Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Nhắc đến phim Việt, khán giả thường nghĩ đến hai hướng chính, gồm những tác phẩm thương mại được đầu tư lớn, đặt mục tiêu chinh phục phòng vé và những bộ phim nghệ thuật, độc lập hướng đến nhóm khán giả riêng hoặc các liên hoan phim.

Tuy nhiên, những năm gần đây xuất hiện một số tác phẩm không cần ngân sách quá lớn nhưng vẫn hướng tới công chúng rộng hơn, đồng thời dành khoảng không gian nhất định cho sáng tạo.

Trên thế giới, các hãng phim như A24, Lionsgate hay Amazon MGM đã tạo dấu ấn với những dự án không nhất thiết phải dựa vào kinh phí khổng lồ hay cách làm quá kén khán giả. Họ tập trung vào những câu chuyện, góc nhìn và cách thể hiện mà các hãng phim lớn đôi khi ít ưu tiên.

Phim “Đêm tối rực rỡ” từng tranh giải 'Tác phẩm nước ngoài xuất sắc' của Quả Cầu Vàng 2023. (Nguồn: NXS)

Tại Việt Nam, những tác phẩm như Hẹn em ngày nhật thực hay Đêm tối rực rỡ cho thấy vẫn có dư địa cho những bộ phim không dựa vào ngân sách lớn nhưng chú trọng chất lượng và cảm xúc. Theo bà Trần Phương Thủy và ông Đoàn Tuấn Đức, giảng viên ngành Sản xuất phim kỹ thuật số, Đại học RMIT Việt Nam, phân khúc này có thể góp phần mở rộng sự đa dạng và thúc đẩy sáng tạo của điện ảnh Việt.

Phim tầm trung còn bỏ ngỏ

Theo bà Trần Phương Thủy, một trong những khó khăn hiện nay là Việt Nam chưa có định nghĩa thống nhất về “phim tầm trung”.

Ở những nền điện ảnh phát triển, phim thường được phân loại dựa trên nhiều yếu tố như ngân sách sản xuất, chiến lược tiếp thị và quy mô phát hành. Trong khi đó, tại Việt Nam, kinh phí của một bộ phim không phải lúc nào cũng được công khai, khiến ranh giới của phân khúc này chưa thật rõ.

Dù vậy, khoảng trống này có thể nhận thấy qua cách phim được quảng bá và thảo luận trên truyền thông. Phim Việt thường được nhìn nhận theo hai nhóm: Thương mại và nghệ thuật.

Phim thương mại có lợi thế về dàn diễn viên, mức độ đầu tư và chiến dịch quảng bá, song đi kèm áp lực doanh thu. Các dự án độc lập có nhiều không gian sáng tạo hơn nhưng thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận đông đảo khán giả.

Những tác phẩm vừa chú trọng giá trị nghệ thuật, vừa có khả năng tiếp cận công chúng rộng hơn vẫn chưa nhiều và chưa thực sự được nhìn nhận như một phân khúc riêng.

Bà Thủy cho rằng đây là khoảng trống đáng được quan tâm. “Phim tầm trung mở ra nhiều không gian hơn cho sáng tạo nghệ thuật mà vẫn giữ rủi ro thương mại trong tầm kiểm soát. Đây cũng là môi trường thuận lợi để các nhà làm phim trẻ từng bước rèn tay nghề và tích lũy kinh nghiệm trước khi bước vào những dự án quy mô lớn hơn”, bà nói.

Tạo dựng “vùng trung gian”

Để phân khúc phim tầm trung phát triển, theo ông Đoàn Tuấn Đức, thay vì cạnh tranh trực tiếp với các bom tấn, phim tầm trung có thể tìm vị trí riêng bằng câu chuyện hấp dẫn, xác định rõ nhóm khán giả và sử dụng nguồn lực hiệu quả. Cách tiếp cận này tạo điều kiện để các nhà làm phim thử nghiệm những ý tưởng mới mà vẫn cân nhắc mục tiêu thương mại.

Những câu chuyện bắt nguồn từ đời sống cũng là một nguồn chất liệu đáng chú ý. Phim phản ánh văn hóa, các mối quan hệ và vấn đề xã hội có thể tạo sự đồng cảm với khán giả trong nước, đồng thời mở ra khả năng tiếp cận người xem quốc tế.

Tuy nhiên, ngân sách không phải yếu tố duy nhất quyết định thành công của một bộ phim tầm trung. Theo ông Đức, kịch bản tốt vẫn là nền tảng, nhưng một bộ phim muốn tạo sức hút còn cần diễn xuất thuyết phục, dấu ấn văn hóa rõ nét, quy trình sản xuất bài bản và chiến lược quảng bá phù hợp.

Khi khán giả ngày càng có nhiều lựa chọn giải trí, thời điểm phát hành và khả năng kết nối với người xem cũng trở thành những yếu tố quan trọng.

Trong chặng đường phát triển tiếp theo, phân khúc phim tầm trung có thể mở thêm không gian cho điện ảnh Việt, nơi các nhà làm phim trẻ được tích lũy kinh nghiệm, những ý tưởng mới có cơ hội thử sức và các câu chuyện gần gũi với đời sống Việt Nam có thể tiếp cận đông đảo công chúng hơn.