Mở rộng không gian đô thị, tạo động lực phát triển

Hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm

Theo Quyết định số 678-QĐ/UBND ngày 13/3/2026 của UBND tỉnh, Phú Thọ có 60 khu vực đô thị hiện hữu tiếp tục được quản lý trong giai đoạn chuyển tiếp. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục rà soát, tổ chức lại mạng lưới đô thị sau hợp nhất cũng như định hình cấu trúc phát triển phù hợp với không gian mới.

Diện mạo đô thị của tỉnh ngày càng khang trang, hiện đại, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Toàn tỉnh hiện nay có khoảng 1,19 triệu dân ở khu vực đô thị, tỷ lệ đô thị hóa đạt 29,15%. Đây là kết quả của quá trình đầu tư, nâng cấp và mở rộng không gian đô thị, đồng thời cho thấy nhu cầu tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và nâng cao chất lượng đô thị trong những năm tới. Sau sáp nhập, UBND tỉnh phê duyệt 16 đồ án quy hoạch đô thị và nông thôn, trong đó có 2 đồ án quy hoạch mới, 14 đồ án quy hoạch điều chỉnh. Khoảng 86% dân số đô thị được sử dụng nước sạch; tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt khu vực đô thị đạt khoảng 95%, khu vực nông thôn đạt khoảng 75%. Những con số này phản ánh sự chuyển biến tích cực trong đầu tư hạ tầng thiết yếu, góp phần cải thiện điều kiện sống và diện mạo các đô thị.

Cùng với hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của tỉnh cũng được quan tâm đầu tư. Tại các khu vực đô thị hiện có 52 công viên, vườn hoa, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, vui chơi của người dân và góp phần tạo dựng không gian đô thị văn minh, thân thiện. Trong lĩnh vực nhà ở, nhiều dự án nhà ở xã hội đang được tích cực triển khai. Quá trình đô thị hóa trên địa bàn tỉnh từng bước chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng, tính đồng bộ và khả năng kết nối.

Để tạo nền tảng cho bước phát triển mới, tỉnh tập trung triển khai các nghị quyết, kết luận của Trung ương và cụ thể hóa các nhiệm vụ phù hợp với yêu cầu phát triển trong tình hình mới. Trọng tâm là rà soát, tổ chức lại mạng lưới đô thị của 3 địa phương trước hợp nhất; hoàn thiện quy hoạch, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng môi trường và đổi mới phương thức quản lý đô thị phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đây là bước đi có ý nghĩa quan trọng nhằm bảo đảm quá trình chuyển tiếp diễn ra liên tục, không làm gián đoạn công tác quản lý và đầu tư phát triển đô thị.

Tập trung nguồn lực cho các đô thị trọng tâm

Việc lựa chọn các đô thị trọng tâm thể hiện cách tiếp cận phù hợp với điều kiện nguồn lực và yêu cầu phát triển. Thay vì đầu tư dàn trải, tỉnh ưu tiên những khu vực có lợi thế rõ về vị trí, hạ tầng, dân cư, công nghiệp, dịch vụ, du lịch và khả năng kết nối để tạo các cực tăng trưởng. Từ đó, động lực phát triển sẽ lan tỏa tới các khu vực lân cận, từng bước hình thành mạng lưới đô thị có sự liên kết chặt chẽ.

Các khu đô thị mới ở phường Việt Trì được đầu tư, đáp ứng nhu cầu nhà ở và tạo thêm không gian phát triển cho đô thị.

Đô thị Việt Trì được xác định là trung tâm chính trị - hành chính, văn hóa và dịch vụ của tỉnh. Với vị trí, vai trò và nền tảng hạ tầng hiện có, Việt Trì tiếp tục được kỳ vọng trở thành hạt nhân kết nối các khu vực phát triển, phát huy thế mạnh về văn hóa, du lịch, thương mại và dịch vụ. Đô thị Vĩnh Yên và Phúc Yên phát huy vai trò các cực công nghiệp, dịch vụ, khoa học - công nghệ và cửa ngõ kết nối với Thủ đô Hà Nội, Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Đây là lợi thế đặc biệt trong việc thu hút đầu tư, phát triển các ngành công nghiệp có hàm lượng công nghệ cao, dịch vụ logistics, thương mại và các loại hình dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Đô thị Hòa Bình và Lương Sơn được định hướng khai thác lợi thế về du lịch sinh thái, cảnh quan, thủy điện, khả năng kết nối với vùng Tây Bắc. Sự khác biệt về lợi thế và chức năng giữa các đô thị sẽ góp phần tạo nên cấu trúc phát triển đa dạng, hạn chế sự cạnh tranh không cần thiết, tăng cường tính bổ trợ giữa các trung tâm.

Để hiện thực hóa định hướng này, thời gian tới, tỉnh ưu tiên đầu tư hạ tầng khung, hạ tầng số và các công trình kết nối có tính chất dẫn dắt. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để mở rộng không gian đô thị, nâng cao khả năng kết nối giữa các trung tâm, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ. Cùng với đó, đẩy nhanh lập quy hoạch, bồi thường, giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch, rút ngắn thời gian triển khai các dự án, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tạo điều kiện thu hút các nhà đầu tư có năng lực.

Mở rộng không gian đô thị không chỉ là tăng quy mô dân số hay diện tích xây dựng, mà quan trọng hơn là tổ chức lại không gian phát triển theo hướng khoa học, tạo sự liên kết giữa các đô thị và các vùng chức năng. Khi quy hoạch được thực hiện đồng bộ, hạ tầng được đầu tư có trọng tâm và nguồn lực xã hội được huy động hiệu quả, các đô thị sẽ trở thành những cực tăng trưởng quan trọng của tỉnh.