'Mệnh lệnh từ trái tim' trên hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Bình Nghi, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn tham gia công tác lấy mẫu xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ thôn Bản Trại, xã Kháng Chiến, tỉnh Lạng Sơn. Ảnh: A Phủ

Chung một quyết tâm, không để liệt sĩ nào bị lãng quên

Ngày 22/3/2026, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ ký quyết định ban hành kế hoạch tổ chức “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027). Đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt, thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân các Anh hùng liệt sĩ.

Để Chiến dịch đạt mục tiêu đề ra, Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam yêu cầu các cơ quan, đơn vị quán triệt, triển khai nghiêm túc, chặt chẽ; đề cao trách nhiệm cấp ủy, chỉ huy, nhất là người đứng đầu; gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Đồng thời, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, gắn Chiến dịch với các phong trào thi đua, tạo khí thế hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Trong triển khai Chiến dịch, Bộ đội Biên phòng xác định đây là “mệnh lệnh từ trái tim”, với quyết tâm, trách nhiệm và nghĩa tình đồng đội, với mục tiêu trả lại tên cho các liệt sĩ, không để ai bị lãng quên. Tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng yêu cầu “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả; đề cao trách nhiệm người đứng đầu, phân công cụ thể, ưu tiên nguồn lực và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Từ rà soát thông tin, xác minh nguồn tin, tìm kiếm vị trí chôn cất, quy tập hài cốt, lấy mẫu sinh phẩm của thân nhân đến bảo quản, bàn giao, giám định và đối sánh ADN, mỗi khâu đều phải được tiến hành khoa học, chặt chẽ, chính xác, khách quan, đúng quy định. Qua đó, các lực lượng nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, khắc phục khó khăn, bảo đảm Chiến dịch được triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Dấu ấn của Bộ đội Biên phòng trên hành trình tri ân

Với đặc thù địa bàn rộng, trải dài từ biên giới đất liền đến biển, đảo, Bộ đội Biên phòng giữ vai trò quan trọng trong thu thập thông tin, phối hợp tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đến ngày 13/8/2026, Bộ đội Biên phòng 12 tỉnh, thành phố gồm: Lai Châu, Sơn La, Quảng Ninh, Lào Cai, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Gia Lai, Đồng Nai, Quảng Ngãi, thành phố Hồ Chí Minh và Trung tâm Huấn luyện Bộ đội Biên phòng cử 379 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia Lễ truy điệu, đưa đón hài cốt liệt sĩ và cử 4 lượt phương tiện phục vụ nhiệm vụ. Trong đó, 4 đồng chí Phó Chính ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh tham gia Ban Chỉ đạo; 7 đồng chí là đội trưởng các đội công tác và 9 đồng chí là thành viên các đội công tác tìm kiếm vị trí chôn cất hài cốt liệt sĩ. Đáng chú ý, 52 lượt cán bộ, chiến sĩ đã tham gia vào 16 đội lấy mẫu máu của thân nhân những người hy sinh trong kháng chiến, góp phần tạo cơ sở quan trọng phục vụ công tác xác định danh tính liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN.

Cán bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị tham gia "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” tại khu vực biên giới tỉnh Quảng Trị. Ảnh: Trần Hợp

Từ lực lượng được tổ chức theo nhiệm vụ, các đơn vị chủ động triển khai cách làm phù hợp với từng địa bàn. Tại Quảng Ninh, Bộ đội Biên phòng tỉnh thành lập 7 tổ với 35 cán bộ, chiến sĩ, do chỉ huy các đồn Biên phòng phụ trách, phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và Ban Chỉ huy Quân sự xã, phường, đặc khu tổ chức lấy mẫu và hoàn mẫu hài cốt liệt sĩ. Việc triển khai lực lượng ngay tại địa bàn vừa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, vừa phát huy lợi thế bám dân, gần dân, kịp thời tiếp nhận và xác minh những nguồn tin có giá trị.

Từ thực tiễn địa bàn cho thấy, nhân dân chính là nguồn cung cấp thông tin quan trọng trong hành trình tìm kiếm đồng đội. Vì vậy, Bộ đội Biên phòng chú trọng phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cựu chiến binh, thanh niên xung phong, nhân chứng lịch sử và người dân để thu thập, xác minh thông tin về mộ liệt sĩ chưa được quy tập, liệt sĩ chưa xác định được danh tính hoặc còn thiếu thông tin. Với lợi thế bám địa bàn, gần dân, cán bộ, chiến sĩ Biên phòng có điều kiện tiếp nhận, kiểm chứng, kết nối những nguồn tin tưởng như nhỏ bé thành những manh mối có giá trị.

Hiệu quả từ công tác tuyên truyền, vận động và phát huy nguồn tin tại cơ sở đã bước đầu được thể hiện rõ. Bộ đội Biên phòng 2 tỉnh Lai Châu và Sơn La đã tổ chức 112 buổi tuyên truyền; đăng tải 1 tin, 1 phóng sự; phối hợp phát thanh 50 lượt trên các phương tiện thông tin đại chúng về Chiến dịch. Qua tuyên truyền, vận động, các đơn vị đã tiếp nhận và xác minh thông tin về 2 phần mộ liệt sĩ; phối hợp với chính quyền địa phương xác minh 6 nguồn tin liên quan đến 14 mộ liệt sĩ. Những kết quả này cho thấy, mỗi thông tin từ cơ sở đều có thể trở thành một manh mối quan trọng trên hành trình tìm kiếm đồng đội.

Cùng với thu thập, xác minh nguồn tin, các đơn vị tập trung lực lượng phục vụ khâu lấy mẫu và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. 59 cán bộ, chiến sĩ thuộc Bộ đội Biên phòng các tỉnh, thành phố: Sơn La, Lai Châu, Huế, thành phố Hồ Chí Minh và Trung tâm Huấn luyện Bộ đội Biên phòng tham gia phục vụ công tác lấy mẫu và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang liệt sĩ. Cùng với đó, 63 cán bộ, chiến sĩ thuộc Trung tâm Huấn luyện Bộ đội Biên phòng cũng tham gia làm nhiệm vụ tiêu binh, phục vụ Lễ dâng hương và Lễ động thổ khai quật lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Bắc Bình và Nghĩa trang liệt sĩ Thái Hòa, tỉnh Phú Thọ.

Đằng sau mỗi nguồn tin, mẫu sinh phẩm là hy vọng tìm lại phần mộ, xác định danh tính những người đã hy sinh và giúp thân nhân khép lại những năm tháng chờ đợi. Bởi vậy, 500 ngày đêm tuy có điểm kết thúc, nhưng trách nhiệm tri ân các liệt sĩ luôn được tiếp nối. Mỗi phần mộ được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định là thêm một người lính được trở về với gia đình, quê hương và đồng đội. Với Bộ đội Biên phòng, thực hiện Chiến dịch không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là trách nhiệm trước lịch sử, sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và nghĩa tình với đồng đội đã hy sinh. Bằng những việc làm cụ thể, cán bộ, chiến sĩ đang góp sức thực hiện mục tiêu “trả lại tên cho các liệt sĩ, không để ai bị lãng quên”.