Lý do Thái Lan ngày càng mua nhiều vũ khí Trung Quốc
Thái Lan đang mở rộng danh mục vũ khí do Trung Quốc sản xuất, với các hợp đồng mua sắm từ tàu chiến, xe tăng cho tới những khí tài quân sự có giá trị lớn.
Gia tăng mua vũ khí Trung Quốc
Xe bọc thép VN-1 do Trung Quốc sản xuất. Ảnh: X
Tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (Hong Kong, Trung Quốc) ngày 24/1 đưa tin, Quân đội Hoàng gia Thái Lan đã hoàn tất thỏa thuận mua thêm một lô xe bọc thép VN-1 do Trung Quốc sản xuất, trị giá 1 tỷ baht (khoảng 32 triệu USD). Theo truyền thông địa phương, thương vụ này dự kiến bổ sung khoảng 20 xe mới, nâng tổng số VN-1 trong biên chế Thái Lan lên hơn 100 chiếc.
Hợp đồng được ký ngày 12/1 theo khuôn khổ hợp tác chính phủ với chính phủ. Cục trưởng Cục Quân giới Thái Lan - Trung tướng Natthaporn Khwan-yam đã cùng các quan chức cấp cao của tập đoàn nhà nước Trung Quốc Norinco, nhà sản xuất VN-1, tham dự lễ ký kết tại Bắc Kinh.
Việc mua sắm này là một phần trong kế hoạch của Thái Lan nhằm củng cố khả năng yểm trợ cho lực lượng bộ binh tuyến đầu, được phân bổ từ ngân sách quốc phòng năm 2025.
Tháng trước, Đô đốc Hải quân Hoàng gia Thái Lan Nares Wongtrakul đã đến thăm Trung Quốc để kiểm tra tiến độ đóng tàu ngầm S26T do Bangkok đặt hàng. Trong chuyến thăm 11 ngày, ông đã đến các đơn vị của Trung Quốc tham gia vào dự án S26T, bao gồm thiết kế và nghiên cứu, xây dựng và đào tạo nhân sự.
Hợp đồng mua tàu ngầm trị giá 13,5 tỷ baht được ký kết năm 2017 nhưng suýt bị hủy bỏ vào năm 2021-2022 sau khi Đức từ chối cấp giấy phép xuất khẩu cho động cơ diesel do Đức sản xuất. Bắc Kinh sau đó đề xuất các lựa chọn thay thế của Trung Quốc, nhưng phía Thái Lan ban đầu từ chối do lo ngại về độ tin cậy “chưa được chứng minh” của động cơ Trung Quốc.
Sau các cuộc đàm phán kéo dài và đánh giá kỹ thuật, Thái Lan cuối cùng đã phê duyệt hợp đồng sửa đổi vào tháng 8/2025, chấp thuận động cơ Trung Quốc sau khi Bắc Kinh đề nghị gia hạn bảo hành và hỗ trợ kỹ thuật bổ sung.
Suốt hơn một thập kỷ qua, Thái Lan trở thành một trong những khách hàng lớn của ngành công nghiệp quốc phòng Trung Quốc. Các thương vụ mua vũ khí lớn của Thái Lan và Trung Quốc bao gồm xe tăng chiến đấu chủ lực VT-4, phương tiện tấn công đổ bộ VN-16, tên lửa phòng không FK-3 và tàu vận tải đổ bộ Type 071E 22.000 tấn. Thái Lan cũng là khách hàng nước ngoài đầu tiên mua súng trường tấn công QBZ-191 mới nhất của Trung Quốc.
Vào năm ngoái, Quân đội Hoàng gia Thái Lan đã đặt mua súng trường tấn công QBZ-195T phát triển đặc biệt cho các đơn vị đặc nhiệm của lực lượng này. Việc từ năm 2016 Thái Lan mua xe tăng VT-4 do Norinco sản xuất đã đánh dấu thành công lớn đầu tiên của Trung Quốc trong việc xuất khẩu xe bọc thép hạng nặng hiện đại và mở đường cho các thỏa thuận trang thiết bị tiếp theo, bao gồm cả xe bọc thép VN-1.
Vì sao Thái Lan chọn vũ khí Trung Quốc?
Giáo sư dự bị Abdul Rahman Yaacob tại Viện An ninh và Quốc phòng Rabdan ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), cho biết việc Thái Lan mua VN-1 đã làm sâu sắc thêm quan hệ quốc phòng với Trung Quốc, quốc gia vốn đã là nhà cung cấp vũ khí lớn cho nước này xét về giá trị.
Theo ông Abdul Rahman Yaacob, Thái Lan buộc phải đa dạng hóa mua sắm vũ khí vì nhiều nguyên nhân, từ hạn chế ngân sách, mối quan hệ quốc phòng với Mỹ không còn nồng ấm như trước, cho tới các ràng buộc của Washington đối với việc sử dụng vũ khí và đạn dược do Mỹ sản xuất, bao gồm cả tên lửa.
Chuyên gia về Đông Nam Á tại Đại học New South Wales (Australia) – ông Carlyle Thayer đánh giá Thái Lan sẵn sàng thực hiện các thương vụ mua sắm vũ khí “giá trị lớn” khi chất lượng và giá cả đáp ứng yêu cầu. Điều này đồng nghĩa Bangkok nhiều khả năng sẽ tiếp tục mua vũ khí, khí tài từ Trung Quốc, đặc biệt là tàu chiến.
Trong khi đó, giáo sư dự bị Kei Koga tại Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), nhận định quyết định của Bangkok về cơ bản chỉ là “tiếp diễn thông lệ lâu nay”. Ông Koga nói: “Trước đây, Thái Lan đã mua sắm nhiều hệ thống vũ khí do Trung Quốc sản xuất, chủ yếu nhờ mức giá cạnh tranh và khả năng bàn giao nhanh chóng”.
Ông Koga nhận định rằng việc mua sắm này không nên bị diễn giải như một dấu hiệu cho thấy Thái Lan đang thay đổi định hướng chiến lược, khi nước này vẫn tiếp tục cân bằng quan hệ quốc phòng, đối ngoại giữa Mỹ và Trung Quốc. Theo ông, điều này chủ yếu xuất phát từ cân nhắc về kinh tế và tính thực tiễn.
Ông nói thêm rằng dù Thái Lan nhiều khả năng sẽ tiếp tục mua sắm trang bị quốc phòng từ cả Mỹ và Trung Quốc, Bangkok có thể theo xu hướng nghiêng về vũ khí của Trung Quốc, trong bối cảnh vũ khí Mỹ ngày càng đắt đỏ và khắt khe hơn, thể hiện qua việc Thái Lan không thể mua tiêm kích F-35.
