Minh Châu: Từ ốc đảo 'toàn không' đến điểm sáng về mô hình kiến tạo và phát triển

Khơi thông cơ chế, tháo gỡ “năm không - mười không”

Chia sẻ tại Hội nghị sơ kết một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn TP Hà Nội mới đây, Bí thư Đảng ủy xã Minh Châu Nguyễn Đức Tiến nêu rõ xuất phát điểm rất thấp và rất đặc thù của xã đảo này. Theo đó, trong suốt một thời gian dài, nói đến Minh Châu là nói đến điệp khúc “năm không - mười không”: không có hạ tầng kết nối với phần còn lại của Hà Nội; không dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe; không có khu vui chơi, giải trí; không có hoạt động thương mại đáng kể; không gia tăng được dân số…và cũng không có nhà đầu tư nào tìm đến.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng và Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong trao Bằng khen tặng các tập thể xuất sắc trong một năm triển khai vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp, trong đó có xã Minh Châu.

“Đã có lúc, trong suy nghĩ của không ít người, Minh Châu là một ‘vùng trũng’, một địa phương nghèo nằm bên lề sự phát triển sôi động của Thủ đô - tuy gần về địa lý nhưng xa về cơ hội. Trước đây, người dân Minh Châu có xu hướng ly hương đi tìm cuộc sống mới. Có cả một giai đoạn, nghĩ đến Minh Châu là không ai muốn về và dám về, bởi ở đó với dân số chỉ trên 6.700 người nhưng từng có hàng trăm người nghiện ma túy và tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng từ chăn nuôi gia súc lớn” - Bí thư Đảng ủy xã Minh Châu thẳng thắn.

Ngay sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Đảng ủy, HĐND, UNBD xã đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, cụ thể hóa các nhiệm vụ trọng tâm, triển khai nhiều giải pháp đổi mới cơ chế điều hành với tinh thần “đi đến cùng kết quả”.

Theo ông Nguyễn Đức Tiến, việc bỏ cấp trung gian đã tạo ra một thay đổi căn bản: chủ trương, nguồn lực và quyết sách của Thành phố đến thẳng cơ sở; xã được trao thẩm quyền lớn hơn, chủ động hơn và gần dân hơn bao giờ hết.

Khám và phát thuốc miễn phí cho nhân dân tại chương trình Tết Quân Dân xuân Bính Ngọ 2026.

Báo cáo tại Hội nghị sơ kết 01 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp ngày 27/6, lãnh đạo xã Minh Châu cho biết, xã đã đạt được một số kết quả, tuy còn khiêm tốn so với nhiều địa phương khác nhưng với xã đảo này là cả một nỗ lực và đổi thay rất lớn.

An sinh - y tế có những đột phá. Minh Châu là xã đầu tiên trong cả nước tổ chức khám sức khỏe toàn dân và thiết lập 100% hồ sơ y tế điện tử.

Điểm nghẽn giao thông, đầu tư hạ tầng, phát triển dịch vụ thương mại từng bước được tháo gỡ. Bên cạnh tuyến xe buýt được đưa vào vào vận hành, Minh Châu còn đang khẩn trương triển khai xây dựng cầu Minh Châu kết hợp trục kinh tế; đầu tư, nâng cấp trường học, thiết chế văn hóa thể thao; khu vực chợ Minh Châu sau cải tạo đã trở thành trung tâm thương mại - dịch vụ với điểm nhấn là khu chợ đêm.

Không khí rộn ràng tại chợ đêm Minh Châu.

Đáng chú ý, Minh Châu mạnh dạn trở thành nơi thí điểm nhiều ứng dụng, nhiều “sandbox” công nghệ. Xã đang hướng tới mục tiêu hình thành vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, cung cấp sản phẩm đặc sản cho Thủ đô với các mô hình Farm57.

Xã cũng chủ động xúc tiến đầu tư và xây dựng xã “Xanh - Văn minh - Hạnh phúc”. Tin vui lớn của Minh Châu là xã kêu gọi được Tập đoàn Vingroup đến nghiên cứu và triển khai dự án với quy mô 240ha tại địa phương.

Những thành quả trên bắt nguồn từ sức mạnh đồng thuận của nhân dân. Điển hình như tại thôn Chu Chàng, nhờ công tác dân vận khéo léo với phương châm “Đảng viên đi trước, Nhân dân đồng thuận làm theo”, đã có 152 hộ dân tự nguyện hiến gần 3.000 m2 đất để mở rộng đường giao thông. Sức lan tỏa còn vươn xa khi 20 hộ dân tại xã Vĩnh Phú (tỉnh Phú Thọ) cũng hiến trên 450 m2 đất để phục vụ dự án cải tạo giao thông nội đồng và hệ thống kênh tưới, tiêu.

