trao tặng hằng năm cho các nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên đại học đã bảo vệ thành công luận án, luận văn, khóa luận và đạt giải cao đối với các đề tài khoa học chuyên ngành Hán Nôm, nhằm khuyến khích việc học và nghiên cứu ngôn ngữ Hán Nôm, qua đó bảo tồn ngôn ngữ cổ nói riêng và văn hóa Việt nói chung. Giải thưởng được trích từ nguồn quỹ của gia đình Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San.
