Mở rộng không gian chiến lược

Đây là một trong những hoạt động đối ngoại nổi bật của Jakarta, diễn ra trong bối cảnh tái cấu trúc địa kinh tế toàn cầu và cạnh tranh chiến lược gia tăng tại Đông Bắc Á, trong khi Indonesia đề cao nhu cầu củng cố vai trò trung tâm trong ASEAN và theo đuổi mục tiêu nâng cấp nền kinh tế, quốc phòng trong nước. Chuyến công du không chỉ nhằm củng cố quan hệ đối tác chiến lược với hai nền kinh tế công nghiệp hàng đầu khu vực, mà còn hướng tới mục tiêu dài hạn của Indonesia: đa dạng hóa đối tác, thu hút đầu tư chất lượng cao, thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu kinh tế và nâng cao năng lực quốc phòng.

Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Làm sâu sắc quan hệ với Nhật Bản

Tại Nhật Bản, Tổng thống Prabowo hội kiến Nhật hoàng Naruhito và hội đàm với Thủ tướng Sanae Takaichi. Theo Bộ trưởng Văn phòng Nhà nước Prasetyo Hadi, các cuộc tiếp xúc sẽ tập trung thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực then chốt như thương mại, công nghệ, giáo dục, lâm nghiệp và môi trường.

Về kinh tế, Nhật Bản tiếp tục là một trong những đối tác đầu tư và thương mại hàng đầu của Indonesia, với sự hiện diện sâu rộng trong các dự án hạ tầng, công nghiệp chế tạo và năng lượng. Trong bối cảnh Jakarta thúc đẩy công nghiệp hóa dựa trên chế biến sâu khoáng sản, đặc biệt là niken phục vụ chuỗi cung ứng pin xe điện, vai trò của công nghệ và vốn Nhật Bản càng trở nên then chốt.

Trong khi đó, phía Nhật Bản coi chuyến thăm là “cơ hội quan trọng” để tăng cường hơn nữa quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, phản ánh vai trò ngày càng nổi bật của Indonesia trong chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Tokyo, nhất là khi Jakarta giữ vai trò trung tâm trong ASEAN và kiểm soát các tuyến hàng hải chiến lược.

Giới phân tích nhận định hợp tác song phương sẽ xoay quanh ba trụ cột chính: tăng đầu tư vào công nghiệp chế biến khoáng sản chiến lược; thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, bao gồm hydrogen và năng lượng tái tạo; và mở rộng chuỗi cung ứng công nghệ cao. Sự bổ trợ lợi ích là rõ nét khi Nhật Bản tìm cách đa dạng hóa nguồn cung, còn Indonesia cần vốn và chuyển giao công nghệ để nâng cao giá trị gia tăng nội địa. Bên cạnh đó, hợp tác an ninh biển và bảo đảm tự do hàng hải tiếp tục là nội dung quan trọng, trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực có nhiều biến động, Indonesia và Nhật Bản có lợi ích chung trong việc duy trì trật tự dựa trên luật lệ.

Mở rộng hợp tác với Hàn Quốc

Sau Nhật Bản, Tổng thống Prabowo sẽ thăm Hàn Quốc và hội đàm với Tổng thống Lee Jae Myung. Nội dung trao đổi dự kiến trải rộng từ thương mại, đầu tư, trí tuệ nhân tạo, cơ sở hạ tầng đến công nghiệp quốc phòng, đóng tàu và năng lượng. Trong đó, hợp tác quốc phòng được coi là điểm nhấn, với khả năng ký kết các thỏa thuận mới. Hai nước đã có nền tảng hợp tác lâu năm trong lĩnh vực này, bao gồm các dự án phát triển máy bay chiến đấu và chuyển giao công nghệ. Trong bối cảnh Indonesia đẩy mạnh hiện đại hóa quân đội và phát triển công nghiệp quốc phòng nội địa, Hàn Quốc được đánh giá là đối tác linh hoạt, có khả năng đáp ứng nhu cầu chuyển giao công nghệ.

Ngoài ra, hợp tác về đóng tàu và năng lượng hạt nhân cũng mang ý nghĩa chiến lược. Khi Indonesia cân nhắc đa dạng hóa nguồn năng lượng, bao gồm khả năng phát triển điện hạt nhân trong dài hạn, kinh nghiệm của Hàn Quốc có thể trở thành yếu tố hỗ trợ quan trọng. Hai bên cũng dự kiến trao đổi về việc nâng cấp quan hệ ASEAN – Hàn Quốc và các vấn đề an ninh khu vực, cho thấy Jakarta tiếp cận Seoul không chỉ ở cấp độ song phương mà còn trong cấu trúc khu vực rộng hơn.

Đa dạng hóa đối tác, duy trì cân bằng chiến lược

Diễn ra trong bối cảnh Indonesia thực hiện chính sách thắt chặt chi tiêu, Tổng thống Prabowo nhấn mạnh các chuyến thăm nước ngoài phải mang lại kết quả cụ thể, đặc biệt là thu hút đầu tư và tạo việc làm. Giới quan sát cho rằng với các chuyến thăm của Tổng thống Prabowo đến Nhật Bản và Hàn Quốc, không phải là Indonesia “xoay trục”, mà là mở rộng không gian chiến lược, đa dạng hóa đối tác và duy trì cân bằng giữa các trung tâm quyền lực.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Jakarta, cựu Tùy viên Quốc phòng Indonesia tại Việt Nam Lumban Sianipar, giảng viên cao cấp tại Học viện Tự cường dân tộc Indonesia (LEMHANNAS), đánh giá mục tiêu quan trọng của chuyến công du là củng cố niềm tin của các nhà đầu tư Nhật Bản và Hàn Quốc.

Ông nêu rõ các đối tác đặc biệt quan tâm đến tính ổn định, nhất quán của môi trường pháp lý và bảo đảm an ninh, do đó Jakarta cần khẳng định cam kết duy trì môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có thể dự đoán. Ông cũng nhấn mạnh Indonesia tiếp tục theo đuổi đường lối cân bằng, không liên kết và không đứng về phe nào trong cạnh tranh giữa các cường quốc.

Trong khi đó, ông Beni Sukadis, Điều phối viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu quốc phòng và chiến lược Indonesia (LESPERSSI), cho rằng giá trị cốt lõi của chuyến thăm nằm ở việc cụ thể hóa các khuôn khổ hợp tác hiện có. Với Nhật Bản là làm sâu sắc quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, còn với Hàn Quốc là thúc đẩy triển khai Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện và tăng tốc các dự án quốc phòng – công nghiệp.

Theo ông, về chính trị, chuyến công du góp phần củng cố hình ảnh Indonesia như một đối tác mang tính xây dựng tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương; về kinh tế, có thể mở đường cho dòng vốn mới vào các lĩnh vực then chốt như chuyển đổi năng lượng và sản xuất. Ở góc độ an ninh, hợp tác với Tokyo và Seoul mang ý nghĩa chiến lược đối với Jakarta đặt trong tương quan các mối quan hệ Nhật Bản - Trung Quốc và Hàn Quốc - Triều Tiên. Với vị thế trung lập và vai trò trung tâm trong ASEAN, Indonesia có thể đóng vai trò cân bằng, thúc đẩy đối thoại và hợp tác.

Chuyến thăm của Tổng thống Prabowo tới Nhật Bản và Hàn Quốc không chỉ mang ý nghĩa song phương, mà còn phản ánh cách tiếp cận chiến lược của Indonesia trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn gia tăng. Thông qua nỗ lực mở rộng không gian chiến lược, đa dạng hóa quan hệ đối tác và duy trì cân bằng giữa các trung tâm quyền lực, Indonesia tiếp tục định vị mình như một cầu nối giữa ASEAN và các nền kinh tế Đông Bắc Á, đồng thời khẳng định vai trò là một tác nhân ổn định trong cấu trúc khu vực đang định hình.

Đỗ Quyên (Phóng viên TTXVN tại Indonesia)