Mai Tuyết Hoa góp nhặt xẩm xưa, xẩm nay trong 'Mai Tuyết Hoa - Xẩm trong cõi đời vol 2'

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa. (Ảnh: Cao MinhTiến)

Album gồm 9 bài: Tre xanh (thơ Nguyễn Duy, lồng điệu: Nguyễn Quang Long); các bài xẩm mang lời thơ dân gian như: "Một quan là sáu trăm đồng", "Vợ chồng cờ bạc" và "Dạt nước cánh bèo"; cùng các sáng tác của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long như: "Ơn cha nghĩa mẹ", "Thăng Long lịch sử oai hùng", "Ghen", "Tránh xa tệ nạn", và "Hà Nội 36 chân tình". Nghệ sĩ Phạm Đình Dũng đảm nhận vai trò Giám đốc âm nhạc của album, phòng thu Kiên Ninh.

Để có album vol 2 là cả một quá trình dài, kể từ sau album “Xẩm Mai Tuyết Hoa – vol 1” năm 2019. Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa cho biết, hát diễn thì đơn giản nhưng để thực hiện album mang đến cho mọi người trải nghiệm trọn vẹn không hề dễ. Mai Tuyết Hoa và Nguyễn Quang Long trăn trở rất nhiều, làm sao có sự sáng tạo trong đó, đồng thời âm nhạc phải có sự kết nối hài hòa.

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa tại buổi ra mắt album. (Ảnh: HÒA NGUYỄN)

Nói về quá trình thu âm album, nhạc sĩ Kiên Ninh cho biết: "Album có nhiều bài mới, lời mới, cách thức trình diễn cũng có nhiều sáng tạo mới. Nhiều bài đến phòng thu các nghệ sĩ mới ráp nối các nghệ sĩ, cách hát… trước khi thu. Một số bài thu nháp thôi, sau đó mới lấy được chính thức. Đây là âm nhạc dân gian, âm nhạc của diễn tấu tại sân khấu mang tính chất riêng của xẩm, tập trước cũng khó, phải lên chiếu, phải đến cùng nhau, thổi hồn, thống nhất với nhau. Có nhiều bài mọi thứ hình thành ngay tại phòng thu".

Album gồm một số bài xẩm cổ, trong đó “Dạt nước cánh bèo” là sự kết nối và tri ân tới Nghệ nhân Hà Thị Cầu, hai bài “Vợ chồng cờ bạc” và “Một quan là sáu trăm đồng” do Mai Tuyết Hoa cùng các bậc thầy như Nhà giáo Nhân Dân Phạm Minh Giang, các nhạc sĩ Thao Giang, Hạnh Nhân, Nghệ sĩ Nhân dân Thanh Ngoan phục hồi và đưa đến với công chúng.

Đặc biệt, trong album có một số bài xẩm về Hà Nội là “Hà Nội 36 chân tình”, “Thăng Long lịch sử oai hùng” do nhạc sĩ Nguyễn Quang Long sáng tác. Đây là hai bài xẩm ngợi ca Thăng Long- Hà Nội ngàn năm văn hiến với những cảm xúc tràn đầy tự hào.

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long chia sẻ về các sáng tác trong album. (Ảnh: HÒA NGUYỄN)

Một số bài xẩm được sáng tác mới hoặc dựa trên các tác phẩm nổi tiếng cũng được đưa vào album, như “Tre xanh” nổi tiếng của thi sĩ Nguyễn Duy, “Ghen” và “Tránh xa tệ nạn” của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long.

“Ghen” là một bài xẩm nói về tình cảm vợ chồng trước nguy cơ rạn nứt do có người thứ ba xuất hiện. Điều đặc biệt là với một điệu sai (hát sai), nhưng nhạc sĩ Nguyễn Quang Long đã khai thác ở ba biến thể khác nhau, tạo sự thú vị cho tác phẩm.

