Masan Hightech Materials tiến vào chu kỳ mới

Masan Hightech Materials dự kiến lần đầu chi trả cổ tức sau khi lãi lớn. Ảnh: DN. 

Tháng 8/2026, HĐQT Công ty CP Vật liệu công nghệ cao Masan (Masan Hightech Materials) đã phê duyệt tổ chức lấy ý kiến bằng văn bản với các cổ đông về việc chi trả cổ tức tiền mặt trước hạn năm 2026 với tỷ lệ 10%, tương đương 1.000 đồng/cổ phiếu.

Nếu được thông qua, Masan Hightech Materials sẽ chi 1.100 tỷ đồng cho đợt chi trả cổ tức này, tương đương với một nửa lợi nhuận sau thuế nửa đầu 2026. Đây cũng sẽ là lần đầu tiên công ty con phụ trách mảng vật liệu của Tập đoàn Masan chi trả cổ tức.

Đề xuất trên được đưa ra trong bối cảnh kết quả kinh doanh của có những dấu hiệu khởi sắc. Nửa đầu 2026, công ty ghi nhận doanh thu 11.130 tỷ đồng, tăng 270% so với cùng kỳ năm ngoái, lợi nhuận sau thuế đạt trên 2.200 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ lỗ 216 tỷ đồng.

Lợi nhuận đột biến không chỉ tạo cơ sở cho Masan Hightech Materials chi cổ tức mà còn góp phần giúp công ty thực hiện kế hoạch giảm gánh nặng nợ vay. Công ty kỳ vọng, tỷ lệ nợ ròng trên lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao (nợ ròng/EBITDA) sẽ được cải thiện hơn so với kế hoạch khoảng trên 1,7 vào cuối năm nay.

Tính đến hết quý II/2026, tỷ lệ này của Masan Hightech Materials rơi vào khoảng 2,1, cải thiện đáng kể nhờ vào việc giảm nợ vay sau khi bán công ty con.

Dày công xây nền

Với bức tranh tài chính tích cực nhất trong lịch sử hình thành và phát triển, cùng việc lần đầu chi trả cổ tức, có lẽ đây là thời điểm cổ đông của Masan Hightech Materials cảm thấy lạc quan nhất, sau 16 năm doanh nghiệp này bền bỉ đầu tư vào hệ sinh thái vonfram.

Hoạt động của Masan Hightech Materials xoay quanh mỏ Núi Pháo, một mỏ đa kim trữ lượng lớn nằm tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

Mỏ Núi Pháo được một công ty Canada phát hiện vào năm 1990 nhưng mãi đến năm 2003 mới được Hội đồng đánh giá trữ lượng khoáng sản quốc gia phê chuẩn trữ lượng. Bắt đầu đi vào vận hành, dự án khai thác mỏ Núi Pháo gặp nhiều khó khăn về vốn, giải phóng mặt bằng cũng như cấu trúc quản trị của doanh nghiệp.

Đến năm 2010, Tập đoàn Masan, một trong những tập đoàn đa ngành lớn nhất Việt Nam, mua lại dự án khai thác mỏ vonfram Núi Pháo từ tay Quỹ Dragon Captial, qua đó chính thức thành lập Masan Hightech Materials, với tên gọi ban đầu là Công ty CP Tài nguyên Masan (Masan Resources).

Lúc này, mỏ Núi Pháo, sau 2 thập kỷ được phát hiện, vẫn chỉ nằm trên giấy với khoảng 2% diện tích mặt bằng cần thiết được giải phóng.

Dù vậy, Masan vẫn tự tin khi tiến vào lĩnh vực khoáng sản, vốn được biết đến như một "cuộc chơi đốt tiền" với yêu cầu vốn khổng lồ chi cho giải phóng mặt bằng, đầu tư máy móc, thiết bị cũng như hoạt động vận hành, bao gồm khai thác và chế biến quặng.

Với vị thế của một tập đoàn đa ngành lớn, Masan sở hữu tiềm lực tài chính lớn và khả năng huy động vốn. Doanh nghiệp nhanh chóng rót hơn 1 tỷ USD vào dự án mỏ Núi Pháo.

Năm 2013, Masan Resources liên doanh với Tập đoàn H.C. Starck đến từ Đức để thành lập công ty chuyên chế biến khoáng sản. Đến năm 2014, Masan Resources chính thức đưa mỏ Núi Pháo vào khai thác và sản xuất thương mại.

Tuy nhiên, thời điểm này, nhiều biến động xảy ra đẩy giá vonfram toàn cầu sụt giảm mạnh, đà giảm kéo dài và ghìm ở mức thấp trong suốt nhiều năm, khiến bức tranh kinh doanh của Masan Hightech-Materials gặp nhiều bất lợi.

