Luật Di cư mới của Tajikistan: Siết quản lý nhà tuyển dụng lao động ở nước ngoài

Nguồn: daryo.uz

Tổng thống Tajikistan Emomali Rahmon đã ký ban hành luật vào ngày 21/10 và toàn văn được báo Sadoi Mardum của Quốc hội công bố ngày 23/10. Theo timesca.com, luật mới thay thế các quy định pháp luật về di cư được áp dụng từ năm 1999, đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách quản lý lao động di cư của quốc gia Trung Á này.

Thiết lập hệ thống xếp hạng nhà tuyển dụng

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của luật mới là quy định về xây dựng danh sách và hệ thống xếp hạng các nhà tuyển dụng nước ngoài. Theo đó, cơ quan quản lý di cư Tajikistan sẽ đánh giá doanh nghiệp dựa trên cách thức đối xử với người lao động, trong đó có các tiêu chí liên quan đến tiền lương và điều kiện làm việc.

Luật đồng thời thiết lập cơ chế tiếp nhận, xem xét khiếu nại của người lao động di cư. Những phản ánh này sẽ được sử dụng làm căn cứ trong quá trình đánh giá và xếp hạng nhà tuyển dụng. Đối với các doanh nghiệp vi phạm quyền lợi của người lao động, cơ quan chức năng có thẩm quyền hạn chế hợp tác.

Quy định trên hướng tới tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp tiếp nhận lao động, đồng thời tạo cơ sở để cơ quan quản lý Tajikistan nhận diện những nhà tuyển dụng có nguy cơ gây bất lợi cho người lao động trước và trong quá trình làm việc ở nước ngoài.

Phát triển tuyển dụng trực tuyến

Luật mới quy định việc phát triển các nền tảng trực tuyến cho phép người lao động tìm kiếm thông tin tuyển dụng và ký kết hợp đồng lao động dưới hình thức điện tử. Đây là một trong những công cụ nhằm mở rộng khả năng tiếp cận các kênh tuyển dụng chính thức, đồng thời tạo thuận lợi cho quá trình kết nối giữa người lao động và doanh nghiệp nước ngoài.

Đối với công dân tự tìm kiếm việc làm ở nước ngoài, không thông qua các đơn vị tuyển dụng, luật quy định cơ quan phụ trách di cư cung cấp dịch vụ tư vấn miễn phí. Nội dung tư vấn bao gồm thông tin về vị trí việc làm và điều kiện lao động tại quốc gia mà người lao động dự kiến đến làm việc. Việc cung cấp thông tin chính thức và tư vấn trước khi xuất cảnh có thể giúp người lao động chủ động đánh giá cơ hội việc làm, điều kiện làm việc và những rủi ro liên quan.

Bên cạnh đó, luật yêu cầu cơ quan chức năng xây dựng hạn ngạch lao động cho từng quốc gia và xác định cơ chế vận hành hệ thống hạn ngạch. Tuy nhiên, các nội dung được công bố hiện chưa nêu cụ thể số lượng lao động được phân bổ cho từng thị trường hoặc phương pháp xác định hạn ngạch. Một quy định khác là thiết lập hệ thống thông tin thống nhất về di cư, nhằm cải thiện công tác lưu trữ hồ sơ và tăng cường trao đổi dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước. Việc tập trung thông tin được kỳ vọng giúp nâng cao hiệu quả quản lý, hỗ trợ theo dõi tình hình lao động di cư và tạo cơ sở cho việc hoạch định chính sách.

Hỗ trợ công dân về nước tái hòa nhập thị trường lao động

Không chỉ tập trung vào hoạt động đưa lao động ra nước ngoài, Luật Di cư mới còn quy định các biện pháp hỗ trợ công dân trở về Tajikistan sau thời gian làm việc ở nước ngoài. Các biện pháp được đề cập bao gồm đào tạo nghề, hỗ trợ tìm kiếm việc làm và xây dựng chương trình hỗ trợ những gia đình mất đi nguồn thu nhập chính do người trụ cột, vốn là lao động di cư, không còn khả năng chu cấp tài chính.

Việc triển khai các chính sách này sẽ phụ thuộc vào chương trình cụ thể của Chính phủ và nguồn kinh phí hiện có. Do đó, hiệu quả thực tế của các quy định sẽ gắn liền với khả năng bố trí nguồn lực, tổ chức đào tạo và kết nối người lao động trở về với nhu cầu tuyển dụng trong nước. Trong cuộc phỏng vấn với hãng tin Asia-Plus, chuyên gia kinh tế Rakhmon Ulmasov cho biết, công trường xây dựng Nhà máy Thủy điện Rogun đang thiếu khoảng 3.000 công nhân, trong khi một doanh nghiệp dệt may tại Danghara có nhu cầu tuyển thêm 500 nhân viên. Ông đề xuất đào tạo người lao động trở về theo những ngành nghề đang thiếu nhân lực tại Tajikistan. Việc kết hợp chính sách di cư với đào tạo nghề và phát triển thị trường lao động trong nước có thể góp phần giảm áp lực tìm kiếm việc làm ở nước ngoài, đồng thời tận dụng kinh nghiệm làm việc mà người di cư tích lũy được.

Còn nhiều thách thức phía trước

Theo Ngân hàng Thế giới, khoảng 1/4 lực lượng lao động Tajikistan đang làm việc ở nước ngoài. Trong giai đoạn 2022-2025, kiều hối chiếm trung bình gần một nửa GDP của nước này, cho thấy di cư lao động có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế.

Tuy nhiên, quy mô tuyển dụng thông qua các đơn vị được cấp phép vẫn còn hạn chế. Năm 2025, có 35.747 công dân Tajikistan tìm được việc làm ở nước ngoài thông qua 30 đơn vị được cấp phép. Trong khi đó, số liệu chính thức từ Dushanbe cho thấy hơn 702.000 người đã rời khỏi đất nước để làm việc ở nước ngoài trong cùng năm.

Mặc dù các số liệu này không thể so sánh trực tiếp với nhau, nhưng số lượng người được bố trí việc làm thông qua các cơ quan môi giới được cấp phép chỉ chiếm khoảng 5% tổng số trường hợp xuất cảnh được ghi nhận. Điều này đặt ra yêu cầu phải tăng khả năng tiếp cận các kênh tuyển dụng chính thức, đồng thời bảo đảm các quy định mới được thực thi hiệu quả.