“Tránh xa tệ nạn” là một tác phẩm nhạc sĩ Nguyễn Quang Long sáng tác dành cho Mai Tuyết Hoa và con trai chị là nghệ sĩ sáo trúc Trần Bá Nam Khánh, khi anh mời hai mẹ con tham gia một dự án nghệ thuật âm nhạc truyền thống và hiện đại tham gia tuyên truyền phòng chống tệ nạn về ma túy của Cục Điều tra phòng chống tội phạm về ma túy, thuộc Bộ Công an trong năm 2025.

Chia sẻ về lần đầu hợp tác cùng con trai trong album, nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa cho biết, ban đầu chị khá băn khoăn trước gợi ý của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long. Dù con trai chị đã được quen và ngấm những làn điệu xẩm từ nhỏ, lại đang theo học sáo trúc tại Khoa Nhạc cụ truyền thống (Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam), nhưng trước thị hiếu âm nhạc đương đại của giới trẻ, chị từng lo rằng việc thể hiện xẩm không dễ.

“Khi bước vào phòng thu, con trai đã khiến tôi bất ngờ khi thể hiện rất đúng cá tính của người trẻ mà vẫn giữ được tinh thần xẩm. Khi nghe lại bản thu âm, chính Nam Khánh cũng cảm thấy hào hứng và tự hào. Với tôi, việc con trai đồng hành trong album không chỉ là một sự hợp tác nghệ thuật, mà còn là niềm hạnh phúc riêng của một người mẹ”, nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa chia sẻ.

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa và con trai Trần Bá Nam Khánh. (Ảnh: HÒA NGUYỄN)

Nói về dự án xẩm chung với mẹ, Trần Bá Nam Khánh cho biết: “Con thích xẩm từ bé nhưng lớn lên cũng chưa biết có thể theo đuổi như mẹ con không. Con thấy mình cũng hợp với xẩm nhưng phải sau này mới biết được vì con còn đang đi học”.

Vốn là người bạn thân thiết, cùng nhau đồng hành nhiều năm trên chặng đường giữ gìn, bảo tồn xẩm cũng như nghệ thuật truyền thống, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long hiểu sâu sắc về cá tính nghệ thuật của Mai Tuyết Hoa để tạo nên những tác phẩm không chỉ phù hợp với chất giọng, phong cách, mà còn khai thác được thế mạnh của chị.

Theo nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa: “Các tác phẩm anh viết trong album đều rất đặc biệt: mỗi bài là một câu chuyện riêng, vừa đậm tinh thần xẩm truyền thống, vừa mang hơi thở mới mẻ trong sáng tạo. Với tôi, đó là sự ưu ái đặc biệt mà Nguyễn Quang Long dành tặng”.

Theo nữ nghệ sĩ, mỗi bài xẩm trong album đều là một thông điệp riêng mà chị cùng nhạc sĩ Nguyễn Quang Long muốn gửi tới công chúng. Những câu chuyện ấy đều xuất phát từ đời sống gần gũi, phản chiếu những va đập, gập ghềnh của đời người, để từ đó hướng con người trở về cõi thiện. Bởi vậy, dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, xẩm như một lời sẻ chia, giúp con người biết lắng nghe, thấu hiểu và nuôi dưỡng lòng biết ơn. Tên gọi “Mai Tuyết Hoa - Xẩm trong cõi đời vol.2” cũng được đặt với tinh thần ấy.

Mai Tuyết Hoa bày tỏ: “Trong album, tôi lựa chọn đan xen cả xẩm cổ và xẩm mới của hôm nay, với mong muốn khán giả khi lắng nghe có thể tìm thấy cảm xúc hướng về nguồn cội từ xẩm cổ, để từ đó lan tỏa tinh thần xẩm trong đời sống đương đại. Tôi hy vọng album mang đến cho công chúng một trải nghiệm trọn vẹn, tươi mới và đầy cảm xúc với xẩm”.

HÀ CHI