“Với một vùng đất từng ‘không có nhà đầu tư nào để ý’, đây là điều mà trước đây ít người dám nghĩ tới. Điều đó cho thấy: khi thể chế được khơi thông, khi chính quyền cơ sở được trao quyền và dám hành động, thì ngay cả một ‘ốc đảo vùng trũng’ cũng có thể trở thành vùng đất của cơ hội” - Bí thư Đảng ủy xã Minh Châu Nguyễn Đức Tiến chia sẻ.

Tầm nhìn xanh và khát vọng vươn tầm

Những điểm nhấn đổi thay sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp tại xã Minh Châu còn phải kể đến những mô hình hay, cách làm sáng tạo hiệu quả.

Đó là mô hình “Tết quân dân” ấm áp. Trong dịp Tết nguyên đán Bính Ngọ, xã Minh Châu phối hợp với các cơ quan, đơn vị của Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội tổ chức thành công Chương trình “Tết Quân Dân” với nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa, góp phần chăm lo đời sống của Nhân dân, tăng cường mối quan hệ đoàn kết quân - dân, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc từ cơ sở.

Đó là mô hình “Bữa cơm đoàn kết” nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng 8 và Quốc khánh 02/9/2025 với hơn 3.000 lượt người dân tham gia.

Đáng chú ý, mô hình “2 phục vụ” đã trở thành điểm sáng cải cách hành chính của xã: buổi sáng phục vụ nhân dân tại trụ sở; buổi tối cán bộ hành chính công đến tận nhà dân phục vụ với nguyên tắc “không để nhân dân ra về mà không có kết quả”.

Trường phổ thông có nhiều cấp học xã Minh Châu đang được đầu tư xây dựng.

Bí thư Đảng ủy xã Minh Châu Nguyễn Đức Tiến cho hay, xã xác định mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là thay đổi tổ chức bộ máy, mà sâu xa hơn là thay đổi tư duy quản trị - chuyển mạnh từ “quản lý hành chính” sang “quản trị, phục vụ và kiến tạo phát triển”, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo cao nhất.

Bày tỏ niềm phấn khởi khi sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, người dân Minh Châu đi ra ngoài đã tự tin khi nhắc đến quê hương của mình, ông Bùi Thái Sơn - Chủ tịch UBND xã - chia sẻ: “Tôi vui và tự hào về Minh Châu! Tôi vui khi bạn bè nhắc đến Minh Châu bằng sự tin tưởng, tôn trọng đối với chính quyền. Tôi vui khi những người Minh Châu như tôi đi ra ngoài được tự tin khi mọi người nhắc đến quê hương Minh Châu này. Tôi vui khi thế hệ trẻ của Minh Châu tự tin khi bạn bè nhắc đến. Tôi vui khi bạn bè nhắc đến Minh Châu với sự tôn trọng và tin tưởng”.

Thời gian tới, theo lãnh đạo xã Minh Châu, xã tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm như: hoàn thiện trường phổ thông nhiều cấp học; triển khai đầu tư dự án cầu Minh Châu kết hợp đường trục kinh tế xã; triển khai Dự án nông nghiệp công nghệ cao kết hợp du lịch sinh thái, giáo dục trải nghiệm; xây dựng mô hình “Đảng viên số, chi bộ số, đảng bộ số”; nâng cao chất lượng giáo dục, y tế; bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa, xây dựng công nghiệp văn hóa; xây dựng điểm đến du lịch; hoàn thiện, nâng cấp hệ thống hạ tầng kỹ thuật, giao thông, công trình phòng chống thiên tai…

“Thực tế cho thấy, khoảng cách phát triển giữa các địa phương hiện nay không chỉ nằm ở nguồn lực, mà ngày càng phụ thuộc vào chất lượng quản trị. Có những nơi điều kiện chưa thật sự thuận lợi nhưng vẫn tạo được niềm tin xã hội nhờ bộ máy gần dân, minh bạch, phản ứng nhanh và biết tổ chức đời sống cộng đồng.

Câu chuyện của Minh Châu cho thấy một điều giản dị: mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khi được vận hành bằng tinh thần phục vụ và khát vọng kiến tạo, có thể đánh thức tiềm năng của cả những vùng đất từng bị xem là khó khăn nhất. Từ một ‘ốc đảo toàn không’, Minh Châu đang vững bước trên hành trình trở thành một động lực phát triển mới, một xã ‘Xanh - Văn minh - Hạnh phúc’ của Thủ đô” - Bí thư Đảng ủy xã Minh Châu Nguyễn Đức Tiến nhấn mạnh.