Mở đường thể chế cho tầm nhìn Thủ đô 100 nămBài cuối: Động lực tăng trưởng hai con số

Từ hoàn thiện thể chế, đổi mới tư duy phát triển đến tổ chức thực hiện quyết liệt trong thực tiễn, Thủ đô đang định hình một lộ trình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, với mục tiêu không chỉ tăng tốc trong ngắn hạn mà còn kiến tạo nền tảng cho tăng trưởng hai con số trong dài hạn.

Hà Nội xây dựng các kịch bản tăng trưởng dài hạn, trong đó mục tiêu lớn là duy trì tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số liên tục trong 20 năm. Trong ảnh: Sản xuất linh kiện điện tử tại Công ty TNHH Rhythm Precision Việt Nam (Khu công nghiệp Nội Bài). Ảnh: Nguyễn Quang

Đổi mới mô hình tăng trưởng từ gốc

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong chiến lược phát triển của Hà Nội giai đoạn tới là sự chuyển dịch mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, từ dựa nhiều vào nguồn vốn, đất đai và lao động giá rẻ sang dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đây được xem là lựa chọn mang tính tất yếu trong bối cảnh các dư địa tăng trưởng truyền thống ngày càng thu hẹp, trong khi yêu cầu về chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của tăng trưởng ngày càng cao.

Theo các nhà hoạch định chính sách của thành phố, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là một lĩnh vực ưu tiên, mà được xác định là động lực trung tâm cho phát triển. Cách tiếp cận này thể hiện rõ tầm nhìn dài hạn của Hà Nội trong việc khai thác nguồn lực nội sinh, nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế đô thị đặc biệt.

Chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong, Ủy viên Hội đồng tư vấn Kinh tế (Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) nhận định, việc Hà Nội lựa chọn khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực trung tâm cho phát triển là hoàn toàn phù hợp với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng trong giai đoạn mới. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động nhanh, chỉ những nền kinh tế có năng lực sáng tạo, khả năng thích ứng cao mới duy trì được đà tăng trưởng bền vững.

“Hà Nội có những lợi thế rất đặc thù mà không phải địa phương nào cũng có được, đó là nguồn nhân lực chất lượng cao, hệ thống các viện nghiên cứu, trường đại học lớn, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ ngày càng phát triển và vai trò trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước. Khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo được đặt vào vị trí then chốt, Thủ đô có điều kiện thúc đẩy mạnh mẽ các ngành kinh tế dựa trên tri thức, tạo ra giá trị gia tăng cao và nâng cao sức cạnh tranh trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu”, ông Nguyễn Minh Phong khẳng định.

Chuyển đổi số, nếu được triển khai đồng bộ và thực chất, không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản trị đô thị, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh mà còn mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân. Từ chính quyền số, kinh tế số đến xã hội số, Hà Nội đang từng bước hình thành một hệ sinh thái phát triển hiện đại, lấy dữ liệu và công nghệ làm nền tảng.

Song song với chuyển đổi số, định hướng phát triển kinh tế gắn với chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn cũng được Hà Nội xác định là trụ cột quan trọng của mô hình tăng trưởng mới. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và cạn kiệt tài nguyên trở thành thách thức toàn cầu, tăng trưởng xanh không còn là một lựa chọn mang tính xu hướng, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các đô thị lớn.

Kinh tế tuần hoàn, theo các chuyên gia, không chỉ giúp sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và bảo vệ môi trường, mà còn tạo ra các ngành nghề, lĩnh vực mới dựa trên công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh được kết nối chặt chẽ, Hà Nội có thể xây dựng được mô hình phát triển có chất lượng cao, bền vững và khả năng chống chịu tốt trước những biến động bên ngoài.

Từ nền tảng đó, thành phố đang xây dựng các kịch bản tăng trưởng dài hạn, trong đó có mục tiêu lớn là duy trì tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số liên tục trong 20 năm. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong và nhiều chuyên gia khác, để kịch bản này khả thi, Hà Nội cần tiếp cận một cách khoa học, thận trọng và có lộ trình rõ ràng. Tăng trưởng cao phải đi đôi với chất lượng, hiệu quả và bền vững, không đánh đổi môi trường, an sinh xã hội hay ổn định vĩ mô để lấy tốc độ tăng trưởng đơn thuần.

Nhân dân là trung tâm, hiệu quả là thước đo

Trong toàn bộ tiến trình phát triển, thành phố Hà Nội xác định rõ mục tiêu cao nhất không chỉ là các con số tăng trưởng, mà là chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và xã hội. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong chỉ đạo của lãnh đạo thành phố, coi hiệu quả thực chất là thước đo quan trọng nhất của mọi chính sách, dự án và chương trình hành động.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc nhiều lần nhấn mạnh, phát triển kinh tế phải đặt trong tổng thể mục tiêu xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại, đáng sống, trong đó, người dân vừa là đối tượng phục vụ, vừa là chủ thể tham gia và thụ hưởng thành quả phát triển. Theo Bí thư Thành ủy, mọi chủ trương, quyết sách nếu không xuất phát từ lợi ích chính đáng của người dân, không tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và xã hội, thì dù có quy mô lớn đến đâu cũng khó bền vững.

Tinh thần “lấy người dân làm trung tâm” được Hà Nội cụ thể hóa bằng việc tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công. Việc chuyển mạnh từ “quản lý” sang “phục vụ” không chỉ giúp giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, mà còn góp phần nâng cao niềm tin xã hội - một yếu tố nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Ở góc độ điều hành, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho rằng, để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, thành phố phải kiên trì phương châm hành động quyết liệt, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và rõ hiệu quả. Đặc biệt, mỗi dự án, mỗi chương trình đầu tư công hay xã hội hóa đều phải được đặt trong bài toán tổng thể về hiệu quả kinh tế - xã hội, tránh dàn trải, tránh lãng phí và nhất là tránh để nguồn lực bị “giam giữ” bởi các điểm nghẽn thủ tục.

Từ thực tiễn triển khai các dự án trọng điểm, thành phố đang siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong đầu tư công, coi tiến độ và chất lượng là tiêu chí hàng đầu. Nhiều dự án hạ tầng lớn được rà soát lại theo hướng tập trung, đồng bộ và có khả năng tạo động lực lan tỏa cho phát triển vùng và liên vùng. Theo lãnh đạo thành phố, đây không chỉ là yêu cầu về quản lý tài chính, mà còn là trách nhiệm chính trị trước nhân dân.

Song song với đó, Hà Nội đang xây dựng hệ thống quản lý mục tiêu và giám sát thực hiện đến tận cơ sở. Việc gắn kết quả thực hiện nhiệm vụ với đánh giá cán bộ được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả bộ máy. Các chuyên gia nhận định, nếu không có cơ chế giám sát chặt chẽ và trách nhiệm giải trình rõ ràng, thì những mục tiêu lớn, dù đúng đắn đến đâu, cũng khó đi vào cuộc sống.

Từ phía cộng đồng doanh nghiệp, nhiều ý kiến đánh giá cao sự chuyển biến trong tư duy điều hành của chính quyền Thủ đô. Khi chính quyền thực sự đồng hành, lắng nghe và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, môi trường đầu tư - kinh doanh được cải thiện rõ rệt, tạo động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dài hạn, đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất. Đây chính là “nguồn lực mềm” nhưng có tác động rất lớn tới tăng trưởng.

Không chỉ hướng tới các chỉ tiêu kinh tế, Hà Nội còn đặt mục tiêu lan tỏa hình ảnh một Thủ đô gọn gàng, sạch đẹp, văn minh và hiện đại. Theo các nhà xã hội học đô thị, chất lượng không gian sống và môi trường đô thị có ảnh hưởng trực tiếp tới năng suất lao động, sức khỏe cộng đồng và khả năng thu hút nhân lực chất lượng cao. Một đô thị đáng sống chính là nền tảng xã hội vững chắc cho tăng trưởng bền vững.

Khi người dân cảm nhận rõ sự thay đổi tích cực trong đời sống hằng ngày, từ hạ tầng, môi trường đến cách thức phục vụ của chính quyền, họ sẽ trở thành lực lượng đồng hành tích cực cùng chính quyền trong quá trình phát triển. Đó cũng chính là động lực nội sinh mạnh mẽ nhất, giúp Hà Nội hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng cao trong dài hạn.

Hương - Hân