Mở rộng cơ hội điều trị đột quỵ, người bệnh đừng bỏ lỡ 'giờ vàng'

Đó là thông tin được đưa ra tại phiên 24 “Đột quỵ não 2026: Những tiến bộ trong kỷ nguyên mới” diễn ra chiều 6-11 trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học quốc tế Bệnh viện Bạch Mai lần thứ 34.

Tại hội nghị, các chuyên gia tập trung cập nhật những tiến bộ trong chẩn đoán, điều trị và dự phòng đột quỵ, từ mở rộng cửa sổ tiêu sợi huyết, tối ưu chỉ định lấy huyết khối cơ học, phối hợp đa chuyên khoa trong tái thông mạch máu não đến điều trị chảy máu dưới nhện, kiểm soát huyết áp và dự phòng tái phát.

Theo các báo cáo chuyên môn gần đây, Việt Nam vẫn thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ mắc đột quỵ cao trên thế giới, với hơn 222.000 ca mắc mới mỗi năm. Đáng chú ý, xu hướng trẻ hóa đang gia tăng, kéo theo gánh nặng bệnh tật đối với nhiều gia đình và xã hội.

Bệnh nhân đột quỵ được chăm sóc, điều trị kịp thời tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: BVCC

Dù tiến bộ y học mở thêm cơ hội điều trị, đưa người bệnh đến viện kịp thời vẫn mang tính quyết định. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ-bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng, Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai), chỉ khoảng 23,5% bệnh nhân đột quỵ tại Việt Nam được đưa đến cơ sở y tế trong “giờ vàng”, tức là 4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng; 66% đến sau 6 giờ.

Các chuyên gia y tế cho rằng, nhiều người đến viện muộn do chưa nhận biết dấu hiệu cảnh báo. Khi méo miệng, yếu tay chân, nói khó, họ cho rằng chỉ mệt mỏi nên chờ triệu chứng tự hết. Một số người tự mua thuốc hoặc chích máu đầu ngón tay, chích máu tai theo cách truyền miệng, làm mất “thời gian vàng” cấp cứu…

Ngoài ra, việc người bệnh tự di chuyển, chọn cơ sở y tế chưa phù hợp hoặc chuyển viện nhiều lần cũng làm chậm cấp cứu. Thời gian kéo dài khiến vùng não thiếu máu tổn thương không hồi phục, làm tăng nguy cơ tử vong và di chứng như liệt nửa người, mất khả năng nói, suy giảm nhận thức, phụ thuộc người thân.

Cùng với yêu cầu cấp cứu càng sớm càng tốt, những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị hiện đại cũng đang mở ra thêm cơ hội can thiệp cho một số bệnh nhân đột quỵ đến viện muộn.

Ngày 4-11, Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai) tiếp nhận bệnh nhân nam 39 tuổi nhập viện trong tình trạng nặng, rối loạn ý thức, liệt hoàn toàn nửa người bên phải. Thời điểm nhập viện đã hơn 12 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên.

Các bác sĩ khẩn trương đánh giá, ứng dụng tiến bộ trong chẩn đoán hình ảnh và điều trị hiện đại để xác định khả năng can thiệp. Kết quả cho thấy, bệnh nhân vẫn còn cơ hội tái tưới máu não, từ đó ê-kíp đưa ra quyết định điều trị kịp thời. Sau can thiệp, người bệnh đã có dấu hiệu phục hồi vận động, mở ra cơ hội hạn chế di chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Trường hợp này cho thấy, một số bệnh nhân đến muộn vẫn có thể được xem xét điều trị nếu đáp ứng điều kiện chuyên môn, nhưng không thể áp dụng cho tất cả. Càng chậm trễ, tổn thương não càng lớn; người dân không nên trông chờ vào cửa sổ mở rộng mà cần cấp cứu ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ.

Các bác sĩ khuyến cáo, khi người thân méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó, nhìn mờ, mất thăng bằng, hay rối loạn ý thức, cần gọi cấp cứu, đưa đến cơ sở có khả năng điều trị đột quỵ gần nhất. Không chích máu, cạo gió, tự cho uống thuốc hoặc chờ triệu chứng thuyên giảm.

Trong lúc chờ cấp cứu, người nhà cần ghi nhớ thời điểm cuối cùng bệnh nhân còn bình thường để thông tin cho nhân viên y tế; không tự ý cho ăn uống nếu người bệnh rối loạn nuốt hoặc ý thức.

Bên cạnh cấp cứu kịp thời, dự phòng cũng đóng vai trò quan trọng trong giảm nguy cơ đột quỵ và tái phát. Người dân cần chủ động kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu; duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá và tuân thủ điều trị các bệnh lý nền.