'Màng lọc' tự nhiên khai tử mỹ phẩm bẩn

Thị trường mỹ phẩm sạch đang được người tiêu dùng ưa chuộng. Ảnh: DKSH.

Với dự báo quy mô toàn cầu tăng trưởng gấp ba lần, chạm mốc 35 tỷ USD vào năm 2030, thị trường mỹ phẩm sạch (Clean Beauty) đang chứng minh sức hút mãnh liệt, đồng thời đặt ra những thách thức chưa từng có về an toàn sức khỏe.

Trước bối cảnh đó, sự chuyển dịch từ cơ chế "hậu kiểm" thông thường sang thắt chặt quy trình "tiền kiểm", kết hợp siết chặt quy định quản lý nguyên liệu tại Việt Nam đang tạo ra một bộ lọc tự nhiên. Từ đó, loại bỏ các sản phẩm kém chất lượng, dựng lên hàng rào vững chắc bảo vệ người tiêu dùng trước làn sóng mỹ phẩm bẩn.

Hàng rào pháp lý trước làn sóng mỹ phẩm bẩn

Tại sự kiện DKSH Beauty Show 2026 diễn ra tại TP.HCM ngày 10/7, các chuyên gia nhận định ngành chăm sóc cá nhân tại Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử. Những thay đổi quyết liệt trong khung pháp lý không đơn thuần là thủ tục hành chính, mà đã trở thành công cụ cốt lõi để định hình lại một thị trường làm đẹp minh bạch.

Theo bà Michelle Delac, Phó Chủ tịch Nhánh hàng Chăm sóc cá nhân, Ngành Nguyên liệu Hóa chất thuộc Tập đoàn DKSH, nhiều năm qua, thị trường làm đẹp Việt Nam phải đối mặt với làn sóng mỹ phẩm bẩn, "kem trộn" chứa chất cấm và các sản phẩm mập mờ gắn mác "nhà làm" (handmade) độc hại tràn lan trên các nền tảng mạng xã hội.

Bà Michelle Delac, Phó Chủ tịch Nhánh hàng Chăm sóc cá nhân, Ngành Nguyên liệu Hóa chất thuộc Tập đoàn DKSH phát biểu tại hội nghị. Ảnh: DKSH.

Sự bùng nổ của tầng lớp trung lưu và cơ cấu dân số trẻ ham học hỏi xu hướng qua TikTok, Instagram một mặt thúc đẩy thị trường tăng trưởng hai con số. Mặt khác cũng biến Việt Nam thành mảnh đất béo bở cho các mặt hàng kém chất lượng trục lợi.

Trước thực trạng đó, việc cơ quan quản lý thắt chặt hàng rào "tiền kiểm" về tiêu chuẩn nguyên liệu, đồng thời nâng cao chế tài "hậu kiểm" toàn diện là một bước đi mang tính chiến lược. Ở giai đoạn trước, lỗ hổng trong quy trình hậu kiểm khiến nhiều doanh nghiệp sau khi có số tiếp nhận công bố đã buông lỏng việc kiểm soát chất lượng sản phẩm lưu hành trên thị trường.

Với việc siết chặt cơ chế này, doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về sản phẩm của mình suốt vòng đời. Việc cấp phép nhập khẩu hay tiếp nhận phân phối giờ đây chỉ là bước khởi động.

"Hệ thống giám sát sẽ liên tục quét, kiểm tra đột xuất sản phẩm trên thị trường, buộc doanh nghiệp phải tự xây dựng hệ thống tuân thủ sản phẩm xuyên suốt và chủ động từ rất sớm nếu không muốn bị đào thải hoặc đối mặt với án phạt nặng", bà Michelle Delac nhấn mạnh.

Bẫy chất cấm vô tình

Sự siết chặt của pháp lý cũng là bệ đỡ vững chắc cho xu hướng mỹ phẩm sạch phát triển đúng hướng. Dù mang tiềm năng kinh tế khổng lồ khi dự báo chạm mốc 35 tỷ USD vào năm 2030, mỹ phẩm sạch nếu không có sự can thiệp của pháp luật sẽ dễ dàng bị biến tướng thành một chiêu trò marketing đánh lừa người tiêu dùng.

Bà Michelle Delac cảnh báo một thực tế rằng, sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên không đồng nghĩa với việc nó mặc định an toàn hay tuân thủ các quy định pháp lý. Các chiết xuất từ thực vật dù hoàn toàn tự nhiên nhưng thành phần cấu tạo bên trong có thể biến đổi theo từng lô sản xuất, từ đó tiềm ẩn nguy cơ chứa các tạp chất độc hại nếu không được xử lý bằng công nghệ chuẩn chỉnh..

Thế hệ người tiêu dùng mới khiến ngành mỹ phẩm phải thay đổi để đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn. Ảnh: Freepik.

Pháp luật hiện đại yêu cầu doanh nghiệp phải khai báo rõ ràng mọi dấu vết tạp chất hoặc nguyên vật liệu tồn dư. Vì vậy, việc kiểm nghiệm nghiêm ngặt và minh bạch thông tin chính là cốt lõi để phân định giữa một sản phẩm Clean Beauty chân chính và một sản phẩm "bẩn" núp bóng tự nhiên.

Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), việc thấu hiểu và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe này là một thách thức lớn. Một công thức mỹ phẩm thông thường chỉ chứa khoảng 10 nguyên liệu đầu vào, nhưng mỗi nguyên liệu đó lại là một hợp chất được cấu thành từ nhiều thành phần khác nhau.

Rất nhiều trường hợp doanh nghiệp muốn quảng bá sản phẩm "không chứa chất bảo quản", nhưng thực tế các hoạt chất độc hại đã tồn tại sẵn trong chuỗi nguyên liệu của nhà cung cấp gốc mà họ không hề hay biết.

Để vươn ra thị trường quốc tế, việc nâng cao năng lực dự báo lộ trình pháp lý toàn cầu trước các xu hướng thắt chặt quản lý là yêu cầu bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp Việt. Ví dụ điển hình là nhóm tạp chất siloxane D4, D5, D6 trong nguyên liệu silicone.

Dù hiện tại thị trường ASEAN và Châu Âu chưa cấm ở dạng tạp chất, Châu Âu đã xác định lộ trình cấm hoàn toàn từ cuối năm 2027, đầu năm 2028. Sự chậm trễ trong việc cập nhật các bước ngoặt kỹ thuật này có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro phải hủy bỏ toàn bộ dự án ngay ở giai đoạn hoàn thiện, dẫn đến những thiệt hại kinh tế khổng lồ.

Thực tế cho thấy, hành lang pháp lý nghiêm ngặt hiện nay đang chuyển động đồng điệu với sự thay đổi trong tư duy của người tiêu dùng nội địa. Giới trẻ Việt hiện có thói quen đọc kỹ nhãn mác, soi xét thành phần nguyên liệu và đòi hỏi sự minh bạch, tôn trọng quyền được biết thay vì tin vào những lời quảng cáo hoa mỹ.

Khi rào cản pháp lý được siết chặt, việc tuân thủ chính là tấm giấy thông hành giá trị nhất giúp thu hẹp khoảng cách chất lượng giữa hàng nội địa và hàng ngoại nhập. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều người tiêu dùng chuyển dịch sang ủng hộ mỹ phẩm Việt Nam chất lượng cao - những thương hiệu dám minh bạch để bảo vệ sức khỏe khách hàng.