Miền núi Thanh Hóa và bài toán 'năng lượng' cho xe điện

Trong xu thế chuyển dịch sang giao thông xanh, việc phát triển hạ tầng trạm sạc đang trở thành một yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, tại các khu vực miền núi như Thanh Hóa, đặc biệt là xã Thạch Quảng, Bá Thước, Cẩm Thủy… bài toán “tiếp năng lượng” cho xe điện không đơn thuần là câu chuyện công nghệ, mà còn là bài toán kinh tế, hạ tầng…

Những bước đi đầu tiên từ người dân

Là một trong những hộ tiên phong đầu tư trạm sạc tại địa phương, bà Nguyễn Thị Xuân, Giám đốc Công ty TNHH Đạm Xuân, đã mạnh dạn trong xu hướng mới. Từ năm 2025, bà bắt đầu lắp đặt trạm sạc dành cho xe điện, trong đó có thiết bị của VinFast.

“Ban đầu tôi cũng chưa tiếp cận nhiều, nhưng thấy xu hướng xe điện ngày càng rõ nên đầu tư. Hiện tại có 2 trạm với 4 vòi sạc, mỗi ngày cũng có khách đến sạc, khoảng 7 - 8 lượt”, bà Xuân nói và cho biết, dù lượng khách chưa thực sự đông, song tín hiệu thị trường là tích cực. Điều này cho thấy nhu cầu đang hình thành, dù còn chậm, tại khu vực miền núi, nơi trước đây gần như “vắng bóng” các phương tiện sử dụng năng lượng điện.

Không chỉ dừng lại ở trạm sạc, bà Xuân cũng bước đầu tính đến việc phát triển các dịch vụ đi kèm. “Hiện tại mới có máy bán nước tự động để phục vụ khách. Sau này nếu đông hơn thì sẽ tính thêm các dịch vụ nghỉ ngơi, ăn uống.”

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất vẫn là chi phí đầu tư ban đầu. Theo bà Xuân, tổng chi phí cho hệ thống trạm sạc và hạ tầng điện lên tới khoảng hơn 2 tỷ đồng. Nếu tính đầy đủ các hạng mục liên quan, con số có thể cao hơn nhiều. “Một trạm sạc khoảng 1 tỷ đồng, chưa kể hệ thống điện, mặt bằng… Tổng đầu tư cũng khá lớn nên phải tính toán lâu dài”, bà Xuân nói và bày tỏ, trong bối cảnh nhu cầu chưa cao, thời gian hoàn vốn là một dấu hỏi lớn. Đây cũng là tâm lý chung của nhiều hộ dân và doanh nghiệp nhỏ tại khu vực miền núi muốn đầu tư nhưng còn e ngại rủi ro.

Để giảm áp lực chi phí vận hành, bà Xuân đang dự tính lắp đặt thêm hệ thống điện mặt trời, giải pháp này không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn phù hợp với định hướng phát triển năng lượng tái tạo, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái xanh tại địa phương.

“Hiện tôi đang cho người khảo sát để làm năng lượng mặt trời, vừa tiết kiệm điện, vừa chủ động nguồn năng lượng”, bà Xuân thông tin.

Xu hướng chuyển đổi xanh ngày càng mạnh mẽ trên toàn tỉnh Thanh Hóa. Tuy nhiên, khu vực miền núi vẫn còn nhiều khó khăn cần có phương án phù hợp, đồng nhất giữa hạ tầng và người sử dụng. Ảnh: Ngô Nhung

Gỡ nút thắt về chính sách và hạ tầng

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Lê Huy Dương, Chủ tịch UBND xã Thạch Quảng cho rằng, phát triển trạm sạc điện là xu hướng tất yếu, nhưng cần triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

“Đối với một địa phương miền núi như Thạch Quảng, chúng tôi xác định phát triển hạ tầng trạm sạc điện không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là một phần trong chiến lược phát triển kinh tế xanh, bền vững”, ông nhấn mạnh.

Theo ông Dương, hiện nay, địa phương đang phối hợp với các ngành chức năng để tuyên truyền, hướng dẫn thủ tục, đồng thời đề xuất các chính sách hỗ trợ như ưu đãi về điện, vốn vay, hoặc lồng ghép vào các chương trình phát triển kinh tế hộ gia đình.

Chủ tịch UBND xã Thạch Quảng cho biết, bên cạnh đó, ngành điện lực cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo khả năng đấu nối và an toàn vận hành. Việc nâng cấp lưới điện, đơn giản hóa thủ tục kỹ thuật sẽ giúp người dân dễ dàng tiếp cận hơn với mô hình này. Một vấn đề khác là đảm bảo tiêu chuẩn an toàn. Chính quyền địa phương đang tăng cường kiểm tra, hướng dẫn về phòng cháy chữa cháy, tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm tránh rủi ro từ việc lắp đặt tự phát.

Thực tế cho thấy, phát triển trạm sạc tại miền núi là một bài toán khó, khi phải cân đối giữa nhu cầu thực tế và hiệu quả đầu tư. “Nếu đầu tư sớm quá thì hiệu quả kinh tế chưa rõ ràng, nhưng nếu chậm thì sẽ bỏ lỡ cơ hội,” ông Dương nhận định.

Theo Chủ tịch UBND xã Thạch Quảng, hiện địa phương lựa chọn hướng đi thận trọng. Thí điểm và đánh giá hiệu quả, sau đó mới nhân rộng. Những mô hình như của bà Xuân chính là mô hình thí nghiệm thực tế để kiểm chứng tính khả thi. Trong tương lai, khi lượng xe điện tăng lên, các trạm sạc sẽ không chỉ là điểm cung cấp năng lượng mà còn trở thành điểm dừng chân, kết hợp dịch vụ du lịch, thương mại, mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho khu vực miền núi. “Người dân sẽ đóng vai trò nòng cốt trong việc phủ sóng hạ tầng trạm sạc điện. Chính quyền sẽ là người đồng hành, còn người dân chính là lực lượng trực tiếp triển khai”, ông Dương kỳ vọng.

Ông Dương cho biết, địa phương khuyến khích phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện theo hướng xã hội hóa, tuy nhiên việc đầu tư, lắp đặt trạm sạc phải đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về đất đai, quy hoạch, điện lực và phòng cháy chữa cháy. Không phải vị trí nào cũng được phép triển khai mà phải phù hợp quy hoạch, điều kiện hạ tầng kỹ thuật và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận theo quy định.

“UBND xã không chấp nhận việc lắp đặt trạm sạc tự phát, không đúng quy hoạch hoặc không đảm bảo điều kiện kỹ thuật, an toàn. Mọi hoạt động đầu tư phải được kiểm soát, hướng dẫn và thực hiện đúng quy định pháp luật”, ông Dương nhấn mạnh.