Mở hướng phát triển cho công nghiệp bán dẫn Việt Nam
Sáng 17/11, tại Hà Nội, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp Viện Công nghệ và Giáo dục Trí tuệ mới tạo sinh (Viện IGNITE) tổ chức Hội thảo “Mô hình chiến lược xây dựng năng lực R&D và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu cho công nghiệp bán dẫn Việt Nam”.

Quang cảnh hội thảo. (Ảnh: Văn Toán)
Hội thảo nhằm trao đổi kinh nghiệm trong nước, quốc tế; đánh giá những cơ hội và thách thức của Việt Nam; đề xuất các mô hình chiến lược và giải pháp phát triển phù hợp với điều kiện thực tiễn đất nước.
Cần tư duy, tầm nhìn mới
Tại phiên “Định hướng và lựa chọn chiến lược”, hơn 200 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương cùng các nhà khoa học, chuyên gia, tập đoàn công nghệ… đã chia sẻ nhiều luận cứ khoa học, kinh nghiệm trong xây dựng năng lực R&D và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu cho công nghiệp bán dẫn Việt Nam.
Theo Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, trong bối cảnh khoa học, công nghệ phát triển mạnh mẽ và cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày càng sâu sắc, công nghiệp bán dẫn đã trở thành một trong những ngành công nghiệp nền tảng, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, năng lực tự chủ công nghệ, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia.
Đối với Việt Nam, phát triển công nghiệp bán dẫn không chỉ mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, mà còn có ý nghĩa chiến lược trong việc đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, định hướng chiến lược quan trọng về phát triển khoa học, công nghệ, nổi bật là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Đặc biệt, trên cơ sở Đề án do Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chủ trì nghiên cứu, tham mưu, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực chủ yếu để nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Đồng chí Nguyễn Hoàng Giang, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương. (Ảnh: Văn Toán)
Việt Nam đã có những bước tiến ban đầu trong phát triển công nghiệp bán dẫn, từng bước hình thành đội ngũ kỹ sư thiết kế vi mạch, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo, doanh nghiệp và những dự án đầu tư trong lĩnh vực bán dẫn. Tuy nhiên, năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D), khả năng phát triển sản phẩm công nghệ, quy mô doanh nghiệp trong nước và mức độ tham gia vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao vẫn còn những hạn chế.
Để có những lựa chọn chiến lược phù hợp, trước hết cần đánh giá thực chất năng lực hiện có, xác định đúng lợi thế, khoảng cách công nghệ và cơ hội của Việt Nam trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Nhấn mạnh tư duy, tầm nhìn mới, theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt, Viện trưởng IGNITE, thành viên Hội đồng Tư vấn quốc gia về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, góp ý phải chuyển từ tư duy đầu tư trang thiết bị sang đầu tư vào năng lực nghiên cứu, phát triển công nghệ và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Theo ông, Việt Nam cần có một hạ tầng nghiên cứu đồng bộ, gắn kết với công nghiệp, thị trường, nguồn đầu tư và các đối tác quốc tế. Nói ngắn gọn chúng ta cần có một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cho công nghiệp bán dẫn. Chúng ta biết rằng có những lĩnh vực bán dẫn đòi hỏi đầu tư vô cùng lớn, Việt Nam chưa thể một sớm một chiều cạnh tranh trực tiếp. Tuy nhiên, cũng có những mô hình phát triển phù hợp, nếu chúng ta kiên trì đầu tư và đặc biệt vào nguồn nhân lực và năng lực R&D, với những đối tác phù hợp, Việt Nam có thể thành công trong việc tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, kể cả việc từng bước làm chủ các công nghệ cốt lõi.
Ưu tiên các giải pháp bền vững
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung phân tích đánh giá khách quan những kết quả đạt được, năng lực thực chất của Việt Nam trong nghiên cứu, thiết kế vi mạch, phát triển chip chuyên dụng, đóng gói, kiểm thử và các hoạt động liên quan; đặc biệt là năng lực công nghệ, nguồn nhân lực, hạ tầng R&D, doanh nghiệp trong nước và khả năng thương mại hóa sản phẩm.
Hội thảo cũng tập trung làm rõ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai; đề xuất giải pháp huy động, tập trung và phân bổ hiệu quả các nguồn lực; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, viện, trường và doanh nghiệp; gắn thu hút đầu tư nước ngoài với phát triển năng lực R&D và phát triển doanh nghiệp trong nước.
Nhiều mô hình mới như hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, liên kết “5 nhà” và vai trò của hợp tác quốc tế, ngoại giao công nghệ cũng được các đại biểu giới thiệu cùng kinh nghiệm phát triển của các tập đoàn bán dẫn hàng đầu thế giới.
Các đại biểu đề xuất, kiến nghị tham vấn nhiều giải pháp đổi mới cơ chế, chính sách nhằm xác định tầm nhìn chiến lược, lộ trình và lựa chọn các lĩnh vực ưu tiên phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam trong những năm tới.
Đồng chí Nguyễn Hoàng Giang, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đánh giá, hội thảo tiếp tục khẳng định công nghiệp bán dẫn là ngành nền tảng, có ý nghĩa chiến lược đối với năng lực tự chủ công nghệ, sức cạnh tranh và vị thế quốc gia. Việt Nam đã có những bước tiến ban đầu đáng ghi nhận.
Tuy nhiên, trong điều kiện nguồn lực có hạn, cần lựa chọn có trọng tâm, những khâu ưu tiên phù hợp năng lực nội sinh và lợi thế so sánh của Việt Nam, như thiết kế vi mạch, phát triển chip chuyên dụng, đóng gói-kiểm thử tiên tiến, nghiên cứu vật liệu và linh kiện bán dẫn; tránh đầu tư dàn trải, phong trào.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt, Viện trưởng IGNITE đề xuất giải pháp phát triển công nghiệp bán dẫn. (Ảnh: Văn Toán)
Xây dựng năng lực R&D phải gắn với thị trường và doanh nghiệp. Mô hình liên kết “5 nhà” cần được cụ thể hóa bằng cơ chế: doanh nghiệp đặt hàng nghiên cứu với viện, trường; chia sẻ rủi ro trong R&D; khai thác hiệu quả hạ tầng phòng thí nghiệm dùng chung được đầu tư từ ngân sách nhà nước kết hợp nguồn lực xã hội hóa; đồng thời đặt phát triển nhân lực chất lượng cao ở vị trí then chốt.
Hợp tác quốc tế và ngoại giao công nghệ là đòn bẩy quan trọng, thu hút đầu tư nước ngoài phải gắn với nâng cao năng lực công nghệ nội sinh và phát triển doanh nghiệp Việt Nam; phát huy mạng lưới chuyên gia, trí thức người Việt ở nước ngoài.
Theo Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, đây chính là những giải pháp ưu tiên để đưa công nghệ bán dẫn Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Trên cơ sở kết quả hội thảo, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nghiên cứu, chắt lọc để bổ sung luận cứ khoa học và thực tiễn, phục vụ công tác tham mưu với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về định hướng phát triển công nghiệp bán dẫn, góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam.

