Ma trận phim ngắn AI đang khiến người trẻ sập bẫy, thức xuyên đêm

Một buổi tối lướt mạng xã hội, Bảo Trân (20 tuổi, TPHCM) dừng lại trước video có nội dung Con gái bị gia đình bỏ rơi quyết trở thành Vua Sói báo thù. Video dài khoảng 20 phút, được đăng miễn phí, kể câu chuyện cô gái bị gia đình ruồng bỏ, sau đó thay đổi số phận và quay lại trả thù.

Trân không nhớ mình bắt đầu xem từ phút nào. Cô chỉ nhớ video dừng lại khi câu chuyện chưa kết thúc.

“Tôi tìm mãi phần tiếp theo nhưng không thấy. Bình luận cũng toàn người hỏi giống mình. Sau đó tôi mới lần ra ứng dụng DramaWave”, Trân kể.

Phim AI đa dạng thể loại, người xem dễ bị rơi vào "bẫy phim ngắn" nhưng mất phí.

Ứng dụng cho phép cô xem miễn phí một số tập đầu. Mỗi tập chỉ kéo dài khoảng 2-3 phút. Việc xem vì thế ban đầu không tạo cảm giác phải dành quá nhiều thời gian. Nhưng sau vài tập, câu chuyện bị ngắt. Muốn tiếp tục, người xem phải mở khóa nội dung.

“Tôi muốn dừng, nhưng xem đến đó rồi mà bỏ thì rất khó chịu. Tôi cứ nghĩ chỉ cần xem cho hết bộ này thôi”, cô nói.

Cuối cùng, nữ sinh viên mua gói tuần với giá khoảng 130.000 đồng tại thời điểm thanh toán. Từ một video miễn phí, cô trở thành người trả tiền chỉ sau một buổi tối.

Một tập dài 2-3 phút nối ngay sang tập kế tiếp. Một bộ phim khoảng 50 tập tưởng là những đoạn video rất ngắn nhưng cộng lại có thể chiếm cả buổi tối. Có hôm Trân xem đến khuya. Cũng có lần cô tiếp tục đến gần sáng chỉ để biết nhân vật cuối cùng trả thù ra sao.

“Phim không phải kiểu tôi thấy quá hay. Có những đoạn vô lý, nhân vật và hình ảnh đôi khi cũng lạ. Nhưng cứ cuối tập là lại có chuyện mới. Tôi biết mình đang bị câu sang tập sau mà vẫn muốn bấm xem tiếp”, Trân nói.

Sau bộ phim đầu tiên, ứng dụng tiếp tục giới thiệu những câu chuyện có mô-típ tương tự. Trả thù, đổi thân phận, tình yêu, gia đình, người yếu thế bất ngờ sở hữu năng lực đặc biệt... Những tập phim vài phút nối tiếp nhau trên màn hình dọc.

Trân cho biết chính dung lượng ngắn khiến cô nhiều lần đánh giá thấp thời gian đã bỏ ra. “Mỗi tập có hai, ba phút nên tôi cứ nghĩ xem thêm một tập không sao. Nhưng hết tập này lại sang tập khác. Đến lúc nhìn đồng hồ mới thấy đã qua mấy tiếng”, cô kể.

Năm 2025, riêng doanh thu mua hàng trong ứng dụng của nhóm phim ngắn tại Việt Nam đã đạt 11,5 triệu USD, theo báo cáo Mobile App Trends Spotlight Edition: Vietnam 2026 của Adjust. Trong quý IV/2025, lượt tải các ứng dụng thuộc nhóm này tăng 271% so với cùng kỳ. Phim AI đang phát triển với tốc độ chóng mặt.

Hơn 1.300 phim AI tràn ra thị trường mỗi ngày

Hai phút rưỡi, 100 triệu lượt xem trong 12 giờ. Đó là thành tích tập mở đầu Master of Feng Shui đạt được sau khi ra mắt ngày 18/3, theo CNA dẫn truyền thông Trung Quốc.

