ĐBQH: Giá thuê nhà ở cần gắn với khả năng chi trả của người thu nhập thấp

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn TP.HCM) cho rằng, việc sửa đổi luật không chỉ nhằm tháo gỡ thủ tục cho các dự án mà còn phải bảo đảm người thu nhập thấp, người lao động, công nhân có thể tiếp cận chỗ ở an toàn, phù hợp khả năng chi trả và ổn định lâu dài. 

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn TP.HCM). Ảnh: Media Quốc hội.

"Một căn nhà có thể hoàn thành về xây dựng và thủ tục, nhưng nếu người cần nhà nhất không đủ khả năng thuê hoặc mua thì mục tiêu chính sách vẫn chưa đạt được", đại biểu nói.

Đối với khoản 4 Điều 37 về giá thuê nhà ở đầu tư bằng vốn Quỹ nhà ở, đại biểu cho rằng, yêu cầu tính đủ chi phí, thu hồi vốn, bảo trì, thuế, phí không đồng nghĩa với việc người thu nhập thấp có thể thuê được nhà. 

Vì vậy, cần bổ sung nguyên tắc xác định giá thuê theo khả năng chi trả của nhóm đối tượng mục tiêu, đồng thời nghiên cứu cơ chế bù phần chênh lệch hoặc trợ cấp tiền thuê có thời hạn.

Về quy định giá cho thuê nhà ở do chủ đầu tư thỏa thuận với bên thuê, chủ đầu tư được lựa chọn giá thuê trong khung do UBND cấp tỉnh quy định, trên cơ sở tính chi phí đầu tư, vận hành và lợi nhuận hợp lý, đại biểu Trung lưu ý, nếu không tách bạch chi phí đã được Nhà nước hỗ trợ, chi phí đất, hạ tầng dùng chung và phần kinh doanh thương mại, người thuê có nguy cơ phải trả hai lần cho cùng một khoản chi phí.

Đại biểu đề nghị quy định rõ các khoản chi phí được tính vào giá, khoản ưu đãi phải khấu trừ, cơ chế công khai, kiểm toán giá, giới hạn điều chỉnh tiền thuê và thời hạn báo trước khi điều chỉnh. Theo đại biểu, đây là những nguyên tắc cần được làm rõ để kiểm soát giá thuê, bảo vệ người thuê nhà.

Đại biểu Nguyễn Bình Tân (Đoàn Cà Mau). Ảnh: Media Quốc hội.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Nguyễn Bình Tân (Đoàn Cà Mau) đề nghị làm rõ nguyên tắc xác định giá thuê nhà ở đầu tư bằng vốn Quỹ nhà ở, nhất là việc xử lý các khoản chi phí đã được ngân sách nhà nước cấp bù, hỗ trợ hoặc được hỗ trợ từ nguồn khác.

Theo đại biểu, khoản 4 Điều 37 quy định về giá thuê nhà ở đầu tư bằng vốn Quỹ nhà ở, trong khi khoản 5 quy định nguồn thu phục vụ quản lý, vận hành dự án, trong đó có nguồn hỗ trợ từ ngân sách nhà nước nếu có. Tuy nhiên, dự thảo Luật chưa làm rõ cách xử lý các khoản hỗ trợ khi xác định giá thuê.

Đại biểu Tân đề nghị bổ sung nguyên tắc không tính trùng vào giá thuê các khoản chi phí đã được ngân sách nhà nước hoặc nguồn hợp pháp khác chi trả, cấp bù, hỗ trợ cho cùng nội dung chi phí. Giá thuê cần phản ánh đúng các khoản chi phí hợp lý cần thu hồi, bảo đảm công khai, minh bạch.

Đại biểu Trịnh Ngọc Phương (Đoàn Tây Ninh) cũng cho rằng, khả năng chi trả của người dân phải là thước đo hiệu quả chính sách nhà ở cho thuê. Theo đại biểu, vấn đề không chỉ là tính đúng, tính đủ chi phí và bảo đảm lợi nhuận hợp lý cho nhà đầu tư mà còn phải xem người thu nhập thấp có đủ khả năng thuê nhà hay không.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung trong luật nguyên tắc xác định giá thuê gắn với khả năng chi trả của nhóm đối tượng mục tiêu, đồng thời quy định trách nhiệm công khai giá, cơ chế kiểm tra và điều chỉnh giá. 

Theo đại biểu, phương pháp tính có thể giao Chính phủ quy định cụ thể, nhưng nguyên tắc bảo đảm khả năng tiếp cận nhà ở cần được xác lập ngay trong luật.

Đại biểu Trịnh Ngọc Phương (Đoàn Tây Ninh). Ảnh: Media Quốc hội.

Bên cạnh giá thuê nhà, đại biểu Nguyễn Bình Tân đề nghị hoàn thiện cơ chế kiểm tra, xác minh điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội nhằm bảo đảm chính sách đến đúng đối tượng.

Theo đại biểu, dự thảo đã quy định việc bán, cho thuê mua, cho thuê nhà ở xã hội phải được cập nhật vào hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản, bao gồm thông tin người mua, thuê mua; mỗi cá nhân, hộ gia đình thuộc đối tượng tại Điều 59 chỉ được mua hoặc thuê mua một căn nhà ở xã hội.

Đại biểu đánh giá quy định này góp phần hạn chế việc lợi dụng chính sách. Tuy nhiên, để thực hiện, cơ quan chức năng phải xác minh người đăng ký đã mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội tại dự án, địa phương khác hay chưa. Việc này đòi hỏi dữ liệu được cập nhật, khai thác và đối chiếu thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Đại biểu đề nghị làm rõ trong văn bản hướng dẫn thi hành Điều 68 cơ chế tra cứu, đối chiếu thông tin toàn quốc, đồng thời xác định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan trong việc cập nhật, cung cấp và xác minh dữ liệu.