'Luật hoá' để khơi thông quỹ đất dự án, chấm dứt tình trạng lệch pha cung - cầu nhà ở
Tiếp diễn tình trạng lệch pha cung - cầu những năm qua, từ đầu năm đến nay nguồn cung nhà ở trên địa bàn TP Hồ Chí Minh vẫn tập trung ở phân khúc cao cấp và trung - cao cấp. Trong đó nhà chung cư chiếm 73,6% số căn đủ điều kiện huy động vốn, phân khúc nhà ở trung cấp chỉ chiếm 7,1% và phân khúc nhà ở thương mại bình dân đã “biến mất” nhiều năm vẫn chưa xuất hiện trở lại…
Trong khi đó, nguồn hình thành và cung cấp nhà ở thương mại tại thành phố trong thời gian tới vẫn chủ yếu đến từ 1.338 dự án tồn đọng, vướng mắc kéo dài đã và đang được tiếp tục gỡ vướng. Trong số này, theo kế hoạch ngày 7/8/2026, UBND TP Hồ Chí Minh đã rà soát, gỡ vướng cho 417 dự án với tổng diện tích lên đến 17.000 ha đất, tổng giá trị đầu tư khoảng 206.000 tỷ đồng.
Thực hiện Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội và Chỉ thị số 45/CT-UBND của UBND thành phố, Sở Tài chính đã tiếp tục tổng hợp được 921 dự án khó khăn, vướng mắc và hiện đã có 306 dự án hoàn thành việc tháo gỡ. khó khăn, vướng mắc. Còn lại 619 dự án đã và đang được các sở, ngành đề xuất phương án xử lý, tháo gỡ.

Dự án nhà ở thấp tầng ở vùng ven thu hút người có nhu cầu.
Mặc dù giao dịch nhà, đất trên địa bàn thành phố gần đây đã giảm mạnh so với thời điểm giữa năm; tồn kho căn hộ tiếp tục tăng lên và giá nhà ở cũng đã giảm, nhưng vẫn còn cao so với thu nhập của người dân. Bà Cao Thị Thanh Hương, chuyên gia của Savills cho rằng, trong 6-12 tháng tới, mặt bằng giá chung khó giảm mạnh do chính chủ đầu tư cũng chịu chi phí vốn lớn khi phát triển dự án. Đến nay, dư nợ tín dụng bất động sản đạt tại TP Hồ Chí Minh đã chiếm 28,5% tổng dư nợ, tăng gần 20% so với năm ngoái.
Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, lĩnh vực bất động sản (BĐS) thuộc nhóm được ngân hàng xếp vào nhóm rủi ro cao và bị giám sát đặc biệt. Điều kiện cho vay được kiểm soát chặt chẽ, yêu cầu cao về tài sản bảo đảm, năng lực tài chính, vốn chủ sở hữu, tính pháp lý và hiệu quả của dự án, khả năng trả nợ và các tiêu chí quản trị rủi ro... dẫn đến khả năng tiếp cận tín dụng của các chủ đầu tư dự án càng khó khăn trong khi lãi suất cho vay tăng cao. Dự án kéo dài nhiều năm, chi phí tăng cao chính là lý do khiến các chủ đầu tư đồng loạt làm nhà ở cao cấp để bán với giá cao.
TS Sử Ngọc Khương, chuyên gia về lĩnh vực BĐS cho rằng, thách thức của thị trường nhà ở tại TP Hồ Chí Minh hiện nay nằm ở sự mất cân đối giữa cơ cấu sản phẩm và khả năng chi trả của người mua. Trong khi nguồn cung tập trung nhiều ở phân khúc giá cao, phần lớn nhu cầu ở thực lại hướng đến những sản phẩm phù hợp hơn về giá.
Do đó, Nghị quyết 171/2024/QH15 của Quốc hội quy định về việc thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận chuyển quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất đã mở thêm cơ chế để nguồn quỹ đất không phải đất ở được xem xét thực hiện dự án nhà ở thương mại. Nếu các quỹ đất này được chuyển hóa thành dự án thực tế, cơ chế mới có thể góp phần mở rộng không gian phát triển và từng bước đa dạng hóa nguồn cung nhà ở trên thị trường.
Từ khi Nghị quyết trên của Quốc hội có hiệu lực đến nay cả nước có 2.750 hồ sơ đăng ký dự án thí điểm. Đến nay đã có 742 khu đất các chủ đầu tư được phép triển khai thí điểm với tổng diện tích lên tới 5.686 ha. Do đó, với số lượng dự án đăng ký thí điểm rất lớn trên, khi được phê duyệt cả nước sẽ có trên dưới 20.000 ha đất và nếu tính bình quân mức đầu tư ha từ 300-500 tỷ đồng, tổng mức đầu tư cho số dự án đăng ký thí điểm sẽ ở mức 6-10 triệu tỷ đồng.
Tại TP Hồ Chí Minh, theo số liệu từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, trên địa bàn đã có 974 hồ sơ đăng ký dự án thí điểm và có 361 khu đất với tổng diện tích 2.284 ha được HĐND thành phố chấp thuận cho thực hiện dự án thí điểm. Trong đó có 83 dự án thực hiện theo hình thức nhà đầu tư đang có quyền sử dụng đất là “đất ở và đất khác” hoặc “đất khác không phải là đất ở” cùng 278 dự án thực hiện theo hình thức nhà đầu tư thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã thông báo về việc 259 khu đất với tổng diện tích hơn 3.400 ha không đáp ứng yêu cầu đưa vào danh mục khu đất dự kiến thực hiện dự án thí điểm theo nghị quyết trên.

Giao dịch căn hộ tại TP Hồ Chí Minh đã dịch chuyển mạnh ra ngoài khu vực trung tâm do mặt bằng giá.
Kiến nghị với các cơ quan Trung ương về sự cần thiết phải “luật hoá” Nghị quyết số 171/2024/QH15 của Quốc hội, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội BĐS TP Hồ Chí Minh cho rằng, chỉ có Luật Nhà ở 2014 và Luật Đất đai 2024 mới không cho phép nhà đầu tư nhận chuyển quyền sử dụng đất đối với “đất ở và đất khác” hoặc “đất khác không phải là đất ở” cũng như đang có quyền sử dụng đất đối với “đất khác không phải là đất ở” để thực hiện dự án nhà ở thương mại.
Điều này dẫn đến hệ quả là cả nước có 2.750 hồ sơ đăng ký dự án thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại đã bị ách tắc trong 10 năm qua. Nhà đầu tư không thể tạo lập được đủ quỹ đất để triển khai thực hiện dự án, bị “chôn” vốn, gây lãng phí nguồn lực đất đai và gây thất thu ngân sách Nhà nước. Do đó Quốc hội đã ban hành nghị quyết trên để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho số lượng dự án rất lớn đã đăng ký.
Theo ông Lê Hoàng Châu, bất hợp lý phát sinh sau khi Luật Nhà ở 2014 có hiệu lực đã “vô hiệu hóa” các quy định thông thoáng tại Điều 193 Luật Đất đai 2013. Bất hợp lý này phải đến năm 2020 mới được nới lỏng, nhưng hiện vẫn bị vướng khi Luật Đất đai 2024 chỉ cho phép “đối với trường hợp sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại thì chỉ được thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất ở” hoặc “đang có quyền sử dụng đất ở hoặc đất ở và đất khác có đề xuất dự án đầu tư nhà ở thương mại phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, có đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất…

