Luật Xây dựng mới phân cấp quản lý cho cơ sở, lợi cho người dân

Người dân hưởng lợi

Trao đổi với PV Báo Xây dựng, ông Nguyễn Tôn Mạnh, Trưởng phòng Kinh tế, xã Hoằng Lộc, tỉnh Thanh Hóa cho hay: Luật Xây dựng số 135/2025 ra đời đã đánh dấu mốc thay đổi quan trọng trong khuôn khổ pháp lý điều chỉnh hoạt động đầu tư xây dựng.

Sau khi Luật Xây dựng mới có hiệu lực, các thủ tục hành chính được giảm bớt. (Ảnh: Một hộ dân tại mặt bằng khu dân cư xã Hoằng Lộc xây nhà và được miễn giấy phép xây dựng theo quy định).

Cụ thể, Luật Xây dựng 2025 đã sửa đổi theo hướng tinh gọn thủ tục, tăng cường trách nhiệm bảo đảm chất lượng công trình, hoàn thiện cơ chế quản lý dự án qua đó góp phần tháo gỡ các "nút thắt" trong triển khai dự án.

Ngoài ra, Luật còn mở rộng các đối tượng được miễn giấy phép xây dựng hơn so với Luật Xây dựng 2014 quy định chỉ có nhà ở riêng lẻ ở nông thôn có quy mô dưới 7 tầng và thuộc khu vực không có quy hoạch đô thị, quy hoạch khu chức năng hoặc quy hoạch chi tiết khu vực xây dựng mới được miễn giấy phép xây dựng (về nguyên tắc, nhà ở riêng lẻ tại đô thị phải xin giấy phép xây dựng).

"Trong khi đó, căn cứ điểm g khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng số 135/2025, nhà ở riêng lẻ quy mô nhỏ (có quy mô dưới 7 tầng thuộc dự án đầu tư xây dựng khu đô thị, dự án đầu tư xây dựng nhà ở có quy hoạch chi tiết 1/500 đã được phê duyệt) thuộc đối tượng miễn giấy phép xây dựng. Qua đó có lợi cho người dân và giảm tải cho cấp cơ sở", ông Mạnh thông tin thêm.

Anh Lê Văn Thành, người dân xã Hoằng Lộc, tỉnh Thanh Hóa chia sẻ: Cách đây 2 năm, tôi có mua một lô đất tại mặt bằng khu dân cư xã Hoằng Tân cũ (nay là xã Hoằng Lộc), sang tháng gia đình tôi có dự định xây nhà. Qua tìm hiểu, Luật Xây dựng số 135/2025 thì vị trí đất và quy mô xây dựng của gia đình tôi được miễn giấy phép xây dựng, điều này đã thuận tiện hơn cho gia đình tôi rất nhiều.

Phân cấp cho cơ sở

Bà Vũ Thị Kim Dung, Phó trưởng phòng Quản lý hoạt động xây dựng, Sở Xây dựng Thanh Hóa, cho biết: Luật Xây dựng số 135/2025 là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện thể chế quản lý hoạt động đầu tư xây dựng. Đặc biệt tạo nhiều thuận lợi cho cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương và đổi mới phương thức và nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư xây dựng.

Luật Xây dựng mới cũng giúp cơ sở quản lý chặt chẽ các dự án nhà ở xã hội và kiểm soát nghiêm ngặt chất lượng từ khâu đầu tư đến khi bàn giao. (Ảnh: Dự án nhà ở xã hội tại phường Hạc Thành).

Được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, xuyên suốt toàn bộ vòng đời dự án. Luật đã quy định đầy đủ các hoạt động xây dựng từ quy hoạch, lập dự án, khảo sát, thiết kế, thi công đến nghiệm thu, vận hành công trình. Điều này giúp Sở Xây dựng có cơ sở pháp lý rõ ràng để quản lý toàn diện.

Điểm nổi bật của Luật là cải cách thủ tục hành chính. Thực hiện nguyên tắc từ giai đoạn chuẩn bị đến thời điểm khởi công xây dựng, cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng chỉ kiểm soát một lần đối với mỗi dự án, công trình xây dựng.

Theo đó, các dự án (công trình) đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi xây dựng thì được miễn giấy phép xây dựng. Đối với các công trình còn lại, đơn giản hóa thủ tục thực hiện thủ tục trực tuyến toàn trình; đơn giản hóa về hồ sơ và điều kiện; giảm tối đa thời gian cấp giấy phép (tối đa 7 ngày).

Một điểm đáng chú ý khác là Luật Xây dựng số 135/2025 đã làm rõ hơn trách nhiệm của từng chủ thể tham gia hoạt động xây dựng. Trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, nhà thầu và cơ quan quản lý nhà nước được quy định cụ thể, minh bạch hơn.

Ngoài ra, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý xây dựng cũng là một điểm mới tích cực của Luật.

Tuy nhiên, bên cạnh những tác động tích cực, Luật Xây dựng số 135/2025 cũng đặt ra không ít thách thức, khó khăn. Trước hết, áp lực đối với cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương sẽ tăng đáng kể trong bối cảnh phân cấp, phân quyền mạnh mẽ.

Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm có kiểm soát cũng đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác kiểm tra, giám sát. Ngoài ra, yêu cầu về chuyển đổi số trong quản lý xây dựng cũng là một thách thức lớn

"Để tháo gỡ những khó khăn cho các địa phương, Sở Xây dựng Thanh Hóa đã tham mưu cho UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Kế hoạch số 75 triển khai thi hành Luật Xây dựng.

Với nhiều nội dung công việc như tuyên truyền, tập huấn, rà soát toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật do HĐND, UBND cấp tỉnh ban hành liên quan đến quy định của Luật Xây dựng. Lập danh mục, đề xuất phương án sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ các văn bản, quy định không còn phù hợp, đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật", bà Dung cho biết thêm.

Luật Xây dựng 2025 (Luật số 135/2025/QH15) chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 (một số điều khoản cụ thể có hiệu lực sớm từ 1/1/2026).