Mở lối hòa nhập bằng sinh kế và sự sẻ chia

Tại Hà Nội, việc tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, chính quyền cơ sở và các đơn vị cung cấp dịch vụ góp phần đưa chính sách hỗ trợ đến gần hơn với những người có nhu cầu.

Tạo điểm tựa để bắt đầu lại

Với người từng tham gia hoạt động mại dâm, thiếu thu nhập, không có nghề nghiệp ổn định, gặp vấn đề về sức khỏe hoặc chịu định kiến từ cộng đồng có thể trở thành những rào cản lớn trên hành trình làm lại cuộc đời.

Theo Tiến sĩ - Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp thuộc Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, công tác phòng, chống mại dâm cần được tiếp cận từ hai phía: Xử lý nghiêm những người tổ chức, chứa chấp, môi giới, cưỡng bức, bóc lột hoặc trục lợi từ hoạt động mại dâm; đồng thời có chính sách xã hội phù hợp để giảm những yếu tố khiến một người tiếp tục hoặc quay trở lại hoạt động này.

Luật sư nhấn mạnh, nếu chỉ sử dụng biện pháp hình sự và hành chính thì chủ yếu mới xử lý hậu quả. Muốn phòng ngừa bền vững, cần tác động vào những nguyên nhân, điều kiện kinh tế và xã hội làm phát sinh hoạt động mại dâm.

Hội nghị đối thoại giữa cơ quan quản lý nhà nước với các đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ xã hội cho người bán dâm trên địa bàn thành phố Hà Nội. Ảnh: SYT

Từ cách tiếp cận đó, hỗ trợ việc làm, đào tạo nghề, tư vấn nghề nghiệp, kết nối doanh nghiệp và tạo sinh kế cần được triển khai thực chất, thay vì chỉ dừng ở tuyên truyền. Bởi khi không có thu nhập và không thể tiếp cận các dịch vụ xã hội, người muốn thay đổi cuộc sống sẽ gặp nhiều trở ngại để duy trì lựa chọn của mình.

Bên cạnh sinh kế, việc tiếp cận dịch vụ y tế, tư vấn pháp lý, hỗ trợ tâm lý và nơi lưu trú an toàn cũng cần được quan tâm. Mỗi trường hợp có hoàn cảnh khác nhau, từ khó khăn kinh tế đến nguy cơ bị bạo lực, cưỡng ép hoặc bóc lột... cần xác định đúng nhu cầu để có phương án trợ giúp phù hợp. Với những người đồng thời là nạn nhân của mua bán người hoặc bị cưỡng bức, bóc lột, việc bảo vệ họ cần được đặt lên hàng đầu đi cùng xử lý những đối tượng đứng sau.

Một rào cản khác là sự kỳ thị. Nếu lo ngại bị tiết lộ đời tư, bị cộng đồng xa lánh hoặc bị từ chối cơ hội việc làm, người có nhu cầu có thể ngần ngại tìm đến các dịch vụ hỗ trợ. Vì vậy, bảo đảm tính riêng tư, tôn trọng người được trợ giúp và tạo môi trường không phân biệt đối xử cũng là những điều kiện cần thiết để quá trình hòa nhập có thể diễn ra lâu dài.

Đây cũng là định hướng được Hà Nội đặt ra trong Kế hoạch số 213/KH-UBND ngày 2-6-2026 về thực hiện Chương trình phòng, chống mại dâm giai đoạn 2026-2030. Theo đó, công tác phòng ngừa cần gắn với chăm sóc sức khỏe, việc làm, giảm nghèo, bình đẳng giới và phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời phát triển mạng lưới dịch vụ hỗ trợ, can thiệp giảm hại và hòa nhập cộng đồng.

