Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực:Chấm dứt 'xài chùa' thông tin người dùng

Khi dữ liệu không còn là "món hàng miễn phí"

Trong suốt một thập kỷ qua, người dùng internet tại Việt Nam thường xuyên rơi vào tình trạng "khỏa thân" về thông tin. Từ số điện thoại, địa chỉ email cho đến hành vi mua sắm, sở thích cá nhân đều bị các nền tảng thu thập ngầm và mua bán công khai trên các "chợ đen" dữ liệu.

Việc Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực là lời khẳng định đanh thép của Nhà nước: Dữ liệu cá nhân không phải là món hàng vô chủ. Kể từ hôm nay, bất kỳ hành vi thu thập, lưu trữ hay chuyển giao dữ liệu nào mà không có sự đồng ý rõ ràng của chủ thể đều bị coi là hành vi xâm phạm quyền con người và bị xử lý nghiêm khắc.

Chặn đứng những thủ đoạn "lập lờ"

Điểm đột phá của đạo luật này nằm ở việc chuẩn hóa khái niệm "Sự đồng ý". Đã qua rồi thời kỳ các doanh nghiệp cài cắm điều khoản thu thập dữ liệu vào những trang chính sách dài dằng dặc với cỡ chữ siêu nhỏ, hoặc mặc định tích sẵn vào ô "Đồng ý" để bẫy người dùng.

Theo quy định mới, sự đồng ý của người dùng phải được thiết lập dựa trên nguyên tắc:

Tự nguyện: Không được ép buộc người dùng cung cấp dữ liệu ngoài mục đích cốt lõi của dịch vụ.

Cụ thể: Phải thông báo rõ dữ liệu được dùng làm gì, ai là bên tiếp nhận.

Người dùng có quyền "quay xe", yêu cầu doanh nghiệp ngừng xử lý hoặc xóa bỏ hoàn toàn dữ liệu đã cung cấp trước đó.

Chế tài "thép" cho những vi phạm

Để chấm dứt hoàn toàn tình trạng "xài chùa", Luật không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền mà còn đưa ra khung hình phạt có tính sát thương kinh tế cực lớn. Việc áp dụng mức phạt lên tới 5% doanh thu đối với các doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng về bảo mật và chuyển giao dữ liệu trái phép được kỳ vọng sẽ khiến các đơn vị kinh doanh phải thay đổi hoàn toàn tư duy quản trị.

Các hoạt động tiếp thị liên kết, cuộc gọi rác (telesale) từ những nguồn dữ liệu không rõ ràng sẽ không còn đất diễn. Doanh nghiệp giờ đây buộc phải đầu tư bài bản cho hệ thống bảo mật và đội ngũ chuyên trách bảo vệ dữ liệu (DPO) nếu không muốn đối mặt với những án phạt làm tê liệt hoạt động kinh doanh.

Quyền lực trở lại tay người dùng

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2026 không chỉ tạo ra rào cản cho doanh nghiệp mà quan trọng hơn là trao lại quyền trượng cho người dân. Lần đầu tiên, người dân có "Quyền được lãng quên" trên không gian số - yêu cầu các công cụ tìm kiếm và mạng xã hội gỡ bỏ thông tin gây bất lợi hoặc không còn chính xác về mình.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính là "bản tuyên ngôn độc lập" của người dùng trong kỷ nguyên số. Việc thực thi nghiêm túc đạo luật này sẽ tạo dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, nơi niềm tin của khách hàng trở thành tài sản quý giá nhất, thay vì những dữ liệu bị đánh cắp hay "xài chùa" như trước đây.

Nam Phong