MiG-31 và MiG-25: Nga đã thay đổi những gì?

MiG-25 và MiG-31 đều được phát triển cho nhiệm vụ đánh chặn tốc độ cao của Liên Xô. Nhìn bên ngoài, 2 máy bay có nhiều nét tương đồng, từ kích thước lớn đến cấu hình 2 động cơ và thiết kế tối ưu cho tốc độ cao.

Tuy nhiên, MiG-31 không đơn giản là một phiên bản nâng cấp của MiG-25. Nó được tạo ra để giải quyết những hạn chế mà thế hệ trước bộc lộ trong quá trình hoạt động.

Tiêm kích đánh chặn MiG-25 ra đời trước với mục tiêu chính là đối phó những mục tiêu bay nhanh và cao.

Máy bay có tốc độ tối đa khoảng Mach 2,8, sử dụng 2 động cơ turbojet R-15B-300 và mang radar cùng tên lửa không đối không tầm xa. Tuy nhiên, khả năng phát hiện và tấn công mục tiêu ở độ cao thấp còn hạn chế.

MiG-31 giữ lại ưu thế về tốc độ nhưng được trang bị động cơ turbofan D-30F6 mới. Máy bay đạt tốc độ tối đa khoảng Mach 2,83, đồng thời có khả năng hoạt động ở độ cao thấp tốt hơn MiG-25.

Đây là thay đổi quan trọng bởi các máy bay đối phương có thể tận dụng địa hình và bay thấp để giảm khả năng bị radar phát hiện.

Khác biệt lớn nhất nằm ở hệ thống điện tử. MiG-31 được trang bị radar Zaslon, một trong những radar mảng pha đầu tiên được đưa lên máy bay chiến đấu.

Radar này có khả năng theo dõi nhiều mục tiêu và hỗ trợ sử dụng tên lửa không đối không tầm xa. MiG-25 chủ yếu dựa vào radar và hệ thống điều khiển hỏa lực được thiết kế cho nhiệm vụ đánh chặn thế hệ trước.

MiG-31 cũng được thiết kế để các máy bay có thể trao đổi dữ liệu với nhau. Thay vì mỗi chiếc hoạt động gần như độc lập, một nhóm MiG-31 có thể chia sẻ thông tin về mục tiêu, tạo thành một mạng lưới đánh chặn trên không. Đây là bước tiến quan trọng về cách tổ chức tác chiến.

Vũ khí cũng được cải thiện. MiG-25 có thể sử dụng tên lửa R-40, trong khi MiG-31 được trang bị tên lửa R-33 với khả năng đánh chặn mục tiêu ở khoảng cách xa.

Về sau, các biến thể MiG-31 tiếp tục được nâng cấp và có thể sử dụng những loại tên lửa hiện đại hơn.

Điểm đáng chú ý là MiG-31 không từ bỏ triết lý "lớn, nhanh và đánh xa" của MiG-25. Nó giữ lại những đặc điểm phù hợp, đồng thời bổ sung radar, cảm biến, khả năng bay thấp, trao đổi dữ liệu và vũ khí mới.

Vì vậy, sự khác biệt giữa 2 máy bay không nằm ở việc MiG-31 đơn giản là "mạnh hơn". MiG-25 là sản phẩm của thời đại tốc độ và độ cao, còn MiG-31 đưa triết lý đánh chặn đó sang thời đại của cảm biến, liên kết dữ liệu và tác chiến phối hợp.