Mạch nguồn đại đoàn kết giữa non cao (Kỳ 1)

Kỳ 1: Khi lòng dân mở lối

Có những bản làng vùng cao phía Bắc tỉnh Thái Nguyên từng bị ngăn cách bởi những con đường đất lầy lội, những triền dốc cheo leo và cả những nếp nghĩ chưa dễ đổi thay. Nhưng khi lòng dân đồng thuận, những mét đất được tự nguyện hiến tặng, những ngày công được góp sức và những bàn tay cùng nắm chặt đã mở ra không chỉ những con đường mới, mà còn mở lối cho niềm tin và khát vọng vươn lên.

Đường vào thôn Pác Liển, xã Nghiên Loan được hình thành từ sự hỗ trợ của Nhà nước và sự đồng lòng góp sức của nhân dân.

Đồng thuận xây những công trình

Buổi sáng đầu hè, con đường bê tông dẫn vào thôn Pác Liển, xã Nghiên Loan (Thái Nguyên) rộn ràng tiếng xe chở nông sản. Những chuyến hàng nối nhau rời bản, mang theo rau màu, sản vật của núi rừng đến các điểm thu mua và khu chợ gần xa.

Nhìn con đường rộng rãi, sạch sẽ hôm nay, khó hình dung chỉ vài năm trước nơi đây vẫn là một lối đất nhỏ hẹp. Mỗi mùa mưa, mặt đường nhão bùn, trơn trượt. Nông sản làm ra khó vận chuyển, người dân đi lại vất vả, trẻ em đến trường cũng thêm phần nhọc nhằn.

Con đường mới đã làm thay đổi nhịp sống của Pác Liển. Nhưng để có được công trình ấy, điều quan trọng không chỉ là nguồn vốn đầu tư. Ông Dương Văn Quỳnh, Chủ tịch UBND xã Nghiên Loan cho rằng, yếu tố quyết định chính là sự đồng thuận của người dân. Khi địa phương triển khai mở rộng các tuyến đường liên thôn, liên xã, hàng trăm hộ đã tự nguyện hiến đất, chặt cây, tháo dỡ công trình để bàn giao mặt bằng mà không đòi hỏi đền bù.

Đằng sau sự đồng thuận ấy là cả một quá trình tuyên truyền, vận động bền bỉ. Bà Nông Thị Xoa, người dân thôn Pác Liển, nhớ lại những ngày đầu triển khai công trình, một số hộ vẫn còn băn khoăn. Đất đai, cây cối là tài sản của mỗi gia đình; có diện tích phải mất nhiều năm vun trồng mới tạo được giá trị. Cán bộ xã, thôn, mặt trận, các đoàn thể và người có uy tín đã đến từng nhà, phân tích lợi ích lâu dài của con đường.

Khi hiểu rằng công trình phục vụ chính mình và các thế hệ sau, người dân dần tháo bỏ những vướng mắc trong lòng. “Phần lớn các hộ đều hiến đất và đóng góp ngày công. Khi cán bộ phân tích rõ lợi ích lâu dài, bà con đều đồng thuận cùng làm”, bà Xoa chia sẻ.

Người dân thôn Pác Liển, xã Nghiên Loan đóng góp ngày công để bê tông hóa tuyến đường vào thôn.

Những công trình chung được xây lên từng ngày luôn có sự đóng góp không nhỏ của người dân. Trong những hộ tự nguyện nhường đất có gia đình ông Triệu Tòn Lai, thôn Bản Sáp, xã Nghiên Loan là một điển hình. Điều kiện kinh tế của gia đình ông còn nhiều khó khăn. Diện tích đất vườn đồi là tư liệu sản xuất, là tài sản tích lũy qua nhiều năm. Thế nhưng, khi được vận động mở đường và xây dựng kênh mương phục vụ sản xuất, ông Lai đã hiến hơn 4.000m² đất.

Đó không phải là một quyết định dễ dàng, nhưng với người đàn ông vùng cao ấy, lợi ích của cả cộng đồng cần được đặt bên cạnh lợi ích của riêng gia đình. Con đường và tuyến kênh mương sau khi hoàn thành sẽ phục vụ nhiều hộ dân, giúp việc đi lại thuận lợi hơn, nước tưới được bảo đảm hơn, sản xuất có thêm điều kiện phát triển. Phần đất gia đình ông tự nguyện nhường lại vì thế không mất đi mà được chuyển hóa thành con đường, thành dòng nước và thành cơ hội phát triển chung cho cả bản.

Không riêng Nghiên Loan, những con đường mới ở các xã Bằng Thành, Dương Quang, Bạch Thông, Phúc Lộc, Cao Minh… cũng mang dấu ấn của hàng nghìn người dân. Người góp đất, người góp công, người tháo hàng rào, chặt cây, người hỗ trợ vật liệu. Có những người không trực tiếp thi công thì chuẩn bị cơm, nước cho bà con trên công trường… Mỗi sự đóng góp có thể chỉ là một phần nhỏ, nhưng khi được cộng lại đã tạo nên nguồn lực lớn.

Trong khoảng 5 năm:

Xã Bằng Thành mở mới, bê tông hóa trên 24km đường giao thông nông thôn; người dân hiến trên 6,7ha đất, đóng góp hơn 6.600 ngày công.

Xã Nghiên Loan huy động trên 2.800 ngày công; người dân hiến hơn 2,3ha đất.

Xã Cao Minh vận động người dân hiến hơn 3,1ha đất, đóng góp trên 2.300 ngày công lao động.

Những con số ấy không đơn thuần phản ánh khối lượng đất đai hay sức lao động đã huy động. Phía sau mỗi con số là một gia đình tự nguyện lùi hàng rào, một người dân tạm gác việc nương rẫy, một cộng đồng cùng đặt lợi ích chung lên trên những tính toán riêng.

