Minh bạch chuỗi cung ứng: Trách nhiệm và lợi ích cốt lõi của doanh nghiệp

Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Bamboo Vina (xã Hà Trung) kiểm soát nguyên liệu tre, luồng ngay từ đầu vào sản xuất.

Tại Thanh Hóa, yêu cầu này ngày càng rõ khi hoạt động xuất khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh tăng 11,4% so với cùng kỳ. Quy mô thị trường mở rộng cũng đồng nghĩa chuỗi cung ứng ngày càng dài, đòi hỏi DN kiểm soát chặt hơn từ nguồn nguyên liệu, chất lượng đến vận chuyển và khả năng chứng minh nguồn gốc hàng hóa.

Với Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Bamboo Vina (xã Hà Trung), minh bạch bắt đầu ngay từ cây tre, luồng - nguồn nguyên liệu quyết định trực tiếp đến chất lượng sản phẩm. Là DN sản xuất các sản phẩm từ tre, luồng phục vụ xuất khẩu, Bamboo Vina đang tăng tỷ lệ nội địa hóa thông qua việc liên kết với các hộ dân, cơ sở thu mua, đơn vị sơ chế tại Thanh Hóa và các địa phương lân cận. Đồng thời sử dụng nhiều vật tư, bao bì và dịch vụ kỹ thuật trong nước. Cách tổ chức này giúp DN chủ động hơn về nguồn cung, kiểm soát chất lượng đầu vào, tiến độ sản xuất và giảm chi phí vận chuyển.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Công ty TNHH Bamboo Vina, cho biết: “Tre, luồng sau khi được lựa chọn kỹ sẽ trải qua các công đoạn xử lý, bào mịn, ép tạo hình, khắc, đánh bóng để trở thành nội thất, vật dụng trang trí và đồ dùng sinh hoạt. Sự kết hợp giữa chất liệu tự nhiên, tay nghề thủ công và công nghệ hiện đại tạo nên sức hút cho sản phẩm tre, luồng Thanh Hóa”.

Từ góc độ chuỗi cung ứng, những chia sẻ này cho thấy giá trị của sản phẩm không được quyết định chỉ ở công đoạn cuối cùng. Chất lượng phải được “xây” từ đầu vào và được duy trì qua từng công đoạn. Lợi thế của Bamboo Vina cũng nằm ở việc đặt cơ sở sản xuất gần vùng nguyên liệu, qua đó tiết giảm chi phí vận chuyển, bảo đảm nguồn cung và thuận lợi hơn trong kiểm soát chất lượng. Sản phẩm tre, luồng của DN đã được đưa tới các thị trường Trung Đông, châu Âu; trước đó, sản phẩm của Bamboo Vina cũng được ghi nhận xuất khẩu sang EU và Bắc Mỹ.

Nếu Bamboo Vina cho thấy minh bạch được hình thành từ khả năng kiểm soát nguồn nguyên liệu, thì Công ty CP Chế biến nông sản Trung Thành (xã Thắng Lợi) lại cho thấy rõ hơn mối liên hệ giữa sự minh bạch của chuỗi với khả năng duy trì đơn hàng và thị trường. DN hiện có các sản phẩm OCOP 4 sao như dứa đóng hộp, ngô ngọt đóng hộp và dưa bao tử đóng hộp Trường Tùng; sản phẩm đã được đưa tới nhiều thị trường nước ngoài, trong đó có Nga, Rumani và một số thị trường châu Âu, châu Á.

Với DN chế biến nông sản, mỗi lô hàng xuất khẩu phụ thuộc vào nhiều mắt xích, từ thu mua nguyên liệu, sơ chế đến chế biến và bảo quản. Nguyên liệu không ổn định không chỉ ảnh hưởng chất lượng mà còn làm tăng giá thành và gây khó cho việc thực hiện hợp đồng. Biến động giá dứa nguyên liệu năm 2025 là một minh chứng. Giá dứa dao động 8.000 - 13.000 đồng/kg, tăng 25 - 30% so với cùng kỳ, tạo áp lực cho DN chế biến, xuất khẩu. Vì vậy, nhờ liên kết ổn định với vùng sản xuất không chỉ giúp DN “có hàng”, mà còn chủ động hơn về sản lượng, chất lượng và kế hoạch sản xuất.

Như vậy, truy xuất nguồn gốc chỉ là một phần của câu chuyện lớn hơn là minh bạch chuỗi cung ứng. Truy xuất giúp ghi nhận và chứng minh “sản phẩm đến từ đâu”, còn minh bạch đòi hỏi DN nhìn được “sản phẩm đã đi qua những đâu và những yếu tố nào tạo nên nó”. Khi dữ liệu được hình thành xuyên suốt các công đoạn, DN có thêm một công cụ quản trị để đánh giá nhà cung cấp, kiểm soát chất lượng, chủ động kế hoạch sản xuất và phản ứng nhanh khi thị trường có biến động.

Yêu cầu này đang dần được cụ thể hóa bằng quy định. Thông tư 31/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định truy xuất nguồn gốc đối với các sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của bộ. DN có thể thực hiện qua hệ thống VeriGoods hoặc hệ thống nội bộ kết nối với hệ thống này; tính đến hết tháng 5/2026, VeriGoods đã xác thực hơn 1 triệu mã sản phẩm. Với DN, dữ liệu xuyên suốt từ nguyên liệu, sản xuất đến phân phối không chỉ phục vụ truy xuất mà còn giúp kiểm soát chất lượng, đánh giá nhà cung cấp, điều chỉnh kế hoạch và nhanh chóng xác định nguyên nhân, phạm vi khi có sự cố.

Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu ngày càng coi trọng nguồn gốc, chất lượng, môi trường và tính bền vững, DN không chỉ cần đáp ứng tiêu chuẩn mà còn phải có dữ liệu, quy trình để chứng minh sản phẩm được kiểm soát từ đâu và bằng cách nào. Minh bạch chuỗi cung ứng vì thế không phải phần việc làm thêm ở cuối quy trình hay đơn thuần là gắn mã QR lên sản phẩm, mà là cách DN kiểm soát từ đầu vào, xuyên suốt các công đoạn và kết nối thông tin giữa các mắt xích. Đây vừa là trách nhiệm với thị trường, vừa là năng lực quản trị giúp DN giảm rủi ro, tạo dựng niềm tin và nâng sức cạnh tranh. DN minh bạch không chỉ chứng minh sản phẩm tốt, mà còn phải chứng minh mình kiểm soát được cả chuỗi tạo ra sản phẩm ấy.