Lý do thực sự khiến Mỹ cấm robot hình người của Trung Quốc

Các robot hình người chào đón khách tham quan bằng màn trình diễn bên ngoài Trung tâm Đổi mới Robot Hình người Bắc Kinh ngày 12/6/2026. Ảnh: THX

Theo truyền thông Anh, lệnh cấm mới của Mỹ không chỉ liên quan đến thương mại mà còn phản ánh những lo ngại ngày càng gia tăng về trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh mạng và cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Nhận định trên được đưa ra sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump ngày 28/7 công bố các biện pháp cấm nhập khẩu robot hình người và robot bốn chân tiên tiến sản xuất ở nước ngoài, cùng với các bộ biến tần điện có kết nối mạng được sử dụng trong trung tâm dữ liệu và hệ thống năng lượng tái tạo.

Các sản phẩm này đã được Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đưa vào "Danh sách Thiết bị được bảo vệ", đồng nghĩa với việc các mẫu mới sẽ không còn được phép nhập khẩu vào Mỹ vì bị coi là tiềm ẩn rủi ro đối với an ninh quốc gia. Các quy định mới không ảnh hưởng đến những sản phẩm đã được FCC cấp phép trước đó.

Không chỉ là cỗ máy

Theo chính phủ Mỹ, robot kết nối mạng và bộ biến tần điện hiện không còn đơn thuần là các thiết bị phần cứng. Nhiều sản phẩm được kết nối internet, có khả năng thu thập dữ liệu, nhận các bản cập nhật phần mềm và liên lạc từ xa.

Theo FCC, robot sản xuất ở nước ngoài có thể bị các đối tượng thù địch lợi dụng để thu thập thông tin nhạy cảm, tiến hành hoạt động giám sát hoặc thậm chí bị điều khiển từ xa.

Các quan chức Mỹ cũng cảnh báo các bộ biến tần điện có kết nối mạng, vốn đóng vai trò kết nối các tấm pin mặt trời, hệ thống lưu trữ pin và trung tâm dữ liệu với lưới điện, có thể trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng hoặc tạo điều kiện để các công ty nước ngoài can thiệp vào cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Chủ tịch FCC Brendan Carr cho biết cơ quan này đang triển khai các biện pháp nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng trọng yếu của Mỹ.

Một quan chức chính quyền Mỹ cũng nói rằng chính sách này nhằm giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài đối với các công nghệ mới nổi, đồng thời khuyến khích hoạt động sản xuất quay trở lại Mỹ.

Cuộc đua công nghệ Mỹ - Trung mở rộng

Quyết định trên được xem là dấu hiệu mới nhất cho thấy cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc đang mở rộng từ lĩnh vực bán dẫn và AI sang robot và công nghệ công nghiệp.

Trung Quốc hiện là một trong những quốc gia sản xuất robot tiên tiến lớn nhất thế giới và đang đầu tư mạnh vào các cỗ máy tích hợp AI phục vụ sản xuất, logistics và dịch vụ công.

Trong khi đó, Mỹ ngày càng coi các công nghệ liên quan đến AI và cơ sở hạ tầng trọng yếu là vấn đề an ninh quốc gia thay vì chỉ đơn thuần là hoạt động thương mại quốc tế.

Trung Quốc đã chỉ trích động thái này. Theo truyền thông, Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington, D.C. cáo buộc Mỹ chính trị hóa thương mại và áp đặt các biện pháp trừng phạt dựa trên những cáo buộc mà nước này cho là không có cơ sở.

Phía Trung Quốc cũng tuyên bố sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích của mình, đồng thời kêu gọi các quốc gia tăng cường hợp tác nhằm thúc đẩy phát triển AI có trách nhiệm.

Ngày 29/7, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh tuyên bố chính phủ nước này phản đối Mỹ mở rộng quá mức khái niệm an ninh quốc gia và nhắm mục tiêu vào các công ty Trung Quốc. Bà Mao Ninh cũng cho rằng chủ nghĩa bảo hộ không giúp Mỹ tăng năng lực cạnh tranh, mà chỉ gây tổn hại đến lợi ích của các công ty và người tiêu dùng Mỹ. Bà Mao Ninh khẳng định Chính phủ Trung Quốc sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ các công ty của nước này.

Dù các lệnh cấm mới chỉ áp dụng đối với các sản phẩm nhập khẩu mới, nhưng động thái này cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang tiếp tục mở rộng. Ngày càng nhiều sản phẩm từng được xem là thiết bị công nghiệp thông thường nay được coi là tài sản chiến lược có tác động đến an ninh mạng, khả năng chống chịu của nền kinh tế và an ninh quốc gia.