Lương 120.000 USD/năm vẫn chật vật sống ở Mỹ vì AI

Biển quảng cáo AI phủ kín giao lộ ở San Francisco giữa thời kỳ bùng nổ công nghệ. Ảnh: Ian C. Bates/New York Times.

Giữa cuộc phỏng vấn với Business Insider, màn hình của Kacie Barrett (26 tuổi), quản lý dự án tại San Francisco (bang California, Mỹ) bất ngờ đứng hình. Khoảng 30 giây sau, cô quay lại và xin lỗi vì đường truyền Internet chập chờn.

Barrett vừa hạ gói Internet từ 120 USD xuống còn 40 USD/tháng và chia khoản phí này với người ở cùng. Đây chỉ là một trong nhiều khoản cô phải cắt giảm trong 2 năm qua khi chi phí sinh hoạt tại thành phố tăng mạnh giữa làn sóng đầu tư AI.

Trước đây, Barrett thuê căn studio với giá 2.000 USD/tháng. Hiện cô chuyển sang thuê một phòng trong căn hộ chung với giá 1.850 USD. Cô tự nấu phần lớn các bữa ăn, chỉ đi chơi khoảng một lần mỗi tháng, chọn phòng gym rẻ nhất có thể tìm được và không mua ôtô.

"Tôi thực sự cảm thấy mình đang sống như sinh viên đại học chứ không phải một người trưởng thành", Barrett nói.

Đáng chú ý, Barrett làm việc tại một doanh nghiệp thuộc Fortune 500 và kiếm khoảng 120.000 USD/năm. Tuy nhiên, sau 6 tháng tìm nhà, cô vẫn chưa tìm được nơi ở phù hợp với ngân sách.

Các phòng ở ghép Barrett tìm thấy có giá khoảng 2.500 USD/tháng, gần bằng nửa thu nhập thực nhận. Hiện cô cân nhắc chuyển khỏi San Francisco hoặc tìm công việc lương cao hơn để giảm áp lực tài chính.

San Francisco ngày càng đắt đỏ

Tolgay Karabulut (43 tuổi), chủ tiệm bánh BaklavaStory, cũng đối mặt với áp lực tương tự. Ông sống tại San Francisco từ năm 2009 và mở tiệm bánh vào năm 2022. Trong một ngày kinh doanh thuận lợi, cửa hàng của Karabulut thu khoảng 2.600 USD từ 68 khay baklava. Tuy nhiên, năm ngoái ông chỉ trả cho bản thân 40.000 USD, phần lớn lợi nhuận được tái đầu tư vào cửa hàng.

Grace Ling hiện sống cùng 6 người khác trong một căn nhà 5 phòng ngủ. Ảnh: Grace Ling.

Karabulut hiện trả khoảng 1.300 USD/tháng để ở ghép trong một căn hộ thậm chí không có tủ quần áo riêng. Đồ đạc của ông được cất trong chiếc tủ 4 ngăn, còn trang phục hàng ngày chủ yếu xoay quanh 4 chiếc quần và 20 chiếc áo. Ông hy vọng một ngày nào đó có thể kiếm đủ tiền để mở rộng gian bếp của cửa hàng và thuê một căn hộ riêng.

Alexandra Killewald, Giám đốc Stone Center for Inequality Dynamics thuộc Đại học Michigan, cho rằng việc không thể sở hữu nhà có thể để lại hệ quả tài chính dài hạn. Với phần lớn người Mỹ, nhà ở là tài sản lớn nhất và sự gia tăng giá trị bất động sản lâu nay là một trong những con đường quan trọng giúp tầng lớp trung lưu tích lũy tài sản.

Khái niệm "permanent underclass" (tạm dịch: tầng lớp dưới đáy vĩnh viễn) xuất hiện nhiều trên Internet trong những tháng gần đây. Ban đầu, cụm từ chủ yếu mô tả nỗi lo những nhân sự công nghệ không gia nhập được các phòng thí nghiệm AI hàng đầu sẽ ngày càng tụt lại về thu nhập và cơ hội nghề nghiệp.