Tác phẩm của SocialTok, doanh nghiệp tại Giang Tây, sử dụng AI để tạo hình ảnh và có tới 61 tập. Một tập mở đầu chỉ vài phút trở thành điểm xuất phát cho câu chuyện kéo dài qua hàng chục lần “xem tiếp”.

Tập đầu Master of Feng Shui hút 100 triệu lượt xem chỉ sau nửa ngày.

Quy mô nguồn cung phía sau những nội dung này đang tăng nhanh. Trong bài đăng ngày 5/7, CNA dẫn báo cáo của Hiệp hội Dịch vụ Nghe nhìn trực tuyến Trung Quốc cho biết khoảng 128.000 phim ngắn được phát hành tại nước này trong quý I/2026. Hơn 95%, tương đương khoảng 122.000 tác phẩm, được tạo bằng AI.

Phạm vi này là những phim không quay với diễn viên thật, khác với phim người đóng chỉ sử dụng AI ở một số công đoạn. Tính trung bình, hơn 1.300 phim ngắn AI được đưa ra thị trường mỗi ngày trong ba tháng đầu năm.

Tốc độ sản xuất là một phần nguyên nhân. CNA dẫn trường hợp Junjun - nhà sản xuất tại Bắc Kinh - cho biết loạt phim AI của công ty tốn khoảng 100.000 nhân dân tệ (khoảng 15.000 USD) và mất chưa đầy một tháng từ khi duyệt kịch bản đến phát hành. Đây là chi phí của dự án cụ thể, không phải mức giá chung của toàn ngành.

Sau khi phim được tạo ra, AI tiếp tục được sử dụng để hỗ trợ khâu chuyển ngữ và phân phối.

Kunlun Tech - tập đoàn đứng sau DramaWave và FreeReels - cho biết trong báo cáo bán niên 2026 rằng hơn 90% nội dung mới đưa lên DramaWave trong tháng 7 do AI tạo ra. Tỷ lệ này chỉ tính nội dung mới của tháng, không phải toàn bộ thư viện.

Doanh nghiệp đồng thời kết nối nền tảng phân phối với hệ thống sản xuất SkyProduction và ứng dụng AI để hỗ trợ nhiều ngôn ngữ. Một dây chuyền vì thế dần hiện rõ: phim được sản xuất nhanh, chuyển sang nhiều ngôn ngữ rồi đưa lên những nền tảng có khả năng phân phối ra nhiều quốc gia.

Nhóm nhân sự trẻ làm việc tại Dazhi Film and Television Base ở Trịnh Châu. Ảnh: China News/SCIO.

Báo cáo năm 2026 của Adjust dẫn dữ liệu Sensor Tower cho thấy ứng dụng phim ngắn đạt 2,3 tỷ lượt tải trên toàn cầu và 2,98 tỷ USD doanh thu mua hàng trong ứng dụng năm 2025. Số liệu bao gồm cả phim người đóng.

Tại Đông Nam Á, lượt tải ứng dụng phim ngắn tăng hơn 300% trong năm 2025 so với năm trước, theo State of Mobile Southeast Asia 2026 của Sensor Tower. Doanh thu tăng hơn gấp đôi.

Riêng Việt Nam, doanh thu mua hàng trong ứng dụng của nhóm phim ngắn đạt 11,5 triệu USD năm 2025. DramaWave, ShortMax, NetShort và StardustTV nằm trong nhóm được Adjust đề cập.

Con số này không đồng nghĩa người Việt đã chi 11,5 triệu USD cho phim AI. Các ứng dụng còn phát hành phim người đóng và báo cáo chưa bóc tách doanh thu theo phương thức sản xuất. Điều đáng chú ý là thị trường trả tiền đã hình thành trước khi nguồn cung phim AI bùng nổ.

Nhân vật của phim AI được nhận xét đẹp hơn cả diễn viên nổi tiếng, ngày càng đầu tư.

