Ly hôn, bố mẹ chồng đòi con dâu 1 tỷ tiền trông cháu và ăn ở được không?
Sau khi hai vợ chồng quyết định ly hôn, bố mẹ chồng bất ngờ yêu cầu tòa buộc con dâu phải trả tiền vì đã sống tại nhà họ nhiều năm và nhờ trông cháu.
Tình huống:
Một vụ ly hôn đang gây tranh cãi dữ dội trên mạng xã hội. Theo chia sẻ, sau khi chị Dương (Hà Nội) và chồng quyết định ly hôn, bố mẹ chồng bất ngờ yêu cầu tòa buộc con dâu phải trả tiền vì đã sống tại nhà họ nhiều năm và nhờ trông cháu.
Cụ thể: 600 triệu đồng tiền công trông cháu (tính 5 triệu/tháng trong 10 năm); 415 triệu đồng tiền “ở trọ” tại nhà chồng trong hơn 11 năm 8 tháng (2,5 triệu/tháng). Tổng cộng số tiền bị yêu cầu là 1,015 tỷ đồng.
Vụ việc khiến nhiều người tranh luận gay gắt: Ông bà trông cháu cho con có nên tính tiền? Con dâu sống nhà chồng nhiều năm có phải “ở trọ”? Khi ly hôn, tình nghĩa gia đình liệu còn lại gì? Về pháp lý, bố mẹ chồng “đòi” vậy được không?
Sau khi hai vợ chồng quyết định ly hôn, bố mẹ chồng bất ngờ yêu cầu tòa buộc con dâu phải trả tiền vì đã sống tại nhà họ nhiều năm và nhờ trông cháu. (Ảnh minh họa do AI tạo)
Luật sư Trần Hữu Thung - Đoàn luật sư TP. Hà Nội trả lời:
Từ góc độ pháp lý, cần phân biệt rõ phạm vi giải quyết của một vụ án ly hôn và vụ án dân sự theo quy định Điều 28 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 và các tranh chấp dân sự theo quy định tại 26 Bộ luật tố tụng dân sự 2015.
Khi tòa án thụ lý vụ án ly hôn, các vấn đề được xem xét chủ yếu bao gồm: chấm dứt quan hệ hôn nhân, quyền nuôi con, nghĩa vụ cấp dưỡng và việc phân chia tài sản chung của vợ chồng. Những yêu cầu tài chính phát sinh từ người thứ ba như trong trường hợp này là bố mẹ chồng - về nguyên tắc không nằm trong phạm vi giải quyết trực tiếp của vụ án ly hôn, trừ khi có liên quan đến tài sản chung hoặc nghĩa vụ chung của vợ chồng.
Đối với yêu cầu đòi hơn 1 tỷ đồng tiền “trông cháu” và “tiền ở nhà”, nếu bố mẹ chồng cho rằng giữa họ và con dâu có quan hệ nghĩa vụ tài chính, thì đây thực chất là một tranh chấp dân sự độc lập. Khi đó, họ có quyền khởi kiện bằng một vụ án dân sự riêng để yêu cầu tòa án xem xét nghĩa vụ thanh toán, đồng thời phải cung cấp chứng cứ chứng minh có thỏa thuận hoặc căn cứ pháp lý làm phát sinh nghĩa vụ trả tiền.
Ngoài ra, ngay cả trong trường hợp giả định có tồn tại thỏa thuận trả tiền, thì cũng cần xác định bản chất nghĩa vụ này phát sinh trong thời kỳ hôn nhân. Căn cứ quy định tại Khoản 20 Điều 3 và Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định:
“20. Nhu cầu thiết yếu là nhu cầu sinh hoạt thông thường về ăn, mặc, ở, học tập, khám bệnh, chữa bệnh và nhu cầu sinh hoạt thông thường khác không thể thiếu cho cuộc sống của mỗi người, mỗi gia đình”.
“Điều 37. Nghĩa vụ chung về tài sản của vợ chồng
Vợ chồng có các nghĩa vụ chung về tài sản sau đây:
1. Nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại mà theo quy định của pháp luật vợ chồng cùng phải chịu trách nhiệm;
2. Nghĩa vụ do vợ hoặc chồng thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình”.
Theo nguyên tắc của pháp luật hôn nhân và gia đình, các nghĩa vụ tài chính phát sinh phục vụ nhu cầu thiết yếu của gia đình thường được xem là nghĩa vụ chung của vợ chồng, và khi giải quyết ly hôn tòa án phải xem xét trách nhiệm của cả hai bên vợ và chồng. Vì vậy, về nguyên tắc, không thể chỉ yêu cầu riêng người con dâu phải thanh toán toàn bộ khoản tiền này, nếu nghĩa vụ đó được hình thành trong thời kỳ hôn nhân và phục vụ cho đời sống chung của gia đình.
Trong thực tiễn, việc ông bà trông cháu hoặc con cái sống chung trong nhà cha mẹ thường được nhìn nhận là sự hỗ trợ trong quan hệ gia đình, mang tính tình cảm hơn là giao dịch có trả công. Nếu không có thỏa thuận rõ ràng về tiền công trông trẻ hoặc tiền thuê nhà, việc yêu cầu thanh toán sau nhiều năm chung sống thường không được Tòa án chấp nhận.
