Mở rộng lưới an sinh và phát huy nguồn lực lao động cao tuổi

Trước tốc độ già hóa dân số nhanh, bên cạnh các chính sách an sinh, điều chỉnh lương hưu, giảm số năm đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu, việc tạo cơ chế để người cao tuổi có cơ hội làm việc là hướng đi thiết thực giúp họ cải thiện thu nhập và tiếp tục đóng góp cho xã hội.

Thêm điểm tựa thu nhập cho người cao tuổi

Việt Nam đang trong giai đoạn già hóa dân số nhanh. Cả nước hiện có hơn 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên (chiếm khoảng 14% dân số) và dự báo năm 2036 sẽ chính thức bước vào thời kỳ “dân số già”. Nhằm đảm bảo an sinh xã hội, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 176/2025/NĐ-CP. Kể từ ngày 1-7-2025, công dân từ đủ 75 tuổi trở lên không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng thì được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Ngoài ra, công dân từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo cũng được hưởng mức 500.000 đồng/tháng. Từ ngày 1-7-2026 mức hưởng tăng lên 540.000 đồng (quy định tại Nghị định 335/2026/NĐ-CP).

Người cao tuổi được tư vấn, giới thiệu, hỗ trợ trải nghiệm dịch vụ y học cổ truyền. Ảnh: Mai Hoa

Người cao tuổi được tư vấn, giới thiệu, hỗ trợ trải nghiệm dịch vụ y học cổ truyền. Ảnh: Mai Hoa

Song song với chính sách trợ cấp hưu trí xã hội, từ ngày 1-7-2026, lương hưu được tăng thêm 8% trên nền mức hưởng của tháng 6-2026 (theo Nghị định số 162/2026/NĐ-CP). Đối với những người có lương hưu thấp (trước năm 1995) nếu mức hưởng chưa đạt 3.800.000 đồng/tháng thì sẽ được hỗ trợ thêm... Không chỉ vậy, thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu đã giảm từ 20 năm xuống 15 năm để tạo điều kiện cho nhiều người hưởng lương hưu (Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024).

Đánh giá về tác động của loạt chính sách này, TS Phạm Đình Thành, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Bảo hiểm xã hội (Bảo hiểm xã hội Việt Nam) cho rằng, Nhà nước mở rộng diện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 80 tuổi xuống 75 tuổi cũng như giảm thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu xuống 15 năm đã có tác dụng mạnh trong việc mở rộng mạng lưới an sinh, tạo điều kiện và tâm lý cho người cao tuổi có một khoản thu nhập ổn định hàng tháng, đỡ được gánh nặng cơm áo gạo tiền. Đây là những bước đi có ý nghĩa trong việc xây dựng hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng, bao trùm trong chiến lược an sinh tuổi già mà Đảng và Nhà nước đã thực hiện quyết liệt những năm qua.

Cũng theo TS Phạm Đình Thành, lương hưu tăng 8% tương đương với mức điều chỉnh lương cơ sở đã góp phần trực tiếp cải thiện đời sống người nghỉ hưu mặc dù mức tăng này cao hơn khả năng đầu tư của quỹ hưu trí. Điều đó thể hiện sự tăng trưởng của nền kinh tế gắn liền với cải thiện đời sống người lao động nói chung và đặc biệt là người nghỉ hưu.

Bàn sâu hơn về các chính sách chăm lo cho người cao tuổi, TS Nguyễn Hữu Dũng, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội, Bộ LĐTB&XH (nay là Bộ Nội vụ) cho rằng: “Chính sách bảo trợ xã hội ở Việt Nam được đặt trong tổng thể phát triển hệ thống chính sách an sinh xã hội đa tầng, theo hướng hiện đại, thích ứng linh hoạt, tiếp cận chuẩn mực quốc tế. Việc Nhà nước giảm độ tuổi hoặc điều kiện hưởng trợ cấp xã hội cho người cao tuổi không có nguồn thu nhập (giảm từ 80 tuổi xuống 75 tuổi), từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi đối với những người thuộc hộ nghèo, cận nghèo giúp mở rộng mạng lưới an sinh công bằng hơn”.

