Máy bay chỉ huy cảnh báo sớm E-3A Sentry của NATO lần đầu làm nhiệm vụ trên bầu trời Phần Lan

Ngày 3/3/2026, một máy bay chỉ huy cảnh báo sớm và kiểm soát trên không E-3A Sentry thuộc lực lượng cảnh báo sớm trên không của NATO đã thực hiện nhiệm vụ tác chiến đầu tiên trong không phận Phần Lan.

Hoạt động được tiến hành với sự phối hợp của Không quân Phần Lan, đánh dấu bước tiến mới trong quá trình tích hợp quốc gia này vào hệ thống phòng không và chỉ huy tác chiến của NATO.

Theo thông tin từ NATO, chuyến bay được điều phối bởi Bộ tư lệnh lực lượng liên quân Norfolk và đặt dưới sự chỉ huy trực tiếp của Bộ tư lệnh không quân NATO.

Trong quá trình làm nhiệm vụ, máy bay E-3A Sentry hoạt động như một trung tâm chỉ huy bay trên không, phối hợp với Trung tâm kiểm soát và báo cáo không quân Phần Lan tại thành phố Rovaniemi cùng Trung tâm tác chiến không quân tại Jyväskylä.

Trong nhiệm vụ này, 8 tiêm kích đa nhiệm McDonnell Douglas F/A-18 Hornet của Không quân Phần Lan đã tham gia bay hộ tống và diễn tập chiến thuật cùng máy bay chỉ huy NATO.

Các máy bay chiến đấu thực hiện bài bay 4 đấu 4 nhằm kiểm tra khả năng phối hợp giữa hệ thống chỉ huy trên không của NATO với lực lượng chiến đấu của Phần Lan.

Máy bay E-3A Sentry là nền tảng chỉ huy và cảnh báo sớm trên không, được phát triển từ khung thân máy bay vận tải Boeing 707.

Điểm nhận dạng nổi bật của loại máy bay này là hệ thống radar cảnh giới tầm xa đặt trong vòm radar hình đĩa trên thân máy bay.

Radar của E-3A có khả năng phát hiện mục tiêu trên không ở khoảng cách hơn 400 km, theo dõi đồng thời hàng trăm mục tiêu và truyền dữ liệu trực tiếp cho các đơn vị chiến đấu trên không, trên biển và mặt đất. Nhờ đó, máy bay có thể đóng vai trò như một trung tâm chỉ huy di động trên bầu trời.

Máy bay có chiều dài khoảng 46,6 m, sải cánh 44,4 m và trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 147 tấn.

Hệ thống động lực gồm 4 động cơ phản lực cánh quạt tuabin CFM56, cho phép máy bay đạt tốc độ hành trình khoảng 850 km/h và hoạt động liên tục nhiều giờ trên không.

Trong chiến tranh hiện đại, máy bay cảnh báo sớm như E-3A Sentry có vai trò đặc biệt quan trọng. Ngoài nhiệm vụ phát hiện mục tiêu từ xa, máy bay còn trực tiếp điều phối hoạt động của tiêm kích, máy bay tiếp dầu và các hệ thống phòng không mặt đất.

Theo các chuyên gia quân sự, việc NATO triển khai máy bay chỉ huy E-3A Sentry trên không phận Phần Lan mang ý nghĩa chiến lược lớn. Khu vực Bắc Âu và Bắc Cực đang trở thành một trong những không gian cạnh tranh quân sự ngày càng quan trọng giữa NATO và Nga.

Việc tích hợp hệ thống cảnh báo sớm của NATO với mạng lưới radar quốc gia của Phần Lan giúp liên minh mở rộng phạm vi giám sát trên không ở khu vực phía bắc châu Âu.

Điều này cho phép NATO theo dõi các hoạt động hàng không quân sự trong khu vực biển Baltic và Bắc Cực với độ bao phủ rộng hơn.

Các hoạt động bay này cũng nằm trong chuỗi nhiệm vụ giám sát trên không của NATO như Arctic Sentry và Eastern Sentry.

Những nhiệm vụ này nhằm tăng cường khả năng cảnh giới, chia sẻ dữ liệu và phản ứng nhanh của liên minh trước các diễn biến an ninh ở sườn phía đông và khu vực Bắc Cực.

Việc máy bay chỉ huy E-3A Sentry lần đầu hoạt động trong không phận Phần Lan cho thấy NATO đang đẩy nhanh quá trình tích hợp các thành viên mới vào cấu trúc tác chiến chung.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược tại châu Âu ngày càng gia tăng, các hệ thống cảnh báo sớm và chỉ huy trên không tiếp tục đóng vai trò then chốt trong việc duy trì khả năng kiểm soát bầu trời của liên minh.

Việt Hùng