Luật Phát triển đô thị có hiệu lực, mở không gian phát triển mới cho TPHCM

Tuyến Metro Bến Thành - Suối Tiên ở TPHCM. Ảnh: Q.H

Luật mở rộng phân quyền, tạo điều kiện để TPHCM chủ động tháo gỡ điểm nghẽn, huy động nguồn lực và hình thành những mô hình phát triển mới.

7 nhóm chính sách đặc thù

Luật quy định 7 nhóm chính sách lớn.

Thứ nhất, về tổ chức bộ máy và công vụ, TPHCM được chủ động quyết định tổng số biên chế công chức, viên chức tăng thêm không quá 20% so với số Trung ương giao; quyết định số lượng đại biểu HĐND các cấp; quy định chính sách thu nhập và một số cơ chế về nhân sự đơn vị sự nghiệp công lập.

Thành phố cũng được ban hành một số quy định khác với văn bản của cơ quan Trung ương, trong phạm vi luật cho phép.

Thứ hai, về quy hoạch và phát triển đô thị, TPHCM được lập một Quy hoạch tổng thể, đồng thời phân cấp mạnh hơn trong quy hoạch không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao. Cơ chế phát triển các khu đô thị lấn biển mở thêm dư địa cho kinh tế biển tại Cần Giờ, gắn với logistics, du lịch, dịch vụ tài chính và công nghiệp xanh.

Mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) cũng được trao cơ chế riêng, tạo điều kiện khai thác hiệu quả quỹ đất quanh các tuyến đường sắt, nhà ga và đầu mối giao thông.

Thứ ba, về nhà ở và nguồn lực kinh tế, TPHCM được quyết định chỉ định chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú trên quỹ đất do Nhà nước quản lý; quyết định thành lập, điều chỉnh ranh giới khu thương mại tự do gắn với hệ thống cảng biển quốc tế. Thành phố cũng có cơ chế phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu dự án để huy động vốn.

Thứ tư, về văn hóa, giáo dục, y tế, thành phố được áp dụng các chính sách ưu đãi cho kinh tế ban đêm; chủ động đặt hàng, đấu thầu sáng tác các tác phẩm văn hóa, nghệ thuật. Trong giáo dục, TPHCM được trao thêm thẩm quyền đối với một số cơ sở giáo dục có yếu tố nước ngoài. Trong y tế, thành phố có cơ chế điều phối nguồn lực giữa các bệnh viện công lập và phát triển dịch vụ kỹ thuật cao phục vụ người nước ngoài.

Thứ năm, về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, TPHCM được xây dựng cơ chế cho các khu đô thị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; hỗ trợ từ ngân sách và thiết lập khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát cho công nghệ mới, AI, dữ liệu lớn và các mô hình kinh doanh số chưa có tiền lệ.

Thứ sáu, về nguồn lực phát triển, một số khoản thu mới theo quy định của luật mà pháp luật ngân sách chưa quy định được xác định là nguồn thu thành phố được hưởng toàn bộ.

Thứ bảy, về liên kết vùng, TPHCM giữ vai trò hạt nhân điều phối vùng đô thị đặc biệt và vùng Đông Nam Bộ, thúc đẩy các dự án liên kết vùng, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Luật cũng quy định về khu kinh tế đặc biệt, kinh tế biển, khu phi thuế quan, kinh doanh hàng miễn thuế và các cơ chế giám sát, thanh tra, kiểm tra, trách nhiệm giải trình nhằm kiểm soát quyền lực.

Người dân được hưởng thêm nhiều lợi ích

Cùng với Luật Phát triển đô thị, hệ thống Nghị quyết của HĐND TPHCM được ban hành để cụ thể hóa các cơ chế mới, hướng tới những lợi ích thiết thực hơn cho người dân.

Trước hết là hạ tầng giao thông. TOD sẽ thúc đẩy hình thành các khu đô thị tích hợp quanh ga metro và các đầu mối giao thông lớn.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, TPHCM dự kiến hoàn thành thêm 6 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 255km, kết nối các đầu mối quan trọng như sân bay Tân Sơn Nhất và Long Thành.

Tuyến Metro Bến Thành - Suối Tiên (TPHCM). Ảnh: Q.H

Việc khai thác không gian ngầm và không gian trên cao cũng mở thêm dư địa cho bãi đỗ xe, trung tâm thương mại, công trình kết nối, góp phần giảm áp lực giao thông và cải thiện cảnh quan đô thị.

Về an sinh xã hội, thành phố tiếp tục dành nguồn lực hỗ trợ người có công, người yếu thế, bệnh nhân nghèo và các nhóm cần trợ giúp. Các chính sách hỗ trợ người hiến máu tình nguyện, bệnh nhân chạy thận và người có công là những ví dụ cụ thể.

Trong giáo dục, TPHCM đã thực hiện miễn học phí cho nhiều cấp học và chính sách hỗ trợ sách giáo khoa, tiếp tục mở rộng phúc lợi giáo dục.

Trong y tế cơ sở, chính sách hỗ trợ bác sĩ, nhân viên y tế luân chuyển về trạm y tế phường, xã giúp người dân tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu thuận tiện hơn.

Đáng chú ý, việc phân cấp, phân quyền mạnh hơn với hơn 240 thẩm quyền được trao cho thành phố, kỳ vọng rút ngắn thời gian xử lý thủ tục về quy hoạch, đất đai, đầu tư, xây dựng; đồng thời tăng tính công khai và trách nhiệm của cơ quan thực thi.

Khi các dự án hạ tầng, chỉnh trang đô thị và nhà ở xã hội được tháo gỡ, nguồn lực đất đai có điều kiện được khai thác hiệu quả hơn, tạo thêm việc làm trong các lĩnh vực dịch vụ, thương mại, logistics và các ngành kinh tế mới.

Các yêu cầu về quan trắc tự động đối với nguồn thải lớn cũng góp phần tăng khả năng giám sát ô nhiễm, bảo vệ chất lượng nước, không khí và môi trường sống.