Minh bạch chi phí trước xuất cảnh, bảo đảm quyền lợi người lao động

Người lao động tìm hiểu lộ trình và chi phí xuất khẩu lao động. (Ảnh: NVCC)

Khoản đầu tư lớn

Với Kiều Thu Ngân (thường trú tại Quảng Trị), quyết định đi làm việc ở nước ngoài không chỉ là cơ hội tìm kiếm thu nhập tốt hơn mà còn là hành trình đòi hỏi gia đình chuẩn bị một khoản tiền đáng kể.

Trong quá trình làm hồ sơ, các khoản chi phí và những thông tin cần tìm hiểu khiến Ngân không khỏi băn khoăn, nhất là khi gia đình phải cân nhắc khả năng tài chính trước mỗi quyết định. “Điều em lo nhất là phải biết rõ tổng chi phí mình cần chuẩn bị, từng khoản dùng vào việc gì và liệu có phát sinh thêm hay không. Với gia đình em, đây là khoản tiền lớn nên nếu thông tin chưa rõ ràng thì rất khó chủ động tính toán”, Ngân chia sẻ.

Ông Đặng Trung Nhiên, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Giáo dục Edu24h, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực du học nghề và đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, cho biết:"Chi phí đi làm việc tại nước ngoài có thể liên quan đến nhiều hạng mục như đào tạo ngoại ngữ, giáo dục định hướng, khám sức khỏe, hồ sơ, thị thực, vé máy bay và các khoản dịch vụ theo chương trình. Mức thu, bên chịu trách nhiệm thanh toán và điều kiện áp dụng phụ thuộc vào quy định pháp luật, hợp đồng cũng như thỏa thuận cụ thể".

Vì vậy, điều người lao động cần không chỉ là một con số tổng mà còn là bảng kê chi tiết: từng khoản dùng để làm gì, nộp cho đơn vị nào, thời điểm thanh toán, chứng từ đi kèm và điều kiện hoàn trả nếu kế hoạch không thực hiện được như dự kiến. Hợp đồng rõ ràng cùng chứng từ thanh toán là cơ sở để các bên đối chiếu khi phát sinh vướng mắc.

Trách nhiệm xuyên suốt quá trình thực hiện hợp đồng

Ông Đặng Trung Nhiên cho rằng, việc cung cấp thông tin đầy đủ về chi phí cần được thực hiện ngay từ đầu, giúp người lao động hiểu rõ lộ trình và nghĩa vụ tài chính trước khi quyết định tham gia chương trình.

Ông Đặng Trung Nhiên, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Giáo dục Edu24h. (ảnh: NVCC)

Theo ông Nhiên, việc thông tin rõ ràng cũng cần gắn với quá trình thực hiện hợp đồng. Khi lịch trình thay đổi hoặc phát sinh vấn đề ảnh hưởng đến kế hoạch xuất cảnh, người lao động cần được thông báo kịp thời, biết nguyên nhân, phương án xử lý và trách nhiệm của từng bên. Điều này giúp hạn chế tình trạng người lao động chỉ biết từng khoản tiền riêng lẻ mà không hình dung được tổng mức đầu tư cũng như tiến độ thực hiện chương trình.

Trên thực tế, người lao động cần thận trọng với những yêu cầu nộp thêm tiền chưa được giải thích rõ. Trước khi thanh toán, họ nên đề nghị bên thu cung cấp thông tin về mục đích, căn cứ thu, đơn vị thụ hưởng và chứng từ liên quan; đồng thời kiểm tra với doanh nghiệp ký hợp đồng hoặc cơ quan có thẩm quyền. Không nên chỉ dựa vào lời giới thiệu hay tin nhắn từ người chưa xác minh được tư cách.

Minh bạch chi phí cần đi cùng trách nhiệm thực hiện hợp đồng và cơ chế giải quyết khi có vướng mắc. Theo quy định về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, doanh nghiệp dịch vụ phải đáp ứng điều kiện hoạt động và thực hiện trách nhiệm theo pháp luật. Việc xác định một khoản thu có phù hợp hay không cần căn cứ vào loại hợp đồng, nội dung dịch vụ, quy định áp dụng và chứng từ cụ thể.

Luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng phòng Luật sư Tinh thông luật, cho biết, người lao động nên đọc kỹ hợp đồng trước khi ký, lưu giữ các giấy tờ liên quan đến quá trình tuyển chọn, đào tạo và thanh toán. Khi có khoản thu chưa rõ căn cứ hoặc quyền lợi không được thực hiện như cam kết, việc tập hợp hợp đồng, phiếu thu, biên lai, tin nhắn và các tài liệu trao đổi sẽ giúp quá trình yêu cầu giải trình, khiếu nại hoặc giải quyết tranh chấp có cơ sở hơn.

Tại các địa phương miền Trung, nơi nhiều gia đình phải tích lũy hoặc vay mượn để chuẩn bị cho con em đi làm việc ở nước ngoài, việc tiếp cận thông tin chính xác trước khi xuất cảnh càng có ý nghĩa thiết thực. Bên cạnh nỗ lực tìm hiểu của người lao động, doanh nghiệp cần công khai nội dung dịch vụ, chi phí và tiến độ thực hiện; cơ quan quản lý cần tăng cường hướng dẫn, kiểm tra và tiếp nhận phản ánh.

Minh bạch không chỉ giúp người lao động biết mình phải trả bao nhiêu tiền mà còn giúp xác định rõ trách nhiệm của các bên trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng. Khi thông tin được cung cấp đầy đủ ngay từ đầu, các khoản thu có căn cứ và thay đổi được giải thích kịp thời, người lao động sẽ có thêm cơ sở để cân nhắc khả năng tài chính, chủ động xử lý tình huống và thực hiện kế hoạch làm việc ở nước ngoài.