Đó là hình ảnh sinh động của phương châm: Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng”. Khi mọi chủ trương được công khai, dân chủ; khi người dân nhìn thấy rõ lợi ích thiết thực và được trực tiếp tham gia, sức dân sẽ được đánh thức. Và con đường khi ấy không chỉ được đổ bằng bê tông, mà nó được mở từ chính lòng dân.

Trợ lực từ sự sẻ chia

Nếu những tuyến đường mới mở ra cơ hội phát triển, thì những căn nhà kiên cố lại trao cho người nghèo một điểm tựa để bắt đầu cuộc sống mới.

Những ngày triển khai chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát tại thôn Bản Pè, xã Bạch Thông, căn nhà cũ của bà Tô Thị Thành luôn rộn ràng bởi có đông người đến giúp gia đình dựng nhà.

Từ sáng sớm, lực lượng Quân đội, Công an, đoàn viên thanh niên và bà con trong thôn đã có mặt. Người tháo dỡ mái nhà cũ, người san nền, người vận chuyển vật liệu. Mỗi người một việc, mong căn nhà sớm hoàn thành trước mùa mưa.

Gia đình bà Tô Thị Thành, xã Bạch Thông nhận được sự chung tay, giúp sức của nhiều lực lượng hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát năm 2026.

Với những gia đình còn nhiều khó khăn, một mái nhà kiên cố từng là ước mơ xa vời. Nguồn thu nhập ít ỏi chỉ đủ trang trải cuộc sống hằng ngày, việc dành dụm một khoản lớn để làm nhà gần như không thể. Sự hỗ trợ của Nhà nước đã tạo nên nguồn lực ban đầu. Những ngày công của lực lượng chức năng, đoàn thể và bà con trong thôn tiếp tục bồi đắp để căn nhà sớm thành hình.

Nhìn mái ấm mới dần hoàn thiện, bà Thành xúc động nói rằng nếu không có sự hỗ trợ ấy, không biết đến bao giờ gia đình mới làm được nhà. “Giờ có nhà ở kiên cố, gia đình sẽ tập trung lao động sản xuất, phát triển kinh tế để vươn lên”, bà Thành chia sẻ.

Căn nhà mới không chỉ giúp gia đình bà tránh mưa, tránh nắng. Đó còn là lời nhắn gửi của cộng đồng: Trong hành trình đi lên, không một người dân nào bị bỏ lại phía sau.

Người dân thôn Bản Khúa, xã Bằng Thành giúp nhau lợp lại mái nhà, ổn định cuộc sống sau khi bị ảnh hưởng bởi mưa bão.

Ở thôn Pác Liển, xã Nghiên Loan, tinh thần đoàn kết còn hiện hữu trong cách làm đầy nghĩa tình của Hợp tác xã chăn nuôi Giàng Tiến. Từ đàn trâu, bò sinh sản và vỗ béo, Hợp tác xã đã lựa chọn những con bê giống để hỗ trợ các hộ khó khăn trong thôn.

Người dân được nhận bê về nuôi, được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, vệ sinh chuồng trại và phòng, chống dịch bệnh. Khi đàn bò sinh sản và phát triển từ hai con trở lên, hộ dân hoàn trả một bê con cho Hợp tác xã, không phải trả lãi.

Sau khi được hỗ trợ bò, gia đình bà Dương Thị Thường, thôn Pác Liển, xã Nghiên Loan đã chăm sóc tốt và duy trì phát triển đàn bò.

Một con bê giống được trao đi trở thành tài sản khởi đầu của một gia đình. Từ một con thành hai con, rồi thành một đàn nhỏ. Người dân có thêm tư liệu sản xuất, có nguồn thu và dần thoát khỏi vòng luẩn quẩn của đói nghèo.

Điều đáng quý là nguồn lực ấy tiếp tục được luân chuyển. Bê con được hoàn trả sẽ lại đến với một gia đình khó khăn khác. Người được giúp đỡ hôm nay có thể trở thành người tiếp sức cho cộng đồng vào ngày mai. Đó là một vòng tròn của niềm tin và trách nhiệm.

Sức mạnh nội sinh của vùng cao

Từ năm 2022 đến nay, diện mạo nhiều xã vùng cao phía Bắc tỉnh Thái Nguyên đã đổi thay rõ rệt. Đường giao thông từng bước được đầu tư đồng bộ. Điện lưới quốc gia vươn tới các thôn, bản. Trường học, trạm y tế được xây dựng khang trang. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng lên. Tỷ lệ hộ nghèo giảm dần qua từng năm.

Những thành quả ấy có sự đầu tư của Nhà nước, sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền và sự vào cuộc của hệ thống chính trị. Nhưng nền móng sâu xa vẫn là sự đồng lòng của nhân dân.

Con đường bê tông rộng rãi tạo thuận lợi cho người dân thôn Pác Liển, xã Nghiên Loan thông thương hàng hóa, phát triển kinh tế.

Đại đoàn kết không phải một khái niệm trừu tượng. Đó là hơn 4.000m² đất gia đình ông Triệu Tòn Lai hiến cho công trình chung. Là những bước chân trên con đường bê tông vào Pác Liển. Là căn nhà mới của bà Tô Thị Thành. Là con bê giống được trao cho một hộ nghèo. Là tiếng nói của người có uy tín giúp cộng đồng tìm được sự đồng thuận.

Khi mỗi người dân đều thấy mình là chủ thể của quá trình phát triển, đoàn kết sẽ trở thành sức mạnh nội sinh. Và khi lòng dân đã thuận, những con đường mới không chỉ nối những bản làng với nhau, mà còn nối hôm nay với một tương lai rộng mở hơn.

(Còn nữa)