Tuy nhiên, Business Insider cho rằng áp lực này đang hiện hữu rõ hơn với nhóm lao động ngoài ngành công nghệ, từ nhân viên văn phòng đến chủ doanh nghiệp nhỏ và lao động dịch vụ.

Các công ty AI như OpenAI, Anthropic, Thinking Machines Lab, Cognition hay Databricks đang trả mức lương cao, góp phần tập trung lượng lớn tài sản vào San Francisco. Trong khi đó, người làm việc trong lĩnh vực dịch vụ, doanh nghiệp nhỏ và các ngành nghề văn phòng khác vẫn phải cạnh tranh trên cùng thị trường nhà ở và tiêu dùng.

Tầng lớp chật vật

Tushar Kumar, đồng sáng lập công ty tư vấn tài chính Twin Peaks Wealth Advisors và có khách hàng làm việc tại OpenAI, Anthropic, cho rằng AI vẫn tạo cơ hội cho các doanh nghiệp nhỏ và startup. Tuy nhiên, lao động ngoài ngành công nghệ có thể chịu nhiều áp lực hơn khi thu nhập và chi phí sinh hoạt ngày càng chênh lệch.

Người trẻ ở San Francisco thắt chặt chi tiêu trước áp lực chi phí sinh hoạt. Ảnh minh họa: Josh Jild/Pexels.

Thị trường nhà ở là nơi khoảng cách này thể hiện rõ. Một số nhân sự công nghệ sẵn sàng trả cao hơn đáng kể so với giá chào bán để mua nhà. Điển hình như Bill Law và vợ từng trả giá 1,3 triệu USD cho một căn nhà tại khu dân cư Sunset District (San Francisco), cao hơn 300.000 USD so với mức chào bán, nhưng vẫn thua người mua đưa ra mức 1,86 triệu USD.

Sức ép chi phí cũng lan sang hoạt động tuyển dụng của các doanh nghiệp dịch vụ.

Nasir Armar và Alexander Hong, đồng sở hữu tiệm bánh Parachute Bakery, phục vụ trung bình khoảng 600 khách/ngày, trong đó có nhiều nhân viên từ các công ty AI gần đó. Tuy nhiên, cửa hàng gặp khó trong tuyển dụng vì lao động dịch vụ không đủ khả năng chi trả nhà ở tại San Francisco.

Armar cho biết chỉ trong một tuần, ba ứng viên đã được nhận việc nhưng sau đó thay đổi quyết định, không chuyển đến thành phố vì lo ngại chi phí và những biến động liên quan đến cơn sốt AI.

Nasir Armar gặp khó khăn trong việc tuyển nhân sự trẻ do chi phí sinh hoạt tại thành phố quá cao. Ảnh: @parachute.bakery.

Karabulut cũng cố giữ đội ngũ 7 nhân viên của mình bằng cách cung cấp bữa trưa miễn phí, dù điều đó đồng nghĩa ông có thể phải giảm phần thu nhập dành cho bản thân.

Không chỉ lao động ngoài ngành công nghệ cảm nhận sức ép. Grace Ling (29 tuổi), nhà thiết kế UX và nhà sáng lập cộng đồng thiết kế Design Buddies Community, hiện sống cùng 6 người khác trong một căn nhà 5 phòng ngủ. Cô vẫn hy vọng AI có thể mở ra cơ hội thay vì khiến những nghề sáng tạo như thiết kế bị thay thế.

Với Barrett, áp lực tài chính đang khiến cô cân nhắc quay lại lĩnh vực liên quan đến công nghệ. Trước đây, cô từng bắt đầu sự nghiệp với vị trí tư vấn công nghệ tại McKinsey nhưng rời đi vì cảm thấy công việc không phù hợp. Ngay cả sở thích như đi bộ đường dài cũng trở nên tốn kém với Barrett vì cô cần ôtô để đến vùng núi. Cô cũng không đạt mục tiêu đầu tư và thường lo lắng về hóa đơn thẻ tín dụng.

Barrett gọi đây là tình thế "catch-22", tức vòng luẩn quẩn khó tìm lối ra, muốn tận hưởng cuộc sống ở San Francisco, cô cần kiếm nhiều tiền hơn, nhưng những công việc có thu nhập cao lại chủ yếu tập trung trong ngành công nghệ.