Mở cánh cửa 'thực chiến' sớm cho sinh viên ngay từ năm mới

Thực tập sớm, mở rộng cơ hội việc làm

Trước khi tốt nghiệp ngành Kỹ thuật ô tô, Đại học Bách Khoa Hà Nội, Nguyễn Xuân Sơn đã được tuyển dụng vào Công ty ABETECH (Nhật Bản). Để có việc làm sớm khi còn ngồi trên ghế giảng đường, Sơn đã có thời gian thực tập, tích lũy kinh nghiệm tại đây.

Sơn cho biết, trước khi ứng tuyển vào vị trí thực tập sinh ngay từ năm nhất, Sơn đã chủ động đi đến xưởng của nhà trường quan sát, học hỏi thầy cô và anh chị khóa trên nhằm hiểu hơn về ngành học của mình. Từ năm ba trở đi, em tham gia các buổi tư vấn việc làm của doanh nghiệp tại trường.

Sinh viên tìm hiểu cơ hội việc làm từ doanh nghiệp.

Nhấn mạnh về những giá trị mà sinh viên nhận được khi chủ động đi thực tập, thực tế sớm tại doanh nghiệp, PGS.TS Phạm Thanh Huyền - Trưởng ban Công tác sinh viên, Đại học Bách Khoa Hà Nội cho biết: “Khi đi thực tập sớm, các em có cơ hội tiếp cận môi trường làm việc thực tế từ đó hiểu rõ hơn yêu cầu của doanh nghiệp đưa ra, văn hóa tổ chức và chuẩn mực nghề nghiệp thay vì chỉ hình dung qua lý thuyết. Qua tiếp xúc thực tế, sinh viên xác định đúng định hướng nghề nghiệp, nhận ra mình phù hợp hoặc chưa phù hợp với lĩnh vực nào để kịp thời điều chỉnh kế hoạch học tập và rèn luyện kỹ năng”.

Nhiều năm qua, các cơ sở giáo dục đại học xác định kết nối doanh nghiệp là một trụ cột quan trọng trong công tác đào tạo sinh viên thực việc, thực chiến.

Song song với việc tạo động lực bên trong, các trường đại học tích cực mở rộng hợp tác nhằm huy động nguồn lực hỗ trợ từ bên ngoài. Mô hình hợp tác 3 nhà gồm: Nhà trường/Nhà khoa học – Doanh nghiệp – Cơ quan quản lý Nhà nước ngày càng được mở rộng.

Tại Trường Đại học Giao thông vận tải, cuối năm 2025, nhà trường đã ký kết hợp tác với các đối tác theo mô hình 3 nhà. TS Nguyễn Đắc Đức, Trưởng bộ môn Cầu hầm, Trường Đại học Giao thông vận tải cho biết, nhà trường đã và đang chủ động triển khai những chương trình hợp tác thiết thực với các doanh nghiệp uy tín.

“Đây chính là mô hình hợp tác đôi bên cùng có lợi: nhà trường được thực nghiệm và phát triển nghiên cứu, còn doanh nghiệp tiếp nhận công nghệ tiên tiến, tăng năng lực cạnh tranh. Đối với sinh viên, môi trường này vừa đảm bảo kiến thức lý thuyết, vừa bồi dưỡng kỹ năng nghề nghiệp, khả năng thực hành, tạo điều kiện cho các em trở thành lực lượng lao động chất lượng cao trong ngành giao thông vận tải”, TS Nguyễn Đắc Đức nhấn mạnh.

Giá trị của hợp tác “ba nhà”

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh đổi mới, theo đó hợp tác “ba nhà” giữa Nhà nước – nhà trường – nhà doanh nghiệp” như một giải pháp chiến lược để nâng cao hiệu quả nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ.

Sinh viên được đào tạo thực tế tại Tập đoàn Xây dựng Minh Đức.

Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã thể hiện khát vọng hiện thực hóa mục tiêu Việt Nam phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Điều này đòi hỏi sự đổi mới về mô hình phát triển đột phá, cốt lõi là hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được xây dựng trên cơ sở phối hợp hiệu quả giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Trần Đại Nghĩa – Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Tập đoàn Xây dựng Minh Đức cho rằng, để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu doanh nghiệp, cần tăng cường đưa kiến thức thực tế vào giảng dạy.

Ông Trần Đại Nghĩa – Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Tập đoàn Xây dựng Minh Đức trao đổi với phóng viên Báo Đại đoàn kết.

Hiện, doanh nghiệp này đang hợp tác với Trường Đại học Giao thông vận tải, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội và Trường Đại học Kiến trúc. Sau thời gian hợp tác với các trường đại học, ông Nghĩa đánh giá mô hình phối hợp mang lại hiệu quả tích cực. Trong đợt tiếp nhận gần 30 sinh viên thực tập trong 3 tháng, kết quả cho thấy khoảng 1/3 số sinh viên có thể bắt tay vào công việc ngay, đảm nhiệm nhiệm vụ tương đương kỹ sư đã có 2–3 năm kinh nghiệm.

Theo ông Nghĩa, điều này phản ánh định hướng đào tạo của nhà trường cơ bản phù hợp với nhu cầu thực tiễn, kiến thức chuyên môn của sinh viên khá sát yêu cầu công việc. Phần lớn các em chỉ thiếu kỹ năng và trải nghiệm thực tế; khi được tiếp cận môi trường doanh nghiệp, khả năng thích ứng và làm việc tiến bộ nhanh. Nhiều sinh viên có thể tham gia thiết kế, giám sát và nắm bắt công việc rõ ràng sau thời gian ngắn.

Từ kinh nghiệm gần 20 năm hoạt động, ông Nghĩa cho rằng, tuyển dụng từ sớm và đào tạo bài bản giúp giảm chi phí đào tạo lại, đồng thời tạo nguồn nhân lực ổn định hơn so với cách tuyển “mì ăn liền”.

Đánh giá về mô hình “ba nhà”, ông Nghĩa cho rằng để đạt hiệu quả thực chất cần sự quyết tâm từ các phía. Trong đó, Nhà nước cần tạo cho các trường sự tự chủ trong thiết kế chương trình giảng dạy để phù hợp hơn với thực tiễn. Các trường đại học cần tăng thời lượng cho sinh viên tham gia thực hành, thực tế nhiều hơn. Để làm được điều này, cần chơ chế, chính sách rõ ràng hơn nữa. Theo ông Nghĩa, có như vậy, quá trình hợp tác mới thực sự có chiều sâu, đạt kết quả cao nhất.

Nguyễn Hoài