Luật Nhà ở​ (sửa đổi) cần rõ trách nhiệm, bảo đảm quyền lợi người dân

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 28/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi).

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề ĐBQH nêu. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Không để người dân thiệt quyền khi cải tạo chung cư

Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế đề nghị hoàn thiện các quy định về nhà ở xã hội, bồi thường khi cải tạo chung cư và thực hiện nghĩa vụ phát triển nhà ở cho thuê.

Về nhà ở xã hội, đại biểu đề nghị sửa quy định tại điểm c khoản 2 Điều 60 theo hướng ưu tiên “người độc thân trực tiếp nuôi con nhỏ có khó khăn về nhà ở”, thay vì chỉ đề cập nữ giới độc thân đang nuôi con nhỏ. Chính sách cần bảo đảm bình đẳng giữa cha và mẹ đơn thân có hoàn cảnh tương tự, lấy quyền lợi trẻ em và mức độ khó khăn làm căn cứ.

Đại biểu cũng kiến nghị quy định minh bạch phương pháp xác định giá bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm, căn cứ giá mua ban đầu, biến động giá hợp lý và chi phí cải tạo hợp pháp, không tính trùng ưu đãi của Nhà nước. Việc kiểm soát giao dịch cần gắn với đối soát dữ liệu nhà ở, đất đai, dân cư, thu nhập và tình trạng hưởng chính sách; cập nhật cả người nhận chuyển nhượng, giá giao dịch và điều kiện thụ hưởng, đồng thời bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đối với cải tạo, xây dựng lại chung cư, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị chỉnh lý đồng bộ các Điều 108, 113 và 114, làm rõ quyền bồi thường, tỷ lệ quyền sử dụng đất và trình tự xử lý khi chủ sở hữu không tham gia đóng góp kinh phí.

Theo đại biểu, nếu áp dụng cơ chế chuyển giao bắt buộc quyền sử dụng đất, luật phải quy định cụ thể căn cứ, thẩm quyền, trình tự, quyền khiếu nại và bảo đảm bồi thường. Quy định “bàn giao lại đất cho Nhà nước” không thể thay thế thủ tục pháp lý xử lý quyền sử dụng đất của người dân.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu cũng đề nghị làm rõ diện tích hợp pháp, phương pháp và thời điểm định giá, khoản chênh lệch, thời hạn tạm cư, thời hạn bàn giao nhà tái định cư và cơ chế giải quyết kiến nghị. Việc sử dụng ngân sách để cải tạo chung cư phải xác định rõ căn cứ, nguồn chi và trách nhiệm tài chính, không mặc nhiên chuyển nghĩa vụ của chủ sở hữu tư nhân sang ngân sách.

Về phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế Nguyễn Thị Sửu đề nghị sửa khoản 2 Điều 25 theo hướng ưu tiên bố trí đất trong dự án; chỉ bố trí ngoài dự án khi không thể thực hiện tại chỗ và bảo đảm hạ tầng thiết yếu; chỉ nộp tiền khi không có quỹ đất phù hợp. Lý do lựa chọn, cách định giá và kế hoạch sử dụng tiền phải được công khai.

“Đối với nhà ở cho thuê, cần gắn ưu đãi đầu tư với nghĩa vụ duy trì mục đích cho thuê; xử lý nghiêm việc bán hoặc chuyển nhượng trái cam kết, trong đó có truy thu ưu đãi đã hưởng”, đại biểu Nguyễn Thị Sửu kiến nghị.

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Huế tham gia thảo luận ở hội trường. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp 

Công khai Quỹ nhà ở, siết an toàn nhà nhiều căn hộ

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Huế đề nghị bổ sung quy định về xử lý nhà ở có yếu tố nước ngoài, tiêu chuẩn an toàn đối với nhà ở nhiều tầng, nhiều căn hộ của cá nhân và cơ chế kiểm toán, giám sát Quỹ nhà ở.

Về nhà ở có yếu tố nước ngoài, đại biểu kiến nghị bổ sung vào Điều 24 thời hạn tối đa 12 tháng để hoàn tất việc xử lý tài sản sau khi bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật hoặc văn bản phân chia di sản hợp pháp xác định quyền hưởng giá trị tài sản. Nếu quá thời hạn mà chưa xử lý xong, cần có cơ chế xử lý theo trình tự pháp luật, đồng thời bảo đảm quyền của bên nhận thế chấp.

Đối với nhà ở nhiều tầng, nhiều căn hộ, đại biểu đề nghị quy định rõ tiêu chuẩn về lối thoát nạn, ngăn cháy, báo cháy, chữa cháy và an toàn hệ thống điện. Khu vực để xe điện, sạc điện, lưu trữ pin phải tuân thủ quy chuẩn phòng cháy, chữa cháy, tách biệt lối thoát nạn; hệ thống sạc có thiết bị bảo vệ và tự động ngắt điện khi xảy ra sự cố.

Về Quỹ nhà ở, đại biểu kiến nghị bổ sung vào Điều 32 yêu cầu lập báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động hằng năm và thực hiện kiểm toán. Báo cáo tài chính, kết quả kiểm toán, danh mục dự án, số lượng nhà ở được tạo lập, tình hình cho thuê và thu, chi phải được công khai trên cổng thông tin điện tử của địa phương, đồng thời gửi HĐND cùng cấp giám sát.

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam cũng đề nghị công khai tiêu chí, điều kiện, thời hạn và kết quả xét duyệt nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân, nêu rõ lý do từ chối hồ sơ; đồng thời khai thác dữ liệu dân cư theo quy định để hạn chế kê khai trùng lặp, gian lận. MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng dân cư cần được tạo điều kiện giám sát, tiếp nhận phản ánh.

Với chung cư dưới 20 căn hộ không bắt buộc thành lập ban quản trị nhưng vẫn phải thu kinh phí bảo trì 2%, đại biểu đề nghị thiết lập cơ chế quản lý thay thế, như bầu người đại diện hoặc tổ đại diện, mở tài khoản riêng và chi tiêu theo kế hoạch được chủ sở hữu thông qua.