Giữa nhiều áp lực, vào năm 2018, Masan Resources quyết định mua lại 49% cổ phần của H.C. Starck tại liên doanh giữa hai bên thông qua một công ty con, qua đó sở hữu 100% Công ty TNHH Tinh luyện Vonfram Núi Pháo - H.C.Starck.

Động thái này giúp công ty cải thiện bức tranh tài chính nhờ vào giảm cổ đông thiểu số và tích hợp hoạt động của Núi Pháo - H.C.Starck vào báo cáo tài chính. Ngoài ra, công bố từ phía doanh nghiệp, đây là một thương vụ “hời” do mức giá chỉ hơn 29 triệu USD là khá rẻ, trong khi Masan Resources sẽ được sở hữu hoàn toàn công nghệ chế biến vonfram cận sâu, tiết kiệm phí nhượng quyền khi tiếp tục sử dụng sau này.

Sau đó một năm, Masan Resources tiếp tục thông qua một công ty con để mua lại nền tảng kinh doanh vonfram của H.C. Starck, qua đó sở hữu những dây chuyền chế biến sâu vonfram từ APT cũng như các bằng sở hữu trí tuệ về công nghệ vonfram hàng đầu thế giới, có thể kể đến như hợp chất vonfram siêu mịn, hạt vonfram tròn hay công nghệ thu hồi vonfram từ phế thải điện tử.

Toàn cảnh mỏ Núi Pháo. Ảnh: DN. 

Đại hội cổ đông thường niên 2020 của Masan Resources, HĐQT công ty cho biết, thương vụ này củng cố vị thế cho công ty trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu. Đặc biệt, công nghệ tái chế được Masan Resources đánh giá cao về khả năng nhân rộng và sinh lời.

Đây cũng là kỳ đại hội cổ đông doanh nghiệp chính thức đổi tên thành Masan Hightech Materials, khẳng định định hướng công ty công nghệ cao và vươn mình mạnh mẽ ra thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, thị trường vonfram vẫn ảm đạm khiến hoạt động kinh doanh của Masan Higtech Materials chưa thể khởi sắc sau thương vụ năm 2019. Cộng thêm với đó, việc tái chế phế thải điện tử để thu hồi vonfram gặp khó bởi rác thải điện tử không nằm trong danh mục phế liệu được phép nhập khẩu để tái chế, theo Quyết định 13 của Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 2023.

Hệ quả, những năm 2020 – 2022, lợi nhuận hợp nhất sau thuế của Masan Hightech Materials chỉ vỏn vẹn vài chục đến hơn 200 tỷ đồng mỗi năm, con số khiêm tốn so với mức đầu tư khổng lồ.

Tuy nhiên, đó chưa phải cơn khủng hoảng thực sự. Năm 2023 và 2024, Masan Hightech báo lỗ trên dưới 1.600 tỷ đồng mỗi năm, đến từ chi phí khai thác mỏ tăng cao, sản lượng giảm, lãi suất tăng gây thêm áp lực lên các khoản vay.

Cuối năm 2024 khi thua lỗ đỉnh điểm, Masan Hightech Materials hoàn tất thương vụ bán 100% cổ phần vốn tại H.C. Starck cho Mitsubishi. Khoản lợi nhuận sau thuế một lần sau thoái vốn được Masan Hightech Materials sử dụng để trả nợ, giúp đưa tổng nợ của công ty từ 670 triệu USD xuống 490 triệu USD.

Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Masan Hightech Materials Danny Le cho biết, việc thoái vốn là bước đầu trong chiến lược tái cơ cấu nhằm tập trung vào các ngành kinh doanh cốt lõi.

Việc thoái vốn không có nghĩa Masan Hightech Materials “đoạn tuyệt” hoàn toàn với H.C. Starck khi công ty vẫn giữ đặc quyền hưởng lợi một phần lợi nhuận đối với công nghệ tái chế black mass của H.C. Starck khi công nghệ này được thương mại hóa.

Ngoài ra, đại diện của Tập đoàn Masan cũng giữ phần sở hữu và lợi nhuận tiềm năng tại Nyobolt, một startup về công nghệ pin và lưu trữ năng lượng dựa trên vật liệu công nghệ cao, đã được H.C. Starck rót 45 triệu bảng Anh đầu tư vào vòng gọi vốn series B.

Điểm bứt phá

Hành trình 16 năm ròng rã đầu tư vào hệ sinh thái vonfram xoay quanh mỏ Núi Pháo của Masan Hightech Materials dựa trên một tiền đề là mỏ Núi Pháo nổi tiếng toàn cầu với trữ lượng ít nhất hơn 50 nghìn tấn quặng chứa vonfram, biến nơi đây thành mỏ vonfram lớn nhất thế giới ngoài Trung Quốc.

