'Mặt trái' của giao dịch P2P tài sản số: Cảnh báo rủi ro pháp lý từ tâm lý muốn đi đường tắt

Tọa đảm giữa các chuyên gia về các vấn đề pháp lý liên quan đến tài sản số. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Ngày 10/1, tại Đại học Duy Tân (Đà Nẵng) diễn ra hội thảo với chủ đề “Blockchain: Từ nền tảng công nghệ đến ứng dụng trong tài chính số,” thu hút sự quan tâm của sinh viên, giảng viên và các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ tài chính.

Sự kiện do Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam phối hợp với Đại học Duy Tân và một số đơn vị công nghệ tổ chức, tập trung thảo luận việc ứng dụng blockchain trong tài chính số, đồng thời nhấn mạnh các yêu cầu tuân thủ và cảnh báo rủi ro pháp lý từ những hình thức giao dịch phổ biến như P2P (viết tắt của peer-to-peer, là hình thức giao dịch trực tiếp giữa người mua và người bán, không thông qua sàn hay trung gian lưu ký).

Rủi ro P2P nếu không tuân thủ quy định

Theo các diễn giả, giao dịch ngang hàng (P2P) giúp mua bán tài sản mã hóa nhanh và thuận tiện, nhưng dễ phát sinh rủi ro do khó kiểm soát danh tính đối tác và nguồn tiền. Rủi ro không chỉ nằm ở biến động giá hay lừa đảo, mà còn liên quan trách nhiệm pháp lý nếu dòng tiền có dấu hiệu bất thường.

Tại hội thảo, ông Trần Huyền Dinh (Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam) phân tích hệ lụy mà người tham gia P2P có thể gặp trong bối cảnh chính sách về tài sản số đang được hoàn thiện.

Ông Trần Huyền Dinh - Chủ nhiệm Ủy ban Ứng dụng Fintech, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam phát biểu tham luận tại Hội thảo. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Ông Trần Huyền Dinh nhận định: “Từ ngày 01/01/2026, Luật Công nghiệp Công nghệ số chính thức có hiệu lực, giao dịch tài sản số theo hình thức P2P tại Việt Nam có thể đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý.

Từ góc độ tuân thủ, ông Dinh cho rằng nhiều người dùng “yếu” ở khâu đánh giá rủi ro đối tác và lưu trữ bằng chứng giao dịch. Khi phát sinh yêu cầu giải trình, việc thiếu lịch sử trao đổi, chứng từ hoặc thông tin xác thực có thể khiến quá trình xử lý kéo dài, thậm chí gây thiệt hại ngoài dự kiến.

Dẫn báo cáo Global Crypto Adoption Index của Chainalysis, ông Dinh cho biết Việt Nam nhiều năm nằm trong nhóm quốc gia có mức độ tiếp nhận tài sản mã hóa cao, với tổng giá trị dòng vốn tài sản mã hóa vào Việt Nam giai đoạn 2023-2024 ước tính gần 220 tỷ USD.

Theo ông, quy mô lớn và tốc độ luân chuyển nhanh đòi hỏi tăng cường công cụ quản lý rủi ro, nhất là các cơ chế phòng, chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố (AML/CFT) ngay từ khâu thiết kế hệ thống.

Sandbox tại Đà Nẵng: Từ lý thuyết đến trải nghiệm

Nhằm giúp các bên liên quan hiểu hơn về cơ chế vận hành sandbox thử nghiệm tại Đà Nẵng hiện nay, hội thảo tổ chức hoạt động trải nghiệm tài sản số. Minh họa cách các mô hình chuyển đổi tài sản số sang tiền pháp định được vận hành thử nghiệm có kiểm soát. Trải nghiệm này giúp người học hình dung rõ mối liên hệ giữa công nghệ, pháp lý và tuân thủ, cũng như vai trò của các bước xác minh, lưu vết và giám sát giao dịch.

Tham luận về tình trạng lừa đảo tải sản số tại Việt Nam. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Một số ý kiến khuyến nghị người dùng, đặc biệt là người mới, cần trang bị kiến thức về tuân thủ, nhận diện dấu hiệu bất thường và hạn chế giao dịch khi không thể xác minh nguồn tiền hoặc thông tin đối tác.

Bà Lê Vũ Hương Quỳnh, Giám đốc khu vực Châu Á – Thái Bình Dương của Tập đoàn Công nghệ Tether, cho rằng blockchain đang chuyển dịch từ công nghệ mới sang vai trò hạ tầng trong thanh toán, đặc biệt với giao dịch xuyên biên giới, kéo theo yêu cầu cao hơn về quản trị và giám sát.

Phó giáo sư - Tiến sỹ Nguyễn Gia Như, Hiệu trưởng Trường Khoa học máy tính và Trí tuệ nhân tạo, Đại học Duy Tân, nhấn mạnh blockchain không còn là công nghệ thử nghiệm mà đang từng bước trở thành một lớp hạ tầng giá trị mới của nền kinh tế số.

Theo ông, "việc đưa các nội dung về blockchain, dữ liệu phân tán và tài chính số vào môi trường đại học có ý nghĩa quan trọng trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường hiểu biết, lan tỏa đồng thời tạo cầu nối giữa nghiên cứu, đào tạo và thực tiễn triển khai tại doanh nghiệp."

Trong bối cảnh Luật Công nghiệp Công nghệ số có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, Việt Nam cho đến nay ghi nhận hai mô hình (MIMO và BasalPay) được cơ quan quản lý cho phép thử nghiệm có kiểm soát đối với hoạt động chuyển đổi tài sản mã hóa tại thành phố Đà Nẵng./.

(Vietnam+)