Miền Bắc rét sâu, gia tăng số người bị méo miệng: Chuyên gia chỉ cách bảo vệ sức khỏe 'vàng'

Miền Bắc những ngày gầy đây không khí lạnh dồn dập gây rét đậm, rét hại không chỉ làm gia tăng các bệnh hô hấp mà còn khiến nhiều người đột ngột méo miệng, lệch mặt, phải nhập viện trong tình trạng dễ nhầm với đột quỵ. Đây có thể là dấu hiệu liệt dây thần kinh số VII ngoại biên do nhiễm lạnh, cần được phát hiện và điều trị sớm trong "thời điểm vàng".

Tại Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ tiếp nhận cháu P.N.C. (11 tuổi, Hà Nội) trong tình trạng méo miệng, cơ mặt bên trái cứng đơ, không cười được và mắt không nhắm kín. Qua thăm khám, cháu được chẩn đoán liệt dây thần kinh số VII ngoại biên do nhiễm lạnh. Gia đình cho biết, trước đó một ngày, cháu đi học trong thời tiết rét đậm nhưng cởi áo khoác và chỉ mặc áo mỏng suốt cả ngày. Bác sĩ CKI Lê Nguyên Long, Phụ trách Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng, chia sẻ với Tiền Phong, sau một tuần điều trị kết hợp thuốc, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, vận động, cơ mặt của bệnh nhi đã cải thiện rõ rệt.

Châm cứu điều trị cho bệnh nhân.

Trường hợp khác là ông N.V.N. (58 tuổi, Hà Nội), sau vài ngày thời tiết chuyển lạnh, ông đau họng, sưng đau tai trái và được chẩn đoán viêm tai giữa tại cơ sở y tế tuyến dưới. Sau 3 ngày điều trị không cải thiện, ông bắt đầu méo miệng, nói khó, mắt không nhắm kín. Lo ngại đột quỵ, gia đình đưa ông đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Kết quả chụp cắt lớp vi tính sọ não loại trừ tổn thương mạch máu não, các bác sĩ xác định ông bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên bên trái do biến chứng viêm tai giữa cấp, kèm liệt dây thanh âm. Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp và một số bệnh lý nền làm suy giảm miễn dịch. Sau 10 ngày điều trị bằng thuốc kháng viêm, giảm phù nề kết hợp vật lý trị liệu phục hồi chức năng cơ mặt, tình trạng bệnh cải thiện rõ rệt.

Bệnh viện cũng ghi nhận trường hợp bà B.T.T. (83 tuổi, Hà Nội) xuất hiện méo miệng sang trái, mắt phải không nhắm kín sau khi đi ăn sáng về và được chẩn đoán liệt dây thần kinh số VII ngoại biên bên phải.

Bấm huyệt điều trị cho bệnh nhân.

Theo bác sĩ Lê Nguyên Long, dây thần kinh số VII có vai trò chi phối vận động các cơ mặt, dẫn truyền vị giác và tham gia tiết nước mắt, nước bọt. Do đi qua ống xương hẹp ở xương thái dương, dây thần kinh này rất nhạy cảm và dễ bị phù nề. Khi vùng đầu, mặt, cổ tiếp xúc lạnh đột ngột, mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ, kích hoạt phản ứng viêm và dẫn đến chèn ép dây thần kinh, gây liệt mặt. Bên cạnh đó, thời tiết lạnh còn tạo điều kiện cho virus, đặc biệt là herpes simplex type 1, tái hoạt. Virus tồn tại tiềm ẩn trong hạch thần kinh mặt của nhiều người khỏe mạnh và khi tái hoạt sẽ làm phản ứng viêm tăng mạnh, khiến liệt mặt khởi phát đột ngột.

Người bệnh thường phát hiện triệu chứng rất nhanh, có thể ngay khi thức dậy buổi sáng đã thấy méo miệng, cười lệch, nói khó, chảy nước miếng hoặc nước mắt bên liệt, mắt không nhắm kín, kèm đau âm ỉ sau tai. Các biểu hiện tiến triển trong vài giờ đến một, hai ngày nhưng không gây rối loạn ý thức.

Theo bác sĩ Long lưu ý, liệt mặt do nhiễm lạnh thường không kèm theo yếu tay chân, tê nửa người hay rối loạn ngôn ngữ trung ương như đột quỵ. Tuy nhiên, do biểu hiện méo miệng tương đối giống đột quỵ, người bệnh dễ nhầm lẫn và nhập viện muộn hoặc xử trí không đúng cách. “Thời điểm vàng” trong điều trị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên là 72 giờ đầu, nhằm giảm phù nề, bảo vệ bao myelin và tăng khả năng hồi phục hoàn toàn chức năng vận động cơ mặt.

Cách bảo vệ sức khỏe khi trời lạnh, nhiệt độ giảm sâu

Theo Sức khỏe & Đời sống, để phòng bệnh trong những ngày trời rét, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần giữ ấm vùng đầu, mặt và cổ khi ra ngoài; tránh để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào mặt, đặc biệt khi ngủ; không tắm khuya và không xối nước lạnh hoặc nước nóng đột ngột lên đầu, mặt. Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, lệch mặt, mắt không nhắm kín, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa để được thăm khám, loại trừ đột quỵ và điều trị kịp thời.

Những người làm việc ngoài trời lạnh cần chú ý giữ ấm cơ thể, nếu đốt củi sưởi ấm cần chú ý độ an toàn.

Mặc ấm, che chắn kỹ các vùng đầu, tai, cổ, tay… khi đi xe máy.

Khi lái xe ô tô, nên làm ấm nội thất xe, chú ý thông gió và thay đổi nhiệt độ.

Đảm bảo xe có đủ nhiên liệu nếu bạn đi chặng đường dài.

Những ngày trời lạnh, cần duy trì trạng thái hydrat hóa tốt, uống đủ nước. Để giúp khởi động cả ngày, hãy uống đồ uống nóng (nước, sữa và trà) và thức ăn nóng (ví dụ như súp, cháo, phở). Ăn ít nhất một bữa ăn nóng mỗi ngày. Tránh đồ uống có cồn và cố gắng ăn ít nhất năm phần trái cây và rau quả hằng ngày.

Trúc Chi (t/h)