Mở 'luồng xanh' cho nhà ở xã hội bứt tốc

Gỡ vướng mắc thủ tục và nguồn vốn

Theo Bộ Xây dựng, dù nhiều dự án nhà ở xã hội (NƠXH) đã được triển khai trong thời gian qua, nhưng nguồn cung vẫn chưa đáp ứng nhu cầu thực tế. Tại nhiều khu công nghiệp, không ít lao động vẫn phải sống trong các khu trọ chật hẹp, hạ tầng và dịch vụ còn thiếu đồng bộ, chưa bảo đảm điều kiện an cư lâu dài.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng kiểm tra, đôn đốc triển khai thực hiện các dự án NƠXH trên địa bàn TP. Hải Phòng.

Trong bối cảnh đó, mục tiêu hoàn thành gần 160.000 căn NƠXH trong năm 2026 được xem là bước tăng tốc quan trọng để hiện thực hóa Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ NƠXH giai đoạn 2021 - 2030.

Hiện cả nước đã quy hoạch 1.309 vị trí đất dành cho phát triển NƠXH với tổng diện tích khoảng 9.737ha, tạo dư địa lớn để triển khai thêm các dự án trong thời gian tới.

Theo thống kê của Bộ Xây dựng, cả nước hiện có 686 dự án NƠXH đang được triển khai với quy mô khoảng 627.867 căn hộ. Trong đó, 117 dự án đã hoàn thành với hơn 85.000 căn; 159 dự án đã khởi công với hơn 135.000 căn; còn lại đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Tại Thái Nguyên, Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn cho rằng một số cơ quan chuyên môn vẫn chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, tiềm ẩn nguy cơ làm chậm tiến độ các dự án. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành phải chủ động rà soát khó khăn, tăng cường phối hợp, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và kiểm soát tiến độ theo từng tuần. Đặc biệt, tỉnh nhấn mạnh quan điểm không để xảy ra tình trạng “khởi công xong để đấy”, thiếu theo dõi, đôn đốc trong quá trình triển khai.

Đối với các dự án chậm tiến độ hoặc không đáp ứng cam kết, địa phương sẽ xem xét xử lý nghiêm, thậm chí không tiếp tục giao triển khai các dự án mới.

Tại TP. HCM, sau khi sáp nhập, chỉ tiêu phát triển NƠXH năm 2026 được nâng lên khoảng 28.500 căn. Thành phố hiện có khoảng 1.740ha đất dành cho phát triển NƠXH, gồm 195 khu đất và dự án.

Cùng với đó, TP HCM yêu cầu thực hiện nghiêm quy định dành quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại để phát triển NƠXH. Những trường hợp chậm triển khai có thể bị xem xét thu hồi quỹ đất để giao cho đơn vị khác thực hiện.

Phó Chủ tịch UBND TP. HCM Hoàng Nguyên Dinh cho biết, thành phố đã giao Sở Xây dựng chủ trì tham mưu phân công cụ thể trách nhiệm cho từng đơn vị đối với 41 dự án dự kiến khởi công trong quý II/2026, đồng thời xác định rõ tiến độ và thời hạn hoàn thành của từng dự án.

Trong khi đó, TP. Hà Nội được giao chỉ tiêu phát triển khoảng 18.600 căn NƠXH trong năm 2026. Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn, đây là nhiệm vụ rất lớn, đòi hỏi các sở, ngành phải phối hợp chặt chẽ để đẩy nhanh tiến độ dự án, đặc biệt là công tác giải phóng mặt bằng.

Để tháo gỡ khó khăn cho thị trường, thời gian gần đây Chính phủ liên tục yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian triển khai dự án NƠXH. Nhiều cơ chế mới cũng đang được nghiên cứu và áp dụng như đơn giản hóa quy trình đầu tư, tăng phân cấp cho địa phương, cho phép lựa chọn trình tự thủ tục thuận lợi hơn và xây dựng cơ chế “luồng xanh” riêng cho các dự án NƠXH.

Không để tình trạng chậm triển khai

Một trong những yêu cầu được Chính phủ đặc biệt nhấn mạnh là phải bảo đảm tiến độ thực chất của các dự án NƠXH, tránh tình trạng khởi công rầm rộ nhưng triển khai chậm kéo dài.

Theo ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), Nghị quyết số 201/2025/QH15 đã cho phép các dự án NƠXH không bắt buộc phải thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi tại cơ quan chuyên môn về xây dựng. Thay vào đó, chủ đầu tư được tự tổ chức thẩm định, phê duyệt và chịu trách nhiệm về việc tuân thủ quy định pháp luật. Cơ chế này được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị đầu tư.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng để hoàn thành mục tiêu gần 160.000 căn NƠXH trong năm 2026, vai trò điều hành của chính quyền địa phương sẽ mang tính quyết định. Bởi phần lớn các “điểm nghẽn” hiện nay đều liên quan trực tiếp đến công tác giải phóng mặt bằng, bố trí quỹ đất và sự phối hợp xử lý thủ tục giữa các sở, ngành.

Theo các chuyên gia, khi nguồn cung nhà ở giá phù hợp được cải thiện, áp lực lên phân khúc nhà ở thương mại sẽ giảm bớt, góp phần cân bằng cung - cầu và hạn chế đầu cơ. Đồng thời, việc đẩy mạnh phát triển NƠXH cũng tạo hiệu ứng lan tỏa tới nhiều lĩnh vực như vật liệu xây dựng, nội thất, lao động, tài chính và hạ tầng đô thị.

Việc khơi thông nguồn cung NƠXH vì vậy không chỉ góp phần giải bài toán an cư cho người thu nhập thấp mà còn tạo nền tảng cho phát triển đô thị bền vững, ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng theo hướng bao trùm hơn.