Lưu ý quan trọng khi thực hiện xác thực sinh trắc học thuê bao di động

Từ ngày 15-4-2026, quy định xác thực sinh trắc học khuôn mặt đối với thuê bao di động theo Thông tư 08 của Bộ KH&CN chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quản lý thông tin thuê bao và bảo vệ người dùng trong môi trường số.

Đây được xem là một trong những giải pháp đồng bộ nhằm siết chặt tình trạng SIM rác, SIM không chính chủ – vốn là “đất sống” của nhiều hành vi lừa đảo trực tuyến thời gian qua. Theo quy định, các thuê bao đã sử dụng số điện thoại để đăng ký tài khoản VNeID mức độ 2 hoặc đã xác thực bằng căn cước công dân gắn chip sẽ không phải thực hiện xác thực lại, trừ trường hợp có thay đổi thiết bị từ ngày 15-4.

Vì sao phải xác thực sinh trắc học thuê bao?

Trao đổi với PLO, ThS Phạm Đình Thắng, chuyên gia đào tạo bảo mật của EC-Council nhận định, Thông tư 08 là sự kết hợp giữa “hàng rào pháp lý và kỹ thuật” nhằm tạo ra lớp bảo vệ vững chắc hơn cho người dùng.Theo ông, trong bối cảnh chuyển đổi số, VNeID đang trở thành công cụ quản lý định danh hiệu quả của Nhà nước. Tuy nhiên, nếu không đồng bộ với hệ thống viễn thông, đặc biệt là SIM – vốn đóng vai trò nhận mã OTP và xác thực giao dịch – thì vẫn tồn tại lỗ hổng lớn về bảo mật.

Từ 15-4, các thuê bao phải thực hiện xác thực sinh trắc học khuôn mặt theo quy định của Thông tư 08/2026/TT-BKHCN

Thực tế, kho SIM hiện nay vẫn còn tồn tại lượng lớn SIM rác, SIM không chính chủ. Đây chính là điều kiện để các đối tượng lợi dụng thực hiện hành vi lừa đảo, giả mạo ứng dụng, chiếm đoạt tài khoản. Việc xác thực sinh trắc học khuôn mặt giúp “định danh số” rõ ràng, buộc mỗi thuê bao phải gắn với một cá nhân cụ thể.

“Khía cạnh quan trọng không chỉ là bảo vệ người dùng, mà còn nâng cao trách nhiệm pháp lý. Khi mỗi số điện thoại gắn với một danh tính xác thực, người dùng sẽ có ý thức hơn với các phát ngôn, hành vi trên không gian mạng”, ông Thắng nhấn mạnh.

Ngoài ra, quy định mới còn giúp ngăn chặn hiệu quả thủ đoạn SIM swap – hình thức đánh cắp quyền sử dụng số điện thoại để chiếm đoạt tài khoản ngân hàng, ví điện tử. Kết hợp với các công nghệ xác thực hiện đại như FIDO, hệ thống có thể phát hiện bất thường khi SIM bị gắn vào thiết bị lạ và yêu cầu xác minh lại danh tính.

Lưu ý quan trọng

Theo hướng dẫn, việc xác thực sinh trắc học hiện nay được thiết kế khá đơn giản, người dùng có thể thực hiện ngay trên điện thoại thông minh thông qua ứng dụng VNeID hoặc ứng dụng của các nhà mạng như My VNPT, My MobiFone, My Viettel. Thiết bị cần có chức năng chụp ảnh hoặc quét NFC từ căn cước công dân gắn chip. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn thông tin, các chuyên gia khuyến cáo người dùng cần lưu ý một số điểm quan trọng.

Trước hết, chỉ sử dụng ứng dụng chính thức, tránh tải các app giả mạo có thể đánh cắp dữ liệu cá nhân. Khi thực hiện xác thực, nên sử dụng mạng di động 4G/5G hoặc kết nối internet tin cậy, hạn chế dùng Wi-Fi công cộng để tránh nguy cơ bị chặn bắt dữ liệu.

Bên cạnh đó, thiết bị sử dụng cần có camera đủ rõ, thao tác chụp ảnh nên thực hiện trong điều kiện ánh sáng tốt để đảm bảo dữ liệu sinh trắc học được ghi nhận chính xác, tránh phải thực hiện lại nhiều lần.

Khi thực hiện xác thực sinh trắc học, người dùng nên sử dụng mạng di động 4G/5G hoặc mạng tin cậy, hạn chế dùng Wi-Fi công cộng. Ảnh: Minh Hoàng

Một điểm đáng chú ý trong Thông tư 08 là cơ chế bảo vệ khi thay đổi thiết bị. Khi SIM được lắp sang điện thoại khác, nhà mạng có thể tạm chặn cuộc gọi đi trong vòng 2 giờ để xác minh. Nếu sau 30 ngày người dùng không cập nhật thông tin, thuê bao có thể bị khóa hai chiều. Đây là biện pháp được đánh giá cao trong việc ngăn chặn hành vi chiếm đoạt SIM phục vụ lừa đảo.

Do đó, để tránh gián đoạn liên lạc, người dùng nên chủ động thực hiện xác thực lại ngay khi thay đổi thiết bị. Quy trình này chỉ mất khoảng 1–3 phút nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn cho tài khoản và thông tin cá nhân.