Luật sư bản quyền: 'Lê Giang có quyền kiện, yêu cầu Sơn Tùng gỡ bỏ cảnh vi phạm'

Việc MV Come My Way của Sơn Tùng M-TP bị phát hiện có nhiều điểm tương đồng với tác phẩm nghệ thuật sắp đặt Tàn Chỉ (Vestige of the Land) của nghệ sĩ thị giác Lê Giang thu hút sự quan tâm của dư luận những ngày qua.

Trong thư xin lỗi được đăng tải vào ngày 3/6, Microwave Soups - đơn vị chỉ đạo mỹ thuật và thiết kế bối cảnh của dự án - lên tiếng xin lỗi nghệ sĩ, thừa nhận đã tham khảo ngôn ngữ tạo hình mảnh phù điêu tác phẩm của cô mà chưa có sự xin phép hay trao đổi, xin ý kiến ngay từ đầu.

Phía ê-kíp nói thêm họ đã chủ động liên hệ với nghệ sĩ Lê Giang để trực tiếp gửi lời xin lỗi. Các bên hiện tiếp tục trao đổi để tìm hướng giải quyết phù hợp. Đồng thời, Microwave Soups cũng gửi lời xin lỗi đối tác và các bên liên quan vì những ảnh hưởng phát sinh từ vụ lùm xùm.

Đến nay, Sơn Tùng - chủ nhân MV và nghệ sĩ Lê Giang chưa có động thái gì khác.

'Công ty của Sơn Tùng có thể phải gỡ bỏ nội dung xâm phạm và bồi thường thiệt hại'

Trao đổi với Tri Thức - Znews, luật sư, thạc sĩ luật bản quyền Hoàng Văn Thắng (Giám đốc Công ty TNHH Sở hữu trí tuệ IPRET), cho biết hành vi sử dụng hình ảnh có nhiều điểm tương đồng với tác phẩm nghệ thuật sắp đặt Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang để sản xuất bối cảnh trong MV Come My Way đã xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm này. Nghệ sĩ Lê Giang có quyền khởi kiện lên Tòa án để yêu cầu phía M-TP gỡ bỏ nội dung xâm phạm kèm theo yêu cầu bồi thường thiệt hại cả về vật chất và tinh thần theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ.

Luật sư Hoàng Văn Thắng chia sẻ theo quy định tại khoản 1 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ, và khoản 7 Điều 6 Nghị định số 17/2023/NĐ-CP ngày 26/04/2023 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan, tác phẩm mỹ thuật bao gồm nhưng không giới hạn ở tác phẩm điêu khắc, nghệ thuật sắp đặt thuộc đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Như vậy, tác phẩm Tàn Chỉ của nghệ sĩ thị giác Lê Giang được bảo hộ quyền tác giả theo quy định của pháp luật sở hữu trí tuệ.

Việc tạo và sử dụng bối cảnh trong MV Come My Way của Sơn Tùng M-TP có nhiều nét điểm tương đồng Tàn Chỉ về cấu trúc kiến trúc, màu sắc, bề mặt chất liệu mang cảm giác vôi hóa cùng những mảng phù điêu và chi tiết kiến trúc đổ vỡ xuất hiện quanh chân cột..., là hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm của nghệ sĩ Lê Giang.

Phân cảnh trong MV Come My Way gây bàn luận khi tổ chức Grapevine dẫn lại trao đổi giữa nghệ sĩ Lê Giang và đơn vị thiết kế sản xuất của dự án. Ảnh: Hanoi Grapevine.

Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ và pháp luật có liên quan, chủ sở hữu quyền tác giả có quyền áp dụng các biện pháp dân sự, hành chính, hình sự để yêu cầu cơ quan nhà nước xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm của mình.

"Trong trường hợp này, tôi cho rằng nếu hai bên không thỏa thuận được, biện pháp phù hợp nhất mà nghệ sĩ Lê Giang có thể áp dụng là yêu cầu Tòa án xử lý hành vi xâm phạm bằng biện pháp dân sự. Tất nhiên, biện pháp hành chính cũng là giải pháp có thể sử dụng nhưng để tăng thêm tính răn đe, ngăn ngừa các hành vi tương tự của các bên làm sáng tạo, biện pháp dân sự là khởi kiện tại Tòa án sẽ hiệu quả hơn", luật sư nói.

Ở góc độ xử lý dân sự, nghệ sĩ Lê Giang hoàn toàn có quyền yêu cầu phía công ty của Sơn Tùng gõ bỏ nội dung xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm Tàn Chỉ.

Trong trường hợp này, phía công ty của Sơn Tùng phải chỉnh sửa lại MV, gỡ bỏ những hình ảnh có tính chất xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm của Lê Giang và đăng tải lại MV mới.

Come My Way của Sơn Tùng vướng nhiều tranh luận kể từ khi ra mắt.

Ngoài ra, nghệ sĩ Lê Giang có quyền yêu cầu công ty của Sơn Tùng bồi thường thiệt hại. Trong trường hợp nghệ sĩ Lê Giang chứng minh được phần thiệt hại thực tế thì phía công ty Sơn Tùng phải bồi thường theo mức thiệt hại thực tế đó.

Nếu Lê Giang không chứng minh được, nghệ sĩ có thể yêu cầu phía công ty của Sơn Tùng cung cấp những bằng chứng, ghi nhận các khoản lợi ích mà thu được từ việc phát hành MV Come My Way trên các nền tảng.

"Về phía Tòa án sẽ phân tích cụ thể việc ê-kíp của Sơn Tùng sử dụng hình ảnh xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm của Lê giang ảnh hưởng đến doanh thu ra sao. Tuy nhiên, để làm việc này là rất khó. Do đó, tôi cho rằng trong trường hợp khả quan nhất, Tòa sẽ áp dụng biện pháp bồi thường thiệt hại định trước (bồi thường thiệt hại theo luật định). Hiện nay, mức bồi thường thiệt hại định trước theo Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi, bổ sung một số điều và có hiệu lực từ ngày 1/4/2026 tối đa là 1 tỷ đồng. Trong trường hợp này, Tòa sẽ xem xét mức bồi thường cụ thể phù hợp với vụ việc", luật sư cho biết.

Bài học cho nghệ sĩ và ê-kíp sáng tạo

Về ý kiến cho rằng việc Microwave Soups đăng tải thư xin lỗi trên các nền tảng chỉ là “động thái marketing cho các tác phẩm”, theo luật sư ý kiến này là không có cơ sở.

Ông cho biết theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, chủ sở hữu tác phẩm bị xâm phạm có quyền yêu cầu bên xâm phạm phải xin lỗi cải chính công khai. Dù có thể hai bên đã thương lượng, thỏa thuận ngầm, nghệ sĩ Lê Giang vẫn có quyền yêu cầu bên xâm phạm xin lỗi và đề nghị không được lặp lại hành vi tương tự.

Từ vụ việc liên quan giữa ê-kíp sản xuất MV Come My Way và nghệ sĩ Lê Giang, luật sư cho biết bài học lớn nhất cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo là cần phải rất kỹ lưỡng trong khâu rà soát, kiểm tra tất cả yếu tố, đối tượng được bảo hộ sở hữu trí tuệ. Khi sử dụng bất kỳ tác phẩm sáng tạo của người khác để đưa vào tác phẩm của mình, nghệ sĩ và cơ quan chủ quản đều phải nhận được sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm đó trước.

Theo luật sư, nghệ sĩ Lê Giang có quyền khởi kiện công ty của Sơn Tùng.

Trong trường hợp không biết hoặc không liên hệ được với chủ sở hữu quyền, nghệ sĩ, cơ quan chủ quản có thể liên hệ với cơ quan quản lý, tổ chức đại diện hoặc công ty chuyên về luật sở hữu trí tuệ để được hỗ trợ.

“Nếu cuối cùng, khi đã tìm hết mọi cách mà vẫn không liên hệ được chủ sở hữu để xin phép, nghệ sĩ, cơ quan chủ quản phải tính đến việc sử dụng tác phẩm thay thế khác, tuyệt đối không đánh liều. Họ cần phải xử lý các vấn đề về sở hữu trí tuệ sớm nhất có thể để có những điều chỉnh phù hợp kịp thời ngay từ giai đoạn phát triển tác phẩm đến giai đoạn hậu kỳ và trước khi phát hành tác phẩm cần rà soát tổng thể thêm một lần nữa để tránh thiếu sót (E&O). Phương án giúp các bên làm sáng tạo có thể giảm thiểu và quản lý rủi ro tốt nhất là luôn có người cố vấn chuyên môn về pháp luật sở hữu trí tuệ sâu sát, đồng hành trong suốt dự án”, luật sư chia sẻ.