Vonfram là kim loại quan trọng được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, từ pin sạc, chất bán dẫn cho đến công nghiệp vũ khí, quốc phòng. Tuy nhiên, loại khoáng sản này tương đối nhạy cảm khi khoảng 80% nguồn cung đến từ Trung Quốc, hạn chế phần nào khả năng tiếp cận của Mỹ hay các quốc gia phương Tây, vốn đang đầu tư mạnh mẽ vào ngành công nghiệp xe điện, chất bán dẫn cũng như quốc phòng.

Đó là điểm tựa cho niềm tin vonfram sẽ tăng giá mạnh trong tương lai, đặc biệt với bối cảnh địa chính trị toàn cầu bất ổn, cạnh tranh nước lớn ngày càng gay gắt, biểu hiện dễ thấy nhất là thương chiến Mỹ - Trung.

Niềm tin này đã trở thành sự thật khi giá vonfram tăng vọt kể từ nửa cuối 2025, khi Trung Quốc thắt chặt nguồn cung. Xu hướng chạy đua vũ trang cũng như đầu tư công nghệ bán dẫn cũng tạo tác động khiến giá vonfram tăng mạnh.

Đến nay, giá APT (amoni paratungstat – sản phẩm trung gian chứa vonfram sau khi tinh luyện quặng) đã chạm ngưỡng 3.000USD/MTU, cao gấp hơn 10 lần so với đáy lịch sử.

Chứng khoán Vietcap dự báo, giá vonfram có thể sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong tương lai. Trong khi đó, Masan Hightech Materials cho biết, vonfram có độ co giãn của cầu theo giá thấp nên bất chấp việc tăng giá mạnh, hoạt động tiêu thụ sẽ diễn ra thuận lợi.

Điều kiện thuận lợi từ giá vonfram khiến Masan Hightech Materials nhanh chóng có lãi trong hai quý cuối năm 2025 và đề ra mục tiêu trả hết nợ vào giai đoạn 2027 - 2028. Tuy nhiên, quá trình này còn thuận lợi ngoài sức tưởng tượng của công ty.

Cụ thể, hành trình đầu tư mạnh mẽ trong gần hai thập kỷ giúp Masan Hightech Materials có đủ điều kiện để tối ưu hóa lợi ích từ xu thế thị trường. Riêng quý II/2026, doanh nghiệp đẩy mạnh việc tăng cường công suất, đưa sản lượng vonfram tinh luyện tăng 91% so với cùng kỳ, qua đó tận dụng chu kỳ tăng giá của vonfram.

Kết quả, chỉ nửa đầu 2026, Masan Hightech Materials bứt tốc mạnh mẽ, kiếm được khoản lợi nhuận bằng với tổng lợi nhuận 16 năm hoạt động trước đó cộng lại chỉ sau nửa đầu năm 2026.

Bức tranh kinh doanh của Masan Hightech Materials được dự báo sẽ tiếp tục tích cực trong trung hạn bởi cạnh tranh thương mại Mỹ - Trung chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, nhu cầu vonfram toàn cầu tiếp tục tăng cao.

Ngoài ra, lợi nhuận tăng nhanh giúp giải tỏa dần áp lực nợ vay, khiến lãi vay không còn là gánh nặng lớn đối với công ty trong trung hạn.

Một yếu tố quan trọng là Masan Hightech Materials đang tích cực thúc đẩy dự án mỏ Núi Pháo mở rộng, có tiện tích khoảng gần 43ha, nằm liền kề khu mỏ Núi Pháo hiện hữu, qua đó giúp công ty dễ dàng tận dụng được cơ sở sẵn có để đẩy nhanh tiến độ và tối ưu hóa công suất.

Theo thông tin doanh nghiệp công bố, đề án thăm dò khoáng sản tại khu vực mỏ Núi Pháo mở rộng đang được Cục Khoáng sản và địa chất thẩm định.

Trước đó, Bộ Nông nghiệp và môi trường cũng đã công bố việc công ty con của Masan Hightech Materials là Công ty Khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo đủ điều kiện để xem xét cấp giấy phép thăm dò khoáng sản tại Núi Chiếm, một khu vực rộng khoảng 1.000ha, ước tính chứa 115 triệu tấn quặng vonfram đa kim.

Đây là cơ sở để Masan Hightech Materials nhân mức lợi nhuận lên gấp nhiều lần nếu kịp đưa các khu vực mỏ mới vào khai thác khi giá vonfram vẫn duy trì ở mức cao, đồng thời tạo tiền đề có lãi dài hạn cho doanh nghiệp.

Có thể nói, sau hơn 16 năm dày công đầu tư, Masan Hightech Materials cuối cùng cũng bước vào chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ nhờ xu thế giá vonfram toàn cầu.

Tuy nhiên, chu kỳ mới vẫn đặt ra một câu hỏi, liệu hệ sinh thái vonfram xoay quanh mỏ Núi Pháo có thể trở thành “cỗ máy kiếm tiền” bền vững hay tiếp tục phụ thuộc vào xu thế lên xuống của giá vonfram toàn cầu.