Mở đường đột phá cho kinh tế tập thể trong giai đoạn mới

Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Trường Phát (phường Nhơn Trạch) giới thiệu sản phẩm Ocop.

Với Đồng Nai, thành phố có hơn 670 HTX đang hoạt động, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi không gian phát triển được mở rộng, cần có những động lực tăng trưởng mới.

Yêu cầu mới cho sự phát triển

Đại hội Đại biểu toàn quốc Liên minh Hợp tác xã Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031 vừa diễn ra thành công trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và liên kết chuỗi.

Điều đáng chú ý là mục tiêu mới không đơn thuần là tăng số lượng HTX, mà tập trung nâng cao hiệu quả hoạt động, lấy thành viên làm trung tâm và hiệu quả kinh tế làm thước đo. Trong đó, liên kết, công nghệ, nguồn nhân lực và thị trường được xác định là những yếu tố quyết định khả năng phát triển của HTX.

Gửi thư chúc mừng đại hội, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh: KTTT, HTX phải thực sự trở thành phương thức tổ chức sản xuất hiện đại, hiệu quả; giúp thành viên nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận nguồn lực và mở rộng thị trường. Quan điểm này cho thấy cách nhìn về HTX đang có sự thay đổi rõ rệt: HTX không chỉ là mô hình tập hợp người sản xuất, mà phải trở thành một chủ thể kinh tế có năng lực tổ chức sản xuất, kinh doanh và tham gia thị trường.

Theo định hướng nhiệm kỳ mới, đến năm 2030, cả nước phấn đấu có hơn 5 ngàn HTX và 500 tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất, tiêu thụ nông sản; khoảng 50% HTX nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị. Cùng với đó là yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ quản trị, trong đó ít nhất 25% cán bộ quản lý HTX có trình độ cao đẳng, đại học và khoảng 80% giám đốc HTX được đào tạo nghề quản lý.

Những mục tiêu này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 16-6-2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả KTTT trong giai đoạn mới. Đồng thời, Chương trình tổng thể phát triển KTTT giai đoạn 2026-2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1128/QĐ-TTg, ngày 24-6-2026 cũng xác định rõ quan điểm phát triển dựa vào nội lực của HTX; Nhà nước hỗ trợ về thể chế, cơ chế, chính sách và một phần nguồn lực.

Như vậy, “đột phá” đối với KTTT trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở việc thành lập thêm HTX, mà quan trọng hơn là hình thành những HTX có quy mô phù hợp, quản trị tốt, sản phẩm có thương hiệu, có thị trường và đủ năng lực trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi sản xuất.

Biến lợi thế thành sức mạnh liên kết

Theo Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế vừa mở ra cơ hội vừa đặt ra yêu cầu cao hơn đối với khu vực KTTT.

Do đó, hệ thống Liên minh HTX Việt Nam, các HTX, liên hiệp HTX, tổ hợp tác không thể bước vào giai đoạn mới bằng tư duy và cách làm cũ, mà phải chuyển mạnh từ số lượng sang chất lượng; từ sản xuất đơn lẻ sang liên kết chuỗi giá trị; từ hỗ trợ riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái; từ ứng dụng công nghệ sang tạo giá trị bằng công nghệ; từ thị trường trong nước sang chủ động hội nhập, nâng cao sức cạnh tranh.

Với thành phố Đồng Nai, những định hướng mới của KTTT có nhiều dư địa để phát huy. Đồng Nai hiện có hơn 670 HTX và hơn 1 ngàn tổ hợp tác đang hoạt động. KTTT không còn là một khu vực nhỏ lẻ đứng ngoài quá trình tăng trưởng, mà đã hình thành mạng lưới hoạt động trong nhiều lĩnh vực như: nông nghiệp, dịch vụ, vận tải, thương mại, tín dụng...

Vấn đề đặt ra là phải tổ chức lại và nâng cao hiệu quả hoạt động để mạng lưới này tạo ra giá trị lớn hơn.

Đồng Nai cũng đang đặt HTX trong mối liên kết rộng hơn với cộng đồng doanh nghiệp. Ngay từ đầu năm 2026, UBND thành phố đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương, Liên minh HTX và các tổ chức đại diện doanh nghiệp phối hợp phát triển KTTT gắn với liên kết doanh nghiệp. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu xây dựng chuỗi giá trị và coi HTX là đối tác kinh doanh bình đẳng của doanh nghiệp.

Đồng Nai đang hướng tới một không gian kinh tế quy mô lớn hơn, gắn với đô thị sân bay, công nghiệp công nghệ cao, logistics, dịch vụ và nông nghiệp hiện đại, các HTX cũng cần thay đổi cách tiếp cận.

Đối với HTX nông nghiệp, đó có thể là vai trò đầu mối tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, kết nối doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu. HTX dịch vụ có thể tham gia vào logistics, cung ứng, thương mại và các dịch vụ phục vụ đô thị. Những mô hình mới cũng có thể phát triển theo hướng xanh, số, tuần hoàn, thay vì chỉ dựa vào phương thức sản xuất truyền thống.

Phó Chủ tịch phụ trách Liên minh HTX thành phố Đồng Nai Nguyễn Thanh Hiền cho hay: KTTT Đồng Nai đang bước vào cuộc cạnh tranh mới. Điều đó đòi hỏi các HTX phải thay đổi tư duy sản xuất nhỏ lẻ, nâng cao năng lực quản trị, mạnh dạn liên kết với doanh nghiệp và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, qua đó đóng góp xứng đáng vào sự phát triển chung của địa phương.