Miền Trung - Tây Nguyên tăng cường liên kết để phát huy lợi thế vùng

Lễ ký kết Quy chế phối hợp giữa Sở Công thương TP Hồ Chí Minh và Sở Công thương tỉnh Quảng Ngãi.

Thiếu kết nối, hạn chế sức bật toàn vùng

Ngày 10-11, tại tỉnh Quảng Ngãi, Bộ Công Thương phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức Hội nghị ngành Công Thương khu vực miền Trung - Tây Nguyên lần thứ XII năm 2026. Theo đánh giá tại hội nghị, trong 10 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp của phần lớn địa phương trong khu vực tăng trưởng hai con số. Động lực chủ yếu đến từ công nghiệp chế biến, chế tạo với các ngành lọc hóa dầu, hóa chất, luyện kim, cơ khí, sản xuất ô-tô, điện tử, dệt may và chế biến nông, lâm, thủy sản. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng toàn khu vực tăng 17,7%; kim ngạch xuất khẩu tăng 17,1% so với cùng kỳ.

Dù đạt kết quả tích cực, tăng trưởng của từng địa phương chưa đồng nghĩa với sức mạnh chung của toàn vùng. Nhiều địa phương vẫn tập trung thu hút đầu tư, phát triển những sản phẩm tương tự nhau nhưng thiếu kết nối về vùng nguyên liệu, công nghiệp chế biến, phân phối và thị trường tiêu thụ. Điều này khiến lợi thế của địa phương này chưa trở thành động lực cho địa phương khác, doanh nghiệp phải tự tìm kiếm đối tác và tổ chức nhiều khâu trong chuỗi sản xuất, kinh doanh. Sự thiếu liên kết thể hiện rõ trong hoạt động thương mại điện tử. Nhiều địa phương đã đưa sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP lên các sàn trực tuyến, tổ chức quảng bá, livestream bán hàng nhưng việc kết nối dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, logistics và hệ thống phân phối vẫn chưa đồng bộ.

Ông Võ Quốc Hùng, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Quảng Ngãi nhận định, thương mại điện tử tại các địa phương vẫn phát triển thiếu đồng bộ, từ khâu vận hành gian hàng trực tuyến đến kết nối logistics. Do đó, cần tăng cường phối hợp, hình thành hệ sinh thái thương mại điện tử chung thay vì triển khai manh mún ở từng địa phương. Theo ông Hùng, liên kết vùng phải được thực hiện đồng bộ từ chia sẻ dữ liệu, tổ chức logistics, kết nối nền tảng thị trường đến nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, qua đó mở rộng đầu ra cho sản phẩm địa phương.

Không chỉ thị trường, hạ tầng năng lượng cũng là điểm nghẽn ảnh hưởng đến khả năng khai thác tiềm năng của khu vực. Tình trạng đầu tư lưới điện truyền tải chưa đồng bộ khiến việc giải tỏa công suất các dự án năng lượng tái tạo gặp khó khăn. Cùng với đó là những vướng mắc về cơ chế xã hội hóa đầu tư lưới điện, lựa chọn nhà đầu tư và thanh toán tiền điện đối với các dự án đã vận hành. Ông Nguyễn Văn Nhựt, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Khánh Hòa cho biết, địa phương có 75 dự án năng lượng đã đi vào hoạt động với tổng công suất 6.677 MW. Tuy nhiên, hạ tầng truyền tải chưa theo kịp tốc độ phát triển nguồn điện, gây khó khăn cho việc khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng tái tạo. Ông Nguyễn Văn Nhựt kiến nghị Bộ Công Thương sớm chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ đầu tư các công trình lưới điện, trạm biến áp trọng điểm; đồng thời hướng dẫn cơ chế xã hội hóa đầu tư lưới điện, nhất là các công trình 110 kV, 220 kV và 500 kV để phục vụ giải tỏa công suất nguồn điện.

Hội nghị ngành Công Thương khu vực miền Trung - Tây Nguyên lần thứ XII năm 2026.

Phát huy lợi thế, mở rộng không gian phát triển

Ông Nguyễn Đức Tâm, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, các địa phương cần thay đổi tư duy phát triển, chuyển từ cạnh tranh sang hợp tác, xác định rõ thế mạnh của từng địa phương để bổ trợ lẫn nhau, tránh trùng lặp trong thu hút đầu tư và phát triển sản phẩm. Quảng Ngãi xác định phát huy lợi thế về nguồn nguyên liệu, vật liệu xây dựng, cảng biển Dung Quất và cửa khẩu Bờ Y để tăng cường kết nối hàng hóa từ Tây Nguyên ra biển, mở rộng giao thương với khu vực và quốc tế. Theo ông Tâm, Quảng Ngãi không đặt mục tiêu trở thành trung tâm của vùng mà hướng đến vai trò cầu nối giữa Tây Nguyên với duyên hải, giữa nguồn nguyên liệu với chế biến, sản xuất với thị trường.

Đánh giá về định hướng phát triển của khu vực, ông Lương Hoàng Thái, Thứ trưởng Bộ Công Thương cho rằng, muốn phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế, các địa phương cần đặt sự phát triển trong mối liên kết chung của toàn vùng. Bên cạnh chủ động nhận diện, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, cần đẩy mạnh kết nối thị trường trong nước và quốc tế. Ông Lương Hoàng Thái nhấn mạnh: "Động lực phát triển của nền kinh tế phải đến từ sự kết nối cả bên trong lẫn bên ngoài, bảo đảm liên thông giữa các thị trường, huy động hiệu quả nguồn lực bên ngoài và kết hợp với nội lực của từng địa phương, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững, lâu dài".

Năm 2027, ngành Công Thương khu vực miền Trung - Tây Nguyên đặt mục tiêu chỉ số sản xuất công nghiệp tăng trên 10%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt khoảng 2.090 nghìn tỷ đồng; kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 45,405 tỷ USD. Để đạt mục tiêu, các địa phương cần duy trì đà tăng trưởng, đồng thời tăng cường phối hợp, tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng, thị trường và chuỗi cung ứng, phát huy hiệu quả lợi thế riêng, tạo sức mạnh chung cho toàn vùng.