Mở không gian phát triển mới từ kinh tế tầm thấp

Các đại biểu tìm hiểu về UAV được trưng bày tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Để khai thác tiềm năng kinh tế tầm thấp, Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp các đơn vị liên quan triển khai thí điểm tuyến giao hàng bưu chính bằng thiết bị bay không người lái (UAV) kết nối giữa xã Cần Giờ và phường Vũng Tàu. Đây được xem là bước đi tiên phong trong ứng dụng giải pháp giao thông thông minh, góp phần nâng cao chỉ số kinh tế số và giảm tải áp lực lên hạ tầng vận tải đường bộ của Thành phố Hồ Chí Minh.

Việc thí điểm tuyến giao hàng Cần Giờ-Vũng Tàu bằng UAV là tiền đề quan trọng để tiến tới triển khai dịch vụ giao hàng bưu chính bằng UAV, đồng thời hình thành mô hình hợp tác nhiều bên để triển khai giải pháp mới. Không chỉ là một thử nghiệm công nghệ, việc ứng dụng UAV vào logistics còn là minh chứng cho nỗ lực của Thành phố Hồ Chí Minh trong việc thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Hoạt động này mở ra cơ hội để các doanh nghiệp công nghệ trong nước làm chủ phương tiện bay hiện đại từ khâu sản xuất đến vận hành, góp phần phát triển kinh tế thông qua các ứng dụng UAV.

Ngoài ra, việc thí điểm không chỉ xây dựng một tuyến bay, mà còn tạo dựng niềm tin rằng công nghệ có thể phục vụ đời sống một cách an toàn, hiệu quả. Trong tương lai, từ nền tảng kỹ thuật và kinh nghiệm của mô hình thí điểm có thể được phát huy để phục vụ nhiều lĩnh vực khác như cứu hộ cứu nạn, hỗ trợ công tác quản lý nhà nước và hỗ trợ y tế cho khu vực vùng sâu, vùng xa. Đặc biệt, hướng tới xây dựng một mạng lưới logistics xanh, thông minh và linh hoạt đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong kỷ nguyên số và được kỳ vọng từng bước hình thành nền tảng cho hạ tầng giao thông trên không ở độ cao thấp.

Thí điểm tuyến giao hàng bưu chính bằng UAV kết nối giữa xã Cần Giờ và phường Vũng Tàu. (Ảnh: CTV)

Ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Việc thí điểm tuyến bay mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ mở ra một phương thức vận chuyển mới mà còn đặt nền móng cho quá trình ứng dụng thiết bị bay không người lái vào hoạt động bưu chính và logistics đô thị. Trong bối cảnh nhu cầu giao nhận ngày càng tăng cao, đòi hỏi tốc độ nhanh hơn, linh hoạt hơn và hiệu quả hơn, UAV được kỳ vọng sẽ trở thành một giải pháp đột phá giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, tối ưu chi phí, mở rộng phạm vi phục vụ và từng bước giảm áp lực lên hạ tầng giao thông truyền thống.

Theo các chuyên gia, trên bình diện quốc tế, kinh tế tầm thấp đang nổi lên như một ngành công nghiệp mũi nhọn mới, khai thác không phận dưới 1.000m dựa trên sự hội tụ của phương tiện bay không người lái, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và viễn thông thế hệ mới. Tại Việt Nam, các siêu đô thị như Thành phố Hồ Chí Minh đang phải đối mặt với áp lực về hạ tầng giao thông mặt đất và chi phí logistics tăng cao. Việc mở rộng không gian phát triển theo chiều đứng (chiều thẳng đứng) không còn là một ý tưởng xa vời, mà là một yêu cầu bức thiết để duy trì động lực tăng trưởng.

Cũng theo ông Hồ Quang Hiếu, lâu nay, không phận tầm thấp chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ quản lý an ninh, quốc phòng thuần túy. Đã đến lúc chúng ta phải thay đổi tư duy, coi đây là một tài nguyên kinh tế cần được khai thác. Thông qua Kế hoạch 200/KH-UBND của Thành phố Hồ Chí Minh về Phát triển kinh tế tầm thấp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030, thành phố quyết tâm thực hiện chiến lược “mở đường, xây móng và tăng tốc”, xây dựng hành lang pháp lý Sandbox an toàn để đưa thành phố trở thành trung tâm R&D (nghiên cứu và phát triển), sản xuất và dịch vụ UAV hàng đầu khu vực.

Theo kế hoạch, thành phố sẽ mở ra các dịch vụ hoàn toàn mới như logistics chặng cuối siêu tốc (thương mại điện tử 15 phút) giao hàng ngay lập tức. Cung ứng hàng hải tầm thấp (Ship-to-Ship/Ship-to-Shore) giao nhu yếu phẩm, linh kiện thay thế khẩn cấp và hồ sơ tàu biển từ đất liền ra các tàu hàng neo đậu tại khu vực biển Cần Giờ-Vũng Tàu với chi phí tối ưu. Y tế khẩn cấp và cứu hộ kỹ thuật cao như thiết lập hành trình bay ưu tiên vận chuyển máu, mô tạng, vaccine trong "giờ vàng"…

UAV giao bưu kiện xuyên biển từ xã Cần Giờ và phường Vũng Tàu. (Ảnh: CTV)

Chuyên gia cho rằng, Việt Nam nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển hệ sinh thái công nghệ, từng bước chuyển từ vai trò nhập khẩu, ứng dụng thiết bị sang làm chủ công nghệ nền tảng, công nghệ lõi và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Triển vọng này được thể hiện qua những bước tiến mới của ngành công nghệ lõi (DeepTech) của Việt Nam. Theo Tiến sĩ Lương Việt Quốc, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Real-Time Robotics (RtR), hệ thống thiết bị bay Hera do các kỹ sư Việt Nam phát triển đã được Hoa Kỳ cấp phép ngoại lệ để nhập khẩu vào thị trường nước này. Đây là trường hợp đầu tiên tại châu Á vượt qua rào cản hạn chế nhập khẩu UAV của Hoa Kỳ.

Với vai trò tiên phong của Thành phố Hồ Chí Minh, sự phát triển của UAV được kỳ vọng mở ra một lĩnh vực kinh tế mới, hình thành không gian phát triển và ngành công nghiệp kỹ thuật mới cho Việt Nam. Qua đó, kết nối nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp với năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ của các doanh nghiệp DeepTech Make in Vietnam.