Tháo gỡ vướng mắc từ cơ sở

Chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người cần trợ giúp biết tìm đến đâu, được kết nối với đúng dịch vụ và nhận hỗ trợ kịp thời. Hà Nội đã có nhiều giải pháp cho vấn đề này, một trong những hoạt động nổi bật là đối thoại giữa cơ quan quản lý nhà nước với các đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ xã hội cho người bán dâm trên địa bàn do Chi cục Dân số, Trẻ em và Phòng, chống tệ nạn xã hội phối hợp với UBND các xã, phường tổ chức.

Tại đây, đại diện các đơn vị như Trung tâm Giới thiệu việc làm, Trung tâm Công tác xã hội và Quỹ Bảo trợ trẻ em, Trung tâm Reach, Trung tâm Phụ nữ và Phát triển (Ngôi nhà Bình yên), Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp và Hỗ trợ phát triển phụ nữ Hà Nội cùng các trạm y tế đã giới thiệu những dịch vụ đang triển khai. Các nội dung bao gồm hỗ trợ nhu cầu thiết yếu, lưu trú an toàn, chăm sóc sức khỏe, tư vấn pháp lý, hỗ trợ tâm lý, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm và kết nối phúc lợi xã hội.

Hội nghị tuyên truyền phòng, chống mại dâm trên địa bàn thành phố Hà Nội. Ảnh: SYT

Điểm đáng chú ý là cuộc đối thoại không chỉ dừng ở việc giới thiệu nguồn lực mà còn làm rõ những khó khăn trong quá trình hỗ trợ tại cộng đồng. Đại diện đội công tác xã hội tình nguyện, tổ dân phố và lực lượng trực tiếp tại cơ sở chia sẻ những trở ngại khi tiếp cận nhóm cần trợ giúp do địa bàn rộng, tính chất di biến động của đối tượng; đồng thời đề xuất được tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ, trang bị kiến thức, kỹ năng và quan tâm hơn đến chế độ, chính sách dành cho tình nguyện viên.

Những ý kiến này cho thấy, để hỗ trợ đến đúng người, cần có sự phối hợp thường xuyên giữa chính quyền cơ sở, lực lượng xã hội và các đơn vị chuyên môn. Cán bộ, tình nguyện viên cần được trang bị kỹ năng tiếp cận phù hợp, trong khi quy trình kết nối, chuyển gửi người có nhu cầu đến các dịch vụ phải rõ ràng, thuận tiện và bảo đảm bí mật thông tin cá nhân.

Theo Phó Chi cục trưởng Chi cục Dân số, Trẻ em và Phòng, chống tệ nạn xã hội Lê Thị Thúy, đối thoại giữa cơ quan quản lý nhà nước và các đơn vị cung cấp dịch vụ có ý nghĩa quan trọng trong việc chia sẻ thông tin, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và nâng cao hiệu quả phối hợp hỗ trợ người bán dâm khi có nhu cầu.

Thực tế đặt ra yêu cầu đưa những kết nối tại hội nghị thành hoạt động cụ thể, từ tư vấn, chăm sóc sức khỏe đến đào tạo nghề, giới thiệu việc làm và theo dõi nhu cầu hỗ trợ. Cùng với đó, cần phát huy các hình thức tư vấn trực tuyến, đường dây nóng, tư vấn lưu động và vai trò của nhóm đồng đẳng để người cần trợ giúp có thêm kênh tiếp cận an toàn, thuận tiện.

Hỗ trợ hòa nhập không có nghĩa là buông lỏng quản lý hay xem nhẹ việc xử lý vi phạm. Điều cần thiết là phân biệt rõ giữa hành vi tổ chức, bóc lột, trục lợi cần bị xử lý nghiêm với những người cần được trợ giúp để thay đổi cuộc sống. Khi có cơ hội tạo thu nhập, được tiếp cận dịch vụ xã hội và không còn phải đối mặt với những rào cản do kỳ thị, người cần hỗ trợ sẽ có thêm điều kiện ổn định cuộc sống. Đó cũng là cách phòng ngừa từ gốc, góp phần bảo đảm an sinh và an toàn xã hội trên địa bàn Thủ đô.