Vì sao xem phim ngắn AI không thể dứt?

Câu chuyện của Bảo Trân cũng cho thấy cách nắm bắt tâm lý người dùng của các ứng dụng xem phim AI.

Người xem trước tiên gặp một đoạn phim miễn phí trên mạng xã hội. Nội dung dừng khi xung đột chưa được giải quyết. Việc tìm phần tiếp theo dẫn họ đến ứng dụng. Một số tập tiếp tục được mở miễn phí trước khi màn hình yêu cầu trả tiền. Đây là đường đi đã được các nền tảng phim ngắn sử dụng ở quy mô lớn.

Cũng rơi vào tình huống tương tự, Hoàng Hương (34 tuổi, Vũng Tàu cũ) biết đến phim AI qua mục Reel (thước phim) của Facebook. Ban đầu, cô chỉ xem những đoạn “nhá hàng” miễn phí rồi bỏ qua khi thấy thông báo vào ứng dụng để xem đầy đủ.

Tuy nhiên, trải qua nhiều lần như thế, cô bị cuốn vào lúc nào không hay. Đến khi xem được đoạn giới thiệu về bộ phim Thức tỉnh dòng máu rồng - kể về người đàn ông trong lúc tuyệt vọng do bị vợ cũ phản bội và cần tiền cứu con gái đã thức tỉnh huyết mạch rồng tối thượng - cô quyết định tải DramaWave.

“Nội dung không quá nổi bật, nhưng diễn viên AI đẹp, thời lượng ngắn, không bị chi tiết dài dòng, nên cuốn hơn bình thường. Người làm phim cũng biết đẩy cao trào khiến tôi không dứt ra được”, cô chia sẻ.

Điểm khác với Bảo Trân là Hoàng Hương đã xóa app sau khi xem danh mục gói trả phí. Cô nhận thấy gói rẻ nhất, khoảng gần 200.000 đồng, bị giới hạn số lượng phim có thể xem và ứng dụng đề nghị nâng cấp để có trải nghiệm tốt hơn.

Những nhân vật ảo được thiết kế tinh xảo là một trong những điểm thu hút của phim AI.

Về lý do người xem không dứt ra được, bác sĩ John Pinto - chuyên gia tư vấn tại công ty sức khỏe tâm thần ThoughtFull (Singapore) - giải thích trên CNA rằng những video AI thường có đặc điểm kích thích mạnh, liên tục tạo ra tình huống bất ngờ và khiến người xem muốn biết “chuyện gì xảy ra tiếp theo”. Cơ chế này thúc đẩy người dùng tiếp tục xem video kế tiếp, tương đồng với một số hành vi được quan sát trong nghiện cờ bạc.

Trong khi đó, bà Deidre Popovich - phó giáo sư marketing tại Texas Tech University - nói với Tom's Guide rằng nội dung AI có thể khai thác những “lối tắt tâm lý” nhằm giành sự chú ý. Nội dung càng dễ tiếp nhận và kích thích cảm xúc, người dùng càng dễ tương tác, ngay cả khi họ không thực sự yêu thích nó.

Phim AI 'bào tiền' ra sao?

Sensor Tower ghi nhận hơn 80% lượt tải DramaWave trong giai đoạn tháng 9-12/2024 đến từ quảng cáo trả phí. Đông Nam Á và Mỹ Latinh chiếm 72% tổng lượt tải của ứng dụng trong giai đoạn tăng trưởng ban đầu.

DramaWave còn dịch phụ đề và bản địa hóa nội dung quảng cáo theo từng thị trường. Nhờ đó, người xem có thể tiếp xúc với câu chuyện bằng ngôn ngữ quen thuộc ngay từ đoạn giới thiệu.