Phát huy “nguồn nhân lực vàng” cao tuổi

Theo Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Tây Nam, với kho tàng tri thức, kinh nghiệm, kỹ năng nghề nghiệp và bản lĩnh được tích lũy qua thời gian dài cống hiến, người cao tuổi chính là “nguồn nhân lực vàng” của xã hội. Những người cao tuổi này hoàn toàn có thể tiếp tục đóng góp cho nền kinh tế thông qua các hoạt động sản xuất, kinh doanh, truyền nghề, tư vấn hay đào tạo, phù hợp với sức khỏe và nguyện vọng của mình.

Nhân viên Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội) giới thiệu, tư vấn các vị trí việc làm phù hợp cho người cao tuổi. Ảnh: Nguyễn Hải

Nhân viên Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội) giới thiệu, tư vấn các vị trí việc làm phù hợp cho người cao tuổi. Ảnh: Nguyễn Hải

Cụ thể hóa định hướng này, cuối tháng 6-2026, Thành phố Hà Nội đã tổ chức Ngày hội Tư vấn, giới thiệu việc làm cho người cao tuổi thu hút 26 đơn vị, doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia tuyển dụng gần 500 chỉ tiêu, trong đó có tới 250 chỉ tiêu dành riêng cho lao động lớn tuổi. Các doanh nghiệp, đơn vị đưa ra mức lương từ 7-10 triệu đồng/tháng cho người làm công việc giản đơn, bán thời gian, tạp vụ hoặc bán hàng; mức thu nhập cao từ 15 triệu trở lên tập trung vào những vị trí chuyên môn sâu.

TS Nguyễn Hữu Dũng cho rằng, cần phải đặt lợi ích của doanh nghiệp và lợi ích quốc gia vào một thể thống nhất. Không nên tách rời chính sách hỗ trợ doanh nghiệp với chính sách an sinh xã hội. Cần có các cơ chế khuyến khích, hỗ trợ thuế hoặc tạo động lực để doanh nghiệp chủ động tuyển dụng và sử dụng lao động là người cao tuổi có trình độ chuyên môn cao, từ đó mang lại lợi ích kép cho cả giải quyết vấn đề xã hội lẫn phát triển kinh tế.

Nhiều người lớn tuổi tìm hiểu thông tin tuyển dụng tại Ngày hội Tư vấn, giới thiệu việc làm cho người cao tuổi. Ảnh: Nguyễn Hải

Nhiều người lớn tuổi tìm hiểu thông tin tuyển dụng tại Ngày hội Tư vấn, giới thiệu việc làm cho người cao tuổi. Ảnh: Nguyễn Hải

Theo TS Phạm Đình Thành, để tận dụng và phát huy đầy đủ nguồn lực người cao tuổi vào hoạt động sản xuất kinh doanh cần có nhiều giải pháp sử dụng nhân lực một cách linh hoạt và hợp lý. Trước hết cần tận dụng cán bộ khoa học kỹ thuật, đội ngũ cán bộ quản lý và các chuyên gia tham gia trực tiếp vào các công trình nghiên cứu khoa học và công nghệ theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị; tiếp đến là lĩnh vực giáo dục và y tế. Đối với các doanh nghiệp có sử dụng lao động cao tuổi, Nhà nước cần xây dựng những chính sách ưu đãi về vốn và thuế.

Để tạo điều kiện cho người cao tuổi có thêm cơ hội việc làm, Nhà nước cần có các chính sách ưu đãi, ví dụ khuyến khích doanh nghiệp tuyển đủ một tỷ lệ phần trăm nhất định trong tổng số nguồn nhân lực (như 5% hoặc 10%...) tùy theo từng loại hình doanh nghiệp và nghề nghiệp. Doanh nghiệp cũng cần chủ động bố trí vị trí việc làm cũng như giờ giấc làm việc cho phù hợp… Doanh nghiệp sử dụng người cao tuổi cần được giảm thuế tương ứng, doanh nghiệp nào sử dụng nhiều lao động cao tuổi, sẽ có mức giảm thuế lớn hơn…Như vậy, người cao tuổi sẽ có thêm cơ hội tiếp tục cống hiến và phát huy giá trị của mình.

Trần Oanh

Nguồn Hà Nội Mới: https://hanoimoi.vn/mo-rong-luoi-an-sinh-va-phat-huy-nguon-luc-lao-dong-cao-tuoi-1766660.html