Trao đổi với CNA năm 2024, Joey Jia, CEO Crazy Maple Studio - đơn vị phát hành ReelShort - cho biết hãng phải thay đổi cấu trúc câu chuyện, đưa tình tiết thu hút lên sớm. Ông nói: “Nếu không thu hút người xem ngay từ đầu, chúng tôi sẽ mất họ”.

Với phim ngắn, yêu cầu ấy được lặp lại sau mỗi vài phút. Một tập giải quyết một phần tình huống nhưng đồng thời mở ra xung đột mới. Khi người xem vừa biết thêm một thông tin, tập phim kết thúc. Nút “xem tiếp” nằm ngay bên dưới.

Cách kiếm tiền cũng được chia thành nhiều tầng. Người dùng có thể xem miễn phí những tập đầu, xem quảng cáo để đổi lượt hoặc mua quyền truy cập nội dung. Giá niêm yết cho thấy khoản chi có thể tăng nhanh khi tính theo chu kỳ.

Đằng sau ứng dụng phim ngắn là những thuật toán tỉ mỉ nhằm lôi kéo người xem ấn nút tải về. Ảnh: Shutterstock.

Tại thời điểm tra cứu ngày 23/9, App Store Việt Nam niêm yết ReelShort với các gói tuần 199.000 đồng và 249.000 đồng. DramaWave có gói tuần 149.000 đồng, gói tháng 299.000 đồng. NetShort liệt kê nhiều gói tuần, trong đó có mức 399.000 đồng và 499.000 đồng.

Nếu duy trì gói 399.000 đồng trong bốn tuần ở cùng mức giá, tổng chi là 1.596.000 đồng. Với gói 499.000 đồng, con số lên tới 1.996.000 đồng.

NetShort thông báo thuê bao tự động gia hạn nếu người dùng không hủy ít nhất 24 giờ trước khi kết thúc kỳ hiện tại. Vì vậy, một lần thanh toán ban đầu có thể kéo theo chu kỳ tiếp theo nếu thuê bao không được hủy.

Trong khi đó, DramaWave giới thiệu luồng video dọc toàn màn hình, hệ thống cá nhân hóa nội dung và tính năng tải phim để xem ngoại tuyến. Một bộ phim kết thúc không đồng nghĩa phiên xem kết thúc. Nền tảng còn cả kho nội dung để đề xuất tiếp.

Dữ liệu cũng cho thấy không phải mọi người tải ứng dụng đều trở thành người dùng lâu dài.

Theo Adjust, tỷ lệ giữ chân toàn cầu của ứng dụng phim ngắn ở ngày thứ 30 trong quý I/2026 chỉ khoảng 2%. Tuy nhiên, nhóm còn hoạt động ở thời điểm này dành trung bình 37,73 phút/ngày trên ứng dụng.

Trong dữ liệu năm 2025 được Adjust dẫn từ Sensor Tower, người dùng ReelShort tại Mỹ dành trung bình 35,7 phút/ngày trên ứng dụng, cao hơn mức 24,8 phút của Netflix trên thiết bị di động. So sánh không bao gồm thời gian xem Netflix trên TV và không đo riêng phim AI.

Nhưng trường hợp của Bảo Trân cho thấy những chỉ số tưởng như tách biệt có thể gặp nhau trên một màn hình điện thoại. Khởi đầu là video miễn phí khoảng 20 phút. Tiếp theo là cuộc tìm kiếm phần còn lại, vài tập được xem miễn phí, một màn hình yêu cầu mở khóa và quyết định mua gói tuần khoảng 130.000 đồng. Sau nút thanh toán là khoảng 50 tập, mỗi tập chỉ 2-3 phút.

Bảo Trân nói: “Tôi cứ nghĩ xem nốt tập này”. Nhưng với phim ngắn, “một tập nữa” có thể được lặp lại hàng chục lần trong cùng một đêm.

Phía sau những đoạn phim chỉ mất vài triệu đồng sản xuất bằng AI là các "xưởng phim ngầm" và công nghệ bẫy người